| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri’nde dönem sonu işlemlerinin eksik yapıldığı tespit edilmiştir. MYMY’nin ilgili maddesi gereği, geçici mizanın ardından yapılması gereken işlemler gerçekleştirilmemiştir. Bu durum, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın mali tablolarında hatalara yol açmakta olup, idarenin mevzuata uygun kontrol ve uyarı mekanizmalarını geliştirmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Dönem Sonu İşlemlerinin Eksik Yapılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
GİB 2022 yılı dönem sonu işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde eksiklikler olduğu görülmüştür.
MYMY’nin “Dönem Sonu İşlemleri” başlıklı 535’inci maddesinde, dönem sonu işlemlerinin mali yılın sonunda geçici mizanın çıkarılmasının ardından yapılan işlemler olduğu ifade edilmiş, bütçe ve ödenek hesaplarına ilişkin dönem sonu işlemleri ile bütçe ve ödenek hesapları dışındaki dönem sonu işlemleri bentler halinde sayılmıştır.
GİB tarafından hesap dönemi sonunda Sayıştaya verilen defter, mali tablo ve belgelerin incelenmesi sonucunda ise; MYMY’nin ilgili maddesi uyarınca yapılması gereken bütçe ve ödenek hesapları dışındaki hesaplara ilişkin dönem sonu işlemleri kapsamında aşağıda yer verilen tablolarda görüleceği üzere;
– Duran varlıklar ana hesap grubu içerisinde yer alan hesaplarda kayıtlı tutarlardan, dönen varlıklar ana hesap grubundaki ilgili hesaplara aktarılması gereken tutarlarla ilgili herhangi bir aktarımda bulunulmadığı,
– Uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içerisindeki hesaplarda kayıtlı tutarlardan vadesi 1 yılın altına düşen ve kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubundaki ilgili hesaplara aktarılması gereken tutarların aktarılmadığı,
– Bütçe emanetleri hesabında kayıtlı tutarlardan, bu hesabın ilgili alt bölümüne aktarılması gereken tutarların aktarılmadığı,
tespit edilmiştir.
Tablo 3: Duran-Dönen Varlıklar Ana Hesap Grupları İçerisinde Dönem Sonu İşlemlerine Tabi Olan Hesapların Geçici ve Kesin Mizan Bakiyeleri
| İlgili Hesaplar | Geçici Mizan Bakiyesi (TL) | Kesin Mizan Bakiyesi(TL) |
| 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı | 125.645.555.812,81 | 125.645.555.812,81 |
| 220 Gelirlerden Alacaklar Hesabı | 430.686,77 | 430.686,77 |
| 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı | 2.279.868,71 | 2.279.868,71 |
| 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı | 505.000,00 | 505.000,00 |
Tabloda yer verilen veriler GİB 2022 Yılı Geçici Mizan ve Kesin Mizanından alınmıştır.
Tablo 4: Uzun-Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar Ana Hesap Grupları İçerisinde
Dönem Sonu İşlemlerine Tabi Olan Hesapların Geçici ve Kesin Mizan Bakiyeleri
| İlgili Hesaplar | Geçici Mizan Bakiyesi (TL) | Kesin Mizan Bakiyesi(TL) |
| 330 Alınan Depozito ve Teminatlar | 396.019.660,07 | 396.019.660,07 |
| 430 Alınan Depozito ve Teminatlar | 1.200.005,49 | 1.200.005,49 |
| 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı | 1.232,00 | 1.232,00 |
Tabloda yer verilen veriler GİB 2022 Yılı Geçici Mizan ve Kesin Mizanından alınmıştır.
Tablo 5: Bütçe Emanetleri Hesapları Geçici ve Kesin Mizan Bakiyeleri
| İlgili Hesaplar | Geçici Mizan Bakiyesi(TL) | Kesin Mizan Bakiyesi(TL) |
| 320 01 Cari Yıla (N) Ait Borçlar | 5.580.861,32 | 5.580.861,32 |
| 320 03 (N-2) Yılına Ait Borçlar | 3.474,72 | 3.474,72 |
Tabloda yer verilen veriler GİB 2022 Yılı Geçici Mizan ve Kesin Mizanından alınmıştır.
Dönem sonu işlemlerinin, MYMY’nin yukarıda yer verilen maddesi hükmü gereğince; geçici mizanın çıkarılmasının ardından yapılan işlemler olduğu göz önünde bulundurulduğunda, bahsi geçen hesap gruplarında yer alan hesapların geçici mizan bakiyeleri ile kesin mizan bakiyeleri arasında tutar itibarıyla herhangi bir fark olmadığı ve dolayısıyla mevzuat gereği yapılması gereken dönem sonu işlemlerinin yapılmamış olduğu anlaşılmıştır.
Kamu İdaresi cevabında, bulguda yer alan hususlara ilişkin olarak 2023 yılı için gerekli çalışmaların yapılacağı ifade edilmiştir.
Bulgu konusu hususa 2020 ve 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporunda yer verilmiş olup, aynı uygulamaya 2022 yılında da devam edildiği anlaşılmıştır.
Bu itibarla, dönem sonu işlemlerinin muhasebe düzenlemelerine uygun olarak yapılmaması, Gelir İdaresi Başkanlığı mali tablolarında bu işlemlerin ilgilendirdiği hesaplar itibarıyla hataya sebebiyet vermektedir. Buna göre, idare tarafından dönem sonu işlemlerinin mevzuata uygun olarak yapılmasını sağlayacak yeterli düzeyde kontrol ve uyarı mekanizmalarının geliştirilmesi gerekmektedir.