|
ÖZET: Doğrudan teminle gerçekleştirilen otobüs bakım ve onarımlarında, işlemlerin tamamlanmasının ardından doğrudan temin dosyalarının düzenlendiği tespit edilmiştir. Büyükşehir Belediyesi Makine İkmal Daire Başkanlığı’nın araç arıza servis kayıtları, günlük kilometre bilgileri ve bakım onarım giderleri incelendiğinde, arızalı otobüslerin servise gönderilmesinin ardından piyasa araştırması ve doğrudan temin sürecinin başlatıldığı görülmektedir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22. maddesi, belirli durumlarda doğrudan temin yönteminin nasıl uygulanacağını düzenlemektedir.
Yapılan incelemelerde, örneğin 26 E 2605 plakalı aracın 25 Mart 2024 tarihinde servise gönderildiği, teslim alındıktan sonra piyasa fiyat araştırmasının 4-18 Nisan 2024 tarihleri arasında gerçekleştirildiği ve onayın 25 Nisan 2024 tarihinde alındığı belirlenmiştir. Benzer şekilde, 26 E 2807 plakalı aracın da bakım işlemlerinin tamamlanmasının ardından doğrudan temin sürecinin başlatıldığı gözlemlenmiştir. Bu durum, doğrudan temin dosyalarının, araçların bakım işlemleri tamamlandıktan sonra düzenlendiğini açıkça göstermektedir. Sonuç olarak, Kamu İhale Kanunu’nun 22. maddesi çerçevesinde mal ve hizmet alımlarının, belirlenen süreçlere uygun bir şekilde yürütülmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Kamu idaresi, bu işlemlerin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak gerçekleştirileceğini belirtmiştir. |
BULGU: Doğrudan Teminle Yaptırılan Otobüs Bakım ve Onarımlarında İş Bittikten Sonra Doğrudan Temin Dosyasının Düzenlenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Makine İkmal Daire Başkanlığı’nın araç arıza servis kayıtları, araçların günlük yaptığı kilometre bilgileri ile otobüs tamir bakım onarım giderleri dosyaları karşılaştırıldığında, servise gönderilen arızalı otobüsler için piyasa araştırması ve doğrudan temin dosyası sürecinin, araç teslim alındıktan sonra başlatıldığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinde;
“Aşağıda belirtilen hallerde ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüne başvurulabilir:
İhtiyacın sadece gerçek veya tüzel tek kişi tarafından karşılanabileceğinin tespit edilmesi.
Sadece gerçek veya tüzel tek kişinin ihtiyaç ile ilgili özel bir hakka sahip olması.
Mevcut mal, ekipman, teknoloji veya hizmetlerle uyumun ve standardizasyonun sağlanması için zorunlu olan mal ve hizmetlerin, asıl sözleşmeye dayalı olarak düzenlenecek ve toplam süreleri üç yılı geçmeyecek sözleşmelerle ilk alım yapılan gerçek veya tüzel kişiden alınması.
Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin onbeş milyar, diğer idarelerin beşmilyar Türk Lirasını aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar.
Bu maddeye göre yapılacak alımlarda, ihale komisyonu kurma ve 10 uncu maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçlar temin edilir.” hükmü yer almaktadır.
Kanundaki bu düzenlemeye göre oluşturulan alt mevzuat hükümleri çerçevesinde doğrudan temin süreci;
– İhtiyacın Tespiti,
– Onay Belgesi Düzenlenmesi,
Onay Belgesi: alım konusu işin nev’i, niteliği, varsa proje numarası, miktarı, gereken hallerde yaklaşık maliyeti, kullanılabilir ödeneği ve tertibi, alımda uygulanacak usulü, avans ve fiyat farkı verilecekse şartlarını gösteren ve harcama yetkilisinin imzasını taşıyan belgeyi ifade eder.
– Görevlendirme Yapılması,
– Piyasa Fiyat Araştırması Yapılması,
Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği Örnek 3 kullanılarak piyasa fiyat araştırması yapılır.
– Fiyatın Harcama Yetkilisi Tarafından Onaylanması,
Piyasa fiyat araştırması tutanağının altına harcama yetkilisi tarafından olur verilmek suretiyle gerçekleştirilebilir.
– 4734 sayılı Kanun’un 62/ı Maddesine Göre %10 Kontrolünün Yapılması,
– Alımın Yapılması, Fatura düzenlenmesi, gerekli hallerde muayene kabul belgeleri ve taşınır işlem fişinin düzenlenmesi suretiyle alım yapılır.
– Ödeme, Ödeme Emri Belgesi ekleri ile beraber düzenlenir ve ödeme yapılır.
Şeklinde yürütülmelidir.
Yapılan incelemeler neticesinde; arızalanan otobüslerin önceden belirlenmiş olan firmada yaptırıldığı ve araç teslim alındıktan sonra piyasa araştırması ve diğer doğrudan temin süreçlerinin gerçekleştirildiği görülmüştür.
Örnek olarak; servis kayıtlarından 26 E 2605 plakalı aracın 25/03/2024 tarihinde belirlenmiş dış servise gönderildiği, aracın 02.04.2024 tarihinde teslim alındığı görülmektedir. Fakat piyasa fiyat araştırmasının 04.04.2024 ile 18.04.2024 tarihleri arasında 3 firmadan teklif toplayarak yapıldığı, bu harcamaya ilişkin onayın ise 25.04.2024 tarihinde alındığı görülmektedir. Açıkça görülmektedir ki araçlar belirlenmiş olan firmada yaptırıldıktan sonra doğrudan temin dosyaları düzenlenmektedir.
26 E 2807 plakalı araç da 24.07.2024 tarihinde dış servise gönderildiği, aracın 08.08.2024 tarihinde teslim alındığı görülmektedir. Piyasa fiyat araştırmasının ise 30.07.2024 ile 14.08.2024 tarihleri arasında 3 firmadan teklif toplayarak yapıldığı, bu harcamaya ilişkin onayın 19.08.2024 tarihinde alındığı görülmektedir.
Açıkça görülmektedir ki araçlar belirlenmiş olan firmada yaptırıldıktan sonra doğrudan temin dosyaları düzenlenmektedir. 26 E 2605 plakalı aracın tamirat işlemleri bitip teslim alındıktan 23 gün sonra, 26 E 2807 plakalı araç ise 11 gün sonra doğrudan temin süreçlerinin başlatıldığı anlaşılmaktadır. Buna ilişkin örnekler çok sayıda bulunmaktadır.
Kamu idaresi cevabında; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesi kapsamında yapılacak mal ve hizmet alımlarında, işlemlerin Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde yürütüleceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesi çerçevesinde yapılacak mal ve hizmet alımlarının yukarıda belirtilen süreçlere uygun olarak yapılması gerekmektedir.