|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, doğrudan teminle gerçekleştirilen yapım işlerinde önemli eksiklikler tespit etmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22. maddesinin (d) bendi uyarınca, inşaat tadilat ve bakım onarım işleri için yüklenicilerle sözleşme yapılmadığı ve fiyat araştırmalarının usulüne uygun şekilde gerçekleştirilmediği belirlenmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddeleri, belli bir süreyi gerektiren alımların sözleşmeye bağlanmasını zorunlu kılmakta ve fiyat araştırmalarının belirli esaslara göre yapılmasını talep etmektedir.
Denetim sonucunda, üniversite tarafından 2021 yılında doğrudan teminle yapılan 57 iş için toplam 2.401.166,66 TL tutarında sözleşme imzalanmadığı ve piyasa fiyat araştırmalarında işin kapsamına dair yeterli bilgi verilmeden, yalnızca imalat kalemlerinin belirtildiği tespit edilmiştir. Bu durum, isteklilerin ne kadar iş yapacaklarını bilmeden teklif vermelerine yol açmış ve sağlıksız fiyat araştırmalarına dayanan uygulamalara neden olmuştur. Sonuç olarak, kamu idaresinin gelecekteki işlerde sözleşme yapma ve metraj listelerini yüklenicilere imzalatma taahhüdü önemlidir. Ancak, doğrudan temin kapsamında gerçekleştirilen yapım işlerinin mevzuat gerekliliklerine uygun olarak sözleşmeye bağlanması ve sağlıklı fiyat araştırmaları ile belirlenen imalat miktarlarının netleştirilmesi, kamu kaynaklarının etkin kullanımı ve hukuki anlaşmazlıkların önlenmesi açısından kritik bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır. |
BULGU: Doğrudan Teminle Yapılan Yapım İşlerinde Eksiklikler Bulunması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre doğrudan temin ile gerçekleştirilen yapım işlerinin incelenmesi sonucunda; yapımı ve teslimi belli bir süreyi gerektiren çeşitli inşaat tadilat ve bakım onarım işleri için yükleniciler ile sözleşme imzalanmadığı ve fiyat araştırmalarının usulüne uygun yapılmadığı görülmüştür.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Doğrudan temine ilişkin açıklamalar” başlıklı 22.1.1.3. maddesinde;
“Bu madde kapsamında alımı yapılacak malın teslimi veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanması zorunlu olup bir defada yapılacak alımlarda sözleşme yapılması idarelerin takdirindedir. …” denilmiştir.
Aynı Tebliğ’in “4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin (d) bendi gereğince ihtiyaçların temini” başlıklı 22.5.1. maddesinde de;
“… bu bent kapsamında gerçekleştirilecek yapım işlerinde fiyat araştırmasının, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde belirlenen yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin esas ve usullere göre yapılması zorunludur.” ifadesi bulunmaktadır.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktarların tespiti” başlıklı 9’uncu maddesinin (ç) bendinde;
“Metraj listelerinin hazırlanması; ihale konusu işe ait proje ve mahal listelerindeki ölçü ve tariflere göre işin bünyesine giren imalatların hangi kısımda ve ne miktarda yapılacağının belirlenmesi amacıyla; anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde iş kalemi ve/veya iş grubu, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise iş kalemi şeklinde metraj listeleri düzenlenir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre doğrudan temin ile gerçekleştirilecek çeşitli inşaat tadilatı ve bakım onarımı gibi belli bir süreyi gerektiren yapım işleri için sözleşme düzenlemesi ve bu işlerde fiyat araştırmasının, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nde belirtildiği gibi işin bünyesine giren imalatların ne miktarda yapılacağının metraj listeleri ile belirlenmesi sonucunda tespit edilen imalat miktarları üzerinden yapılması gerekmektedir.
Üniversite tarafından 2021 yılı içerisinde doğrudan teminle gerçekleştirilen 57 adet ve toplam 2.401.166,66 TL tutarında belli bir süreyi gerektiren yapım işi için sözleşme imzalanmadığı ve bu işler için yapılan piyasa fiyat araştırmalarında işin bünyesine giren imalatların ne miktarda yapılacağı belirtilmeden sadece imalat kalemlerinin belirtildiği dolayısıyla isteklilerin ne kadar iş yapacağını bilmedikleri halde teklif verdiği sağlıksız fiyat araştırmalarına dayalı işler yapıldığı tespit edilmiştir.
Sonuç olarak kamu idaresi tarafından bundan sonra yapılacak işlerde sözleşme yapılmaya ve metraj listelerinin de yüklenicilere imzalatılmaya başlanacağı ifade edilse de doğrudan temin kapsamında gerçekleştirilen ve belli bir süreyi gerektiren yapım işlerinin; idare tarafından belirlenen koşullarda ve özelliklerde yapılmasını garanti altına almak, kamu kaynaklarının etkin kullanımını ve işin kontrolünü sağlayabilmek, ilgili işten doğabilecek hukuki anlaşmazlıkların önüne geçmek ayrıca usulüne uygun fiyat araştırmaları ile ihtiyaçları gerçek mahiyetine uygun maliyetle karşılayabilmek için mevzuatın zorunlu kıldığı gibi sözleşme imzalanması ve yapılacak imalat miktarlarının belirlendiği sağlıklı fiyat araştırmaları yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.