|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, doğrudan teminle gerçekleştirilen mal ve hizmet alımlarında maliyet unsurlarının ve iş süreçlerinin daha net bir şekilde belirlenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Yıl boyunca yapılan alımlarda harcama talimatı onayı ile piyasa fiyat araştırma ve muayene kontrol komisyonlarının oluşturulduğu, bu komisyonların önceden yaklaşık maliyet tespitini tamamladığı gözlemlenmiştir. Ayrıca, zorunlu olmamakla birlikte yasaklılık kontrolünün de yapıldığı belirtilmiştir. Uygulamanın etkinliğini artırmak amacıyla, yaklaşık maliyet tespit işlemlerinin ön onay alarak başlatılması önerilmektedir.
Alım süreçlerinde, mal ve hizmetin teminine ilişkin maliyetlerin belirlenmesinde yer, zaman ve niteliklerin detaylı bir şekilde tanımlanması, tekliflerin daha net alınmasını sağlayacaktır. Bu yaklaşım, doğrudan temin kapsamında kalıp kalmadığının belirlenmesi ve yüksek fiyat teklifleri durumunda idarenin nasıl hareket etmesi gerektiği açısından önem taşımaktadır. Ayrıca, doğrudan teminle yaptırılan yapım işlerinin yaklaşık maliyetlerinin mahal listeleri veya önceden belirlenmiş miktarlar üzerinden hesaplandığı gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, doğrudan teminle gerçekleştirilen küçük ölçekli yapım ve alım işlerinde fiyat tekliflerinin gerçekçi bir şekilde algılanabilmesi için teslim yeri, zamanı ve maliyet kalemlerinin niteliği gibi unsurların net bir şekilde tanımlanması gerekmektedir. Ayrıca, ilgili tebliğ uyarınca alımlar için onay belgesi düzenlenmesi ve harcama yetkilisince görevlendirilen kişiler tarafından fiyat araştırması yapılması, belgelerin onay belgesine eklenmesi zorunlu hale gelmektedir. |
BULGU: Doğrudan Teminle Yapılan Mal ve Hizmet Alımlarında Maliyet Unsurlarının ve İş Süreçlerinin Net Belirlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
2024 yılı içerinde doğrudan teminle yapılan mal ve hizmet alımlarında süreçler ve maliyet unsurlarının daha net belirlenmesine ihtiyaç olduğu gözlenmiştir.
Yıl içerisinde doğrudan teminle yapılan mal ve hizmet alımlarının tamamında harcama talimatı onayıyla piyasa fiyat araştırma ve muayene kontrol komisyonlarının oluşturulduğu, görevlendirilen piyasa fiyat araştırma komisyonlarının bundan önce yaklaşık maliyet tespitini tamamladığı gözlenmiştir. Yine bu aşamada zorunlu olmamakla birlikte yasaklılık kontrolünün de yapıldığı gözlenmiştir. Uygulamanın daha sağlıklı yürütülmesi açısından yaklaşık maliyet tespit işlemlerinin ön onayı alınarak başlanmasının yerinde olacağı değerlendirilmektedir.
Öte yandan hem yaklaşık maliyet araştırması aşamasında hem de piyasa fiyat araştırma aşamasında mal ve hizmetin teminine ilişkin olarak maliyetin belirlenmesinde esas olabilecek yer, zaman ve alınacak mal veya hizmetin niteliklerin detaylı belirlenmesi tekliflerin daha net alınmasını sağlayacaktır. Bu şekildeki bir tutum hem alıma konu tutarın doğrudan temin kapsamında kalıp kalmadığının belirlenmesi açısından hem de piyasa fiyat araştırmasında daha yüksek tutarlarda fiyat tekliflerinin gelmesi durumunda idarenin nasıl hareket etmesi gerektiğinin ortaya konulması açısından önem arz etmektedir.
Yine doğrudan teminle yaptırılan yapım işlerinin yaklaşık maliyetlerinin ya mahal listeleri üzerinden ya da doğrudan önceden belirlenmiş miktarlar üzerinden belirlendiği gözlenmiştir. 11.07.2023 tarih ve 32245 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ”n 4’üncü maddesinin 4’üncü fıkrası uyarınca yapım işlerine ilişkin fiyat araştırmasının, 4/3/2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nde belirlenen yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin usul ve esaslara göre yapılmasının zorunlu olduğu dikkate alınmalıdır.
Sonuç olarak İdarece doğrudan teminle yapılan küçük ölçekli yapım ve alım işlerinde fiyat tekliflerinin gerçekçi algılanması açısından teslimin yeri, zamanı veya maliyet kalemlerinin niteliği gibi unsurların daha net belirlenmesi ve Anılan Tebliğ uyarınca alımlar için onay belgesi düzenlenmesi, onayı takiben harcama yetkilisince görevlendirilen kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılması ve buna ilişkin belgelerin dayanakları ile birlikte onay belgesine eklenmesinin zorunlu olduğu değerlendirilmektedir.