|
ÖZET: Doğrudan temin yoluyla gerçekleştirilen mal ve hizmet alımlarında, işin belli bir süreye bağlı olduğu durumlarda sözleşme düzenlenmesi gerektiği tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22. maddesi, mal alımları ile hizmet ve yapım/onarım işlerinin ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın temin edilmesine olanak tanımaktadır. Ancak, belirli koşullar altında sözleşme yapılması zorunludur. 11 Temmuz 2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğ uyarınca, işin gerçekleştirilmesinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda sözleşme düzenlenmesi gereklidir.
Yapılan denetimlerde, özellikle Atıksu Arıtma Daire Başkanlığı’nın bakım onarım işleri gibi bazı alımlarda, teknik şartname hazırlanmasına rağmen sözleşme imzalanmadığı gözlemlenmiştir. Kamu idaresi, bu durumun, alımın piyasadan hazır mal olarak temin edilmesi ve montaj gerektirmemesi nedeniyle sözleşme gerekliliği görülmediği şeklinde açıklamıştır. Ancak, gelecekte doğrudan temin yoluyla yapılan alımlarda, işin süresinin belirlendiği durumlarda sözleşme düzenlenmesine özen gösterileceği belirtilmiştir. Sonuç olarak, doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen ve belirli bir ifa süresi gerektiren mal ve hizmet alımlarında, sözleşme düzenlenmesi yasal bir zorunluluk olarak ortaya çıkmaktadır. Bu uygulama, idare ile yüklenici arasındaki ilişkilerin düzenlenmesi ve işlemlerin geçerliliğinin sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Doğrudan Teminle Yaptırılan ve Belli Bir Süreyi Gerektiren Mal ve Hizmet Alım İşlerinde Sözleşme Düzenlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Kamu İdaresi tarafından doğrudan temin yoluyla yaptırılan bazı mal ve hizmet alımlarında işin gerçekleştirilmesinin belli bir süreye bağlı olduğu hallerde sözleşme düzenlenmesi zorunlu olmasına karşın sözleşme düzenlenmediği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesine göre mal alımları ile hizmet ve yapım/onarım işleri ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın piyasa araştırması yapılarak temin edilmesi mümkündür. Ayrıca şartname hazırlanması ve sözleşme imzalanma zorunluğu da bulunmamaktadır.
İhtiyaçların doğrudan temin yöntemi ile giderilmesinde teminat alınması, şartname hazırlanması ve işin sözleşmeye bağlanması idarelerin takdirinde olmakla birlikte, işin niteliği gereği bazı hallerde bu dokümanların hazırlanması zorunlu olabilmektedir.
11 Temmuz 2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in 4’üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca malın teslimi veya hizmetin ya da yapım işinin gerçekleşmesinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda Kanun’un 22’nci maddesi kapsamındaki alımların bir sözleşmeye bağlanması zorunluluğu bulunmaktadır.
Bu bağlamda, işin gerçekleştirilmesinin belli bir süreye bağlı olduğu mal ve hizmet alım işlerinde mutlaka sözleşme düzenlenmesi zorunludur. Başka bir deyişle, işin gerçekleşme süresinin uzun veya kısa olmasıyla ilgi kurmaksızın belirli bir iş süreci gerektiren hizmet işlerinde yazılı bir sözleşme düzenlenmesi idare lehine olacaktır. İdare ile yüklenici arasındaki işin süresi dahil olmak üzere temel sözleşme kuralların kayıt alına alınması yapılan işlemlerin ispatı açısından önem arz etmektedir.
Yapılan incelemede, doğrudan temin yoluyla yaptırılan bazı mal ve hizmet alımlarında işin gerçekleştirilmesinin belli bir süreye bağlı olduğu hallerde sözleşme düzenlenmesi zorunlu olmasına karşın sözleşme düzenlenmediği tespit edilmiştir. Örneğin; Atıksu Arıtma Daire Başkanlığı bakım onarım işleri ile mal alımlarında teknik şartname hazırlanmış fakat sözleşme imzalanmamıştır.
Kamu idaresi cevabında özetle, alım konusunun piyasadan hazır halde alınıp satılan mal alımı olması ve montaj gerektirmemesi hasebiyle işin ifa süresinden bağımsız olarak bazı ihalelerde İdarece mezkûr alımın sözleşmeye bağlanma ihtiyacı görülmediği, bundan böyle doğrudan temin yoluyla yaptırılan mal ve hizmet alımlarında işin gerçekleştirilmesinin belli bir süreye bağlı olduğu hallerde sözleşme düzenlenmesi hususunda gerekli dikkat ve özen gösterileceği ifade edilmiştir.
Yukarıda belirtildiği üzere, mal alımlarına ait Teknik Şartnamede işin ifa süresinin belirlendiği alımlarda sözleşme imzalanması gerekmektedir.
Sonuç olarak, doğrudan temin yöntemiyle ihtiyaçların karşılanmasında belli bir ifa dönemi gerektiren işlerde işin sözleşmesinin düzenlenmesi gerekmektedir.