|
ÖZET: Yabancı menşeli araç kiralama işlemleri, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında incelenmiştir. Büyükşehir olmayan ilçe belediyeleri tarafından makam hizmetlerinde kullanılmak üzere gerçekleştirilen doğrudan temin uygulamalarında, Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullere aykırı olarak yabancı menşeli araçların kiralandığı ve bu araçların aylık kiralama bedelinin, Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesi’ndeki kasko değerinin %2’sini aştığı tespit edilmiştir. 237 sayılı Taşıt Kanunu’nun 1. maddesi, belediyelerin bu kanun hükümlerine tabi olduğunu belirtirken, 12. madde ise taşıtların cinsini, adedini ve diğer özelliklerini belirleme yetkisinin Cumhurbaşkanına ait olduğunu vurgulamaktadır.
Yabancı menşeli taşıtlar, yerli muhteva oranı %50’nin altında kalan araçlar olarak tanımlanmaktadır. Usul ve Esaslar’ın 6. maddesi, bu tür araçların kiralanmasının belirli makam ve hizmetlerle sınırlı olduğunu ifade etmektedir. Ayrıca, taşıt kiralamalarında aylık bedelin kasko değerinin %2’sini aşamayacağına dair düzenlemeler mevcuttur. Yapılan incelemelerde, belediyenin bu kurallara uymadığı görülmüştür. Kamu idaresi, bu bulgulara ilişkin olarak gerekli çalışmaların yapılacağını belirtmiştir. Araç kiralama süreçlerinde, yerli muhteva oranı %50’nin üzerinde ve motor hacmi 1.600 cc’ye kadar olan araçların tercih edilmesi, hem 237 sayılı Taşıt Kanunu’na hem de ilgili Usul ve Esaslar’a uygun bir yaklaşım olacaktır. |
BULGU: Doğrudan Teminle Yabancı Menşeli Araç Kiralanması ve Kiralama Bedelinin Kasko Değerinin %2’sini Geçmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdare tarafından makam hizmetlerinde kullanılmak üzere yapılan doğrudan temin kapsamında, Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullere aykırı olarak yabancı menşeli araçlar kiralandığı ve aylık kiralama bedelinin Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2’sini aştığı görülmüştür.
237 sayılı Taşıt Kanunu’nun 1’nci maddesinde, belediyelerin bu Kanun hükümlerine tabi olduğu hüküm altına alınmıştır. Mezkûr Kanun’un 12’nci maddesinde ise hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtların cinsi, adedi, yaşı, hangi hizmetlerde kullanılacağı, kaynağı, yabancı menşeli olup olmayacağı ve diğer hususlar için gerekli esas ve usullerin Cumhurbaşkanınca saptanacağı belirtilmiştir.
Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “Yabancı menşeli taşıt” ifadesinin Kanunun 10’uncu maddesinin beşinci fıkrası uyarınca yerli muhteva oranı % 50’nin altında kalan taşıtları ifade ettiği belirtilmiştir. Anılan Usul ve Esaslar’ın 6’ncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde aynen; “Hizmet alımı suretiyle yabancı menşeli binek ve station-wagon cinsi taşıt edinilmesi, Kanunun 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında öngörülen makam ve hizmetler ile sınırlı olacaktır.” denilmiştir. 237 sayılı Taşıt Kanunu’nun 10’uncu maddesinde belediyeler hakkında özel bir düzenleme getirilmediğinden, belediyeler tarafından yabancı menşeli araçları kiralanması mümkün değildir.
Yine aynı usul ve esasların “Genel esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinde; şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedelinin (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2’sini aşamayacağı hükmü yer almaktadır.
Yapılan incelemede, İdare tarafından makam hizmetlerinde kullanılmak üzere yapılan doğrudan temin kapsamında, Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullere aykırı olarak yabancı menşeli araç kiralandığı ve aylık kiralama bedelinin Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2’sini aştığı görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa iştirak edildiği ve bu doğrultuda çalışmalar yapılacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, Araç kiralaması hizmet alımı işlerinde, ihalelerde araç özelliklerinin yerli muhteva oranı %50’nin üzerinde ve motor hacmi 1.600 cc’ye kadar olan araçlar olarak belirtilmesi, bu niteliğe sahip araçların teslim alınıp hizmette kullanılması, taşıt edinilmesinde gerek 237 sayılı Taşıt Kanunu’nun gerekse de söz konusu Kanun’a dayanılarak çıkarılan Usul ve Esaslar’ın dikkate alınması uygun olacaktır.