|
ÖZET: Dolmabahçe Levazım Baltalimanı Hattı Karayolu Tünelleri için gerçekleştirilen mühendislik hizmetleri ihalesinde, teklif bedelini artıran hükümlerin bulunduğu ve bu hükümlerin uygulanmasına dair herhangi bir kontrol yapılmadığı tespit edilmiştir. İhale dokümanında, yüklenici personelinin iş takibi için 6 adet araç bulundurması gerektiği belirtilmiş, bu araçların sağlanmaması durumunda günlük 500 TL kesinti yapılacağı düzenlenmiştir. Ancak, bu düzenleme, yüklenicinin inisiyatifine bırakılması gereken bir konu olup, idarenin bu şekilde bir yükümlülük getirmesi, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmasını engellemektedir.
İhale sürecinde, araçların verilmesi ile ilgili düzenlemelerin gereksiz olduğu ve bu durumun teklif fiyatını olumsuz etkilediği anlaşılmaktadır. İdare, teknik şartnamede 4 adet araç ve eksik araç başına 300 TL kesinti yapılacağını belirtse de, asıl şartnamede 6 adet araç ve 500 TL kesinti öngörülmüştür. İdarenin, bu araçların kullanımıyla ilgili herhangi bir denetim gerçekleştirmemesi, belirtilen düzenlemelerin gerekliliği konusunda çelişkiler doğurmaktadır. Sonuç olarak, idarelerin ihale süreçlerinde, teklif bedelini artıran gereksiz düzenlemelerden kaçınması ve ihale konularında daha dikkatli ve şeffaf bir yaklaşım benimsemesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu tür uygulamalar, kamu kaynaklarının verimli kullanımını sağlamak adına büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Dolmabahçe Levazım Baltalimanı Hattı Karayolu Tünelleri Mühendislik Hizmet Alım İşi İhale Dokümanında Teklif Bedeli Artırıcı Hükümlerin Bulunması ve Bu Hükümlerin Gerçekleştirilmesine İlişkin Herhangi Bir Kontrolün Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
“Dolmabahçe-Levazım-Baltalimanı Hattı Karayolu Tünelleri ve Bağlantı Yolları İnşaatı Müşavirlik ve Mühendislik Hizmetleri İşi” Teknik Şartnamesi’nde yüklenici personelinin iş takibi için araç verilmesine ilişkin hükümlerin bulunduğu görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” denilmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükmü gereği idareler yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla yükümlüdür.
Yapılan incelemede, “Dolmabahçe – Levazım – Baltalimanı Hattı Karayolu Tünelleri ve Bağlantı Yolları İnşaatı Müşavirlik ve Mühendislik Hizmetleri İşi”nin ihale edildiği ve 30.01.2019 tarihinde sözleşme imzalandığı anlaşılmış olup ihale dokümanı içerisinde yer alan Teknik Şartname’nin “Danışmanın genel sorumlulukları” başlıklı 10’uncu maddesinde; Danışmanın, yüklenici personelinin işlerini takip etmesi, şantiye ve iş yeri denetlemelerinde kullanılması için bütün masrafları kendisine ait olmak üzere iş süresince 6 adet araç bulunduracağı düzenlemesinin yapıldığı tespit edilmiştir. Söz konusu araçların bulundurulmadığının veya iş kapsamında kullanılmadığının tespit edilmesi halinde ise müteakip hakedişinden eksik araç başına günlük 500 TL kesinti yapılacağı düzenlenmiştir.
İhale dokümanı içerisinde yer alan, “yüklenicinin personeline iş takibi için 6 adet araç verileceği” hükmü ihale konusu iş için dokümanda düzenlenmesi zorunlu bir husus olmayıp İhale teklif bedelini artıran bir düzenlemedir. Zira yüklenici, işte çalışacak personelin ulaşımlarını sağlamakla yükümlü olabilir ancak bu hususun servis çekilmesi vs. şeklinde gerçekleştirilmesi konusunda inisiyatif tamamen yükleniciye ait olmalıdır. Bu yükümlülüğün 6 adet araç tahsis edilmesi şeklinde düzenlenmesi İdare tarafından 720 günlük ihale süresince 6 adet aracın kiralama maliyeti kadar tutarın teklif bedeline dâhil edilmesine sebep olunacaktır. Bu yönüyle, yapılan düzenlemenin teklif fiyatını etkilediği düşünülmekte olup kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasına engel bir düzenleme olduğu görülmektedir.
Ayrıca İdareden araçların bilgileri istenmiş ve İdare tarafından dokümanda yüklenici personeli için şart koşulan ve verilmediği takdirde cezai müeyyidesi olan araçlara ilişkin herhangi bir takip de yapılmamıştır.
Yukarıda yer verilen denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; söz konusu işe ait özel teknik şartnamede 4 adet araç ve eksik araç başına 300 TL kesinti yapılacağı, kamu kurumları tarafından yapılan büyük ölçekli veya özel teknik içeren yatırımlar için danışmanlık hizmeti alındığı, buradaki amacın; yapılan yapının, niteliği ve niceliğinin ilgili teknik şartnameler veya mevzuatlar uyarınca gerekli normlara uygun yapılması olduğu, söz konusu işin tecrübe birikimi gerektiren işler olmakla birlikte her safhasında teknik gözlem ve denetimin çok önem arz ettiği belirtilmiştir.
Bu sebeple danışman firmanın denetimlerini etkin bir şekilde yapması, gerektiğinde saha içerisinde kolay, hızlı ve bağımsız hareket edebilmesi ve risklere karşı ivedilikle önleminin alınması için tamamıyla müşavir firma tarafından saha içerisinde kullanılmak ve masrafları da kendine ait olacak şekilde, araca ilişkin hükümlerin özel teknik şartname içerisine konulduğu, ayrıca araçların İdarenin kullanımı için değil, müşavir firmanın kendi personelinin şantiyedeki imalatları herhangi bir aksamaya mahal vermeden sorunsuz bir şekilde takip etmesi maksadıyla istendiği ve söz konusu araçlara ilişkin 2025 yılı itibarıyla puantaj tutulmaya başlandığı ifade edilmiştir.
İdare tarafından her ne kadar teknik şartnamede 4 adet araç ve 300 TL eksik araç başına ceza kesileceğine ilişkin düzenleme olduğu ifade edilse de söz konusu özel teknik şartnamede 6 adet araç ve eksik araç başına 500 TL ceza kesintisi öngörüldüğü, ayrıca işin büyük ölçekli ve nitelikli yatırım olması sebebiyle olası risklere karşı acil müdahale edilmesi için gerekli bir düzenleme olduğu varsayılsa dahi İdare tarafından araçlara ilişkin denetim yılı içerisinde hiçbir takip yapılmamış ve ihale bedelini artıran söz konusu düzenlemede yer alan araçlara ilişkin denetimler esnasında herhangi bir bilgi sunulamamıştır. Bu sebeple olası risklerin bertarafı için gerekli olduğu ve bu yüzden özel teknik şartnamede araç öngörüldüğü ifadesi, ihale süresince araçların çalışıp çalışmadığı ile ilgili 2024 yılı ve öncesinde herhangi bir takibin yapılmaması hususu ile tezatlık oluşturmaktadır.
Sonuç olarak, İdarenin yapacağı ihalelerde İhale konusu işlerle ilgili önem arz etmeyen konularda düzenleme yapılmaması ve teklif bedellerinin artmasına sebep olunmaması gerekmektedir.