|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversitelerin bilimsel araştırma projeleri kapsamında gerçekleştirdiği doğrudan temin alımlarında teknik şartnamenin eksikliği üzerine dikkat çekmektedir. Bilgisayar, laptop ve tablet gibi ürünlerin alımında, teknik şartnamenin hazırlanmadığı ya da yalnızca ürünlerin teknik özelliklerini içeren web sayfası görüntülerinin alım belgelerine eklendiği gözlemlenmiştir. Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma Projeleri Hakkında Yönetmelik ve Kamu İhale Kanunu çerçevesinde, bu tür alımların şeffaflık, rekabet ve eşit muamele ilkelerine uygun olarak gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Denetimlerde, doğrudan temin yöntemiyle yapılan alımlarda teknik şartnamenin hazırlanması gerektiği belirtilmiştir. Bu durum, yüklenicinin görevlerini net bir şekilde belirlemesine ve hizmetin gerekliliklerinin karşılanmasına olanak tanıyacaktır. Ayrıca, alım sürecinde piyasa araştırması yapılması ve ihtiyaçların uygun şartlarla karşılanması, kamu kaynaklarının verimli kullanılmasını sağlayacaktır. Sonuç olarak, doğrudan teminle gerçekleştirilen alımlarda teknik şartnamenin düzenlenmesi, teklif fiyatlarının oluşumu ve kabul işlemlerinin sağlıklı bir şekilde yürütülmesi açısından kritik öneme sahiptir. Kamu İdaresi, bu konuda gerekli tedbirlerin alınacağını ifade etmiştir. |
BULGU: Doğrudan Teminle Alım Yapılan İşlerde Teknik Şartnameye Yer Verilmemesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Bilimsel araştırma projeleri kapsamında yapılan bazı alımlarda (bilgisayar, laptop, tablet) teknik şartnamenin hazırlanmadığı veya ürünün teknik özelliklerini içeren web sayfası görüntülerinin teknik şartname olarak alım evrakına eklendiği görülmüştür.
Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma Projeleri Hakkında Yönetmelik’in “Gelirler ve ödeneklerin kullanımına ilişkin ilkeler” başlıklı 12’nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi uyarınca ön ödeme alınarak yapılan alımlar hariç olmak üzere bilimsel araştırma projeleri kapsamında yapılacak mal ve hizmet alımına yönelik harcamalarda, 01.12.2003 tarihli ve 2003/6554 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının uygulanacağı hükme bağlanmıştır.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesinin (f) bendi ile geçici 4’üncü maddesine istinaden yürürlüğe konulan 01.12.2003 tarihli ve 6554 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Esaslar’ın “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinin ilk fıkrasıyla üniversite ve yüksek teknoloji enstitüleri, Esaslar’a göre yapılacak ihalelerde, saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu tutulmuşlardır.
Esaslar’ın “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde, “Doğrudan temin” ihtiyaçların, İdare tarafından davet edilen isteklilerle teknik şartların ve fiyatın görüşülerek doğrudan temin edilebildiği usul olarak tanımlanmıştır.
Aynı Esaslar’ın “Uygulanacak ihale usulleri” başlıklı 18’inci maddesiyle “Doğrudan temin” bir ihale usulü olarak belirlenmiştir. Yine aynı Esaslar’ın “Doğrudan temin” başlıklı 21’inci maddesinde;
“Aşağıda belirtilen hallerde yaklaşık maliyet tespit edilmeden ihtiyaçlar doğrudan temin usulü ile alınabilir.
(…)
d- Yükseköğretim Kurulu tarafından, bu ihale usulünün uygulanmasına ilişkin olarak tespit edilecek parasal limiti aşmayan mal ve hizmet alımları.
(…)
(d) ve (g) bentlerinin uygulanması halinde, ihale komisyonu kurulmadan satın alma birimince piyasa araştırması yapılarak ihtiyaçlar temin edilir.
(■■■)”
hükümlerine yer verilmiştir.
Buna göre; yükseköğretim kurumlarının, bilimsel araştırma projeleri ihtiyaçları doğrultusunda Esaslar’ın 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre doğrudan temin usulüyle yapacakları mal ve hizmet alımlarında teknik şartları önceden belirlemeleri ve piyasa araştırması yapmaları gerekmektedir.
Yapılacak piyasa araştırmasında idareler, saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla yükümlüdürler.
Konu ile ilgili olarak yapılan denetimlerde, bilimsel araştırma projeleri kapsamında doğrudan temin yöntemiyle bilgisayar, laptop ve tablet alımı işinde ya teknik şartnameye hiç yer verilmeyip “dizüstü”, “tablet” ifadeleriyle alım yapıldığı ya da alımı hedeflenen ürünün teknik özelliklerini içeren web sayfası görüntülerinin satınalma evrakına eklenerek doğrudan temin yöntemiyle alımın yapıldığı görülmüştür. Söz konusu işlere ilişkin teknik şartnamenin düzenlenmesi, yüklenicinin yapması gereken işlerin belirli olmasını sağlayacak ve hizmetin gereklerinin yerine getirilmesini temin edecektir.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, gerekli tedbirlerin alınacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, doğrudan teminle alımı yapılan söz konusu işlere ilişkin teklif fiyatların oluşması ve kabul işlemlerinin yapılabilmesi için teknik şartnamenin düzenlenmesi gerekmektedir.