|
ÖZET: Dönem sonu enflasyon düzeltmesi işlemlerinin hatalı gerçekleştirilmesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda dikkat çekmiştir. İlgili idare, enflasyon düzeltmesi sonrası 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabı’ndaki tutarları, mevzuata uygun şekilde 690 Faaliyet Sonuçları Hesabı’na aktarmamış ve bu durum faaliyet sonuçları tablosunda yer almamıştır. Hazine ve Maliye Bakanlığı, kamu idarelerinin 31.12.2023 tarihli mali tablolarının enflasyon etkilerinden arındırılması için gerekli düzenlemeleri yapmış ve bu çerçevede 85 sıra No.lu Genel Tebliğ yayımlanmıştır.
Tebliğ’de, enflasyon düzeltmesine tabi tutulacak parasal olmayan kalemler ile bu işlemlerin nasıl gerçekleştirileceği detaylandırılmıştır. Ayrıca, enflasyon düzeltmesi sonrası oluşacak farkların izlenmesi için yardımcı hesapların kullanılması gerektiği belirtilmiştir. 2023 yılına özgü olarak, 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabı’ndaki borç ve alacak bakiyelerinin doğrudan 570 ve 580 hesaplarına aktarılması gerektiği ifade edilmiştir. Ancak, bu uygulamanın yalnızca 2023 yılı için geçerli olduğu göz ardı edilerek, 2024 hesap yılı için gerekli düzenlemelerin yapılmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, enflasyon düzeltmesi işlemlerinin hatalı yapılması, 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabı’nın faaliyet sonuçları tablosunda yer almamasına yol açmıştır. Bu durum, mali tabloların doğru bir şekilde sunulmasını engellemiştir. |
BULGU: Dönem Sonuna İlişkin Enflasyon Düzeltmesi İşlemlerinin Hatalı Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdare tarafından gerçekleştirilen enflasyon düzeltmesi işlemleri sonrasında 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabı’nda oluşan tutarların dönem sonunda mevzuata uygun olarak 690 Faaliyet Sonuçları Hesabı’na aktarılarak faaliyet sonuçları tablosunda yayınlanmadığı görülmüştür.
Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine ait 31.12.2023 tarihli mali tabloların enflasyon etkilerinden arındırılarak raporlama tarihindeki satın alma gücünü yansıtacak şekilde sunulmalarını sağlamak üzere enflasyon düzeltmesine tabi tutulması Hazine ve Maliye Bakanlığınca kararlaştırılmış olup buna ilişkin usul ve esaslar Muhasebat Genel Müdürlüğünce 16.12.2023 tarih ve 32401 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 85 sıra No.lu Genel Tebliğ ile belirlenmiştir.
Muhasebat Genel Müdürlüğünce yayımlanan 85 sıra No.lu Genel Tebliğ’in “Enflasyon Düzeltmesi İşlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin ilk fıkrasında genel yönetim kapsamında bulunan tüm kamu idarelerinin 31.12.2023 tarihli mali tablolarının enflasyon düzeltmesine tabi tutulacağı, ikinci fıkrasında ise hangi parasal kalemlere ne şekilde enflasyon düzeltmesi işlemleri yapılacağı açıklanmıştır. İlgili maddenin son fıkrasında ise enflasyon düzeltmesi sonrasında oluşacak farkların izlenmesi için ihdas edilen yardımcı hesapların Tebliğ’e ekli Ek- 3’te yer aldığı belirtilmiştir.
Tebliğ’in “Enflasyon düzeltmesine yönelik muhasebe kayıtları” başlıklı 6’ncı maddesinde;
“(1) Parasal olmayan varlık kalemlerinin enflasyon düzeltmesi işlemine tabi tutulması sonucunda ortaya çıkan farklar, ilgili hesaba borç ve 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabına alacak kaydedilir.
(2) Birikmiş amortisman tutarlarında yapılan düzeltme sonucu ortaya çıkan farklar, 257-Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına alacak, 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabına borç kaydedilir.
(3) Dönem sonu işlemleri kapsamında 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabının kalanı, geçici 1 inci maddede belirtilen durum haricinde 690-Faaliyet Sonuçları Hesabına aktarılır.” ifadelerine yer verilmiş, Tebliğ’in “İlk düzeltme işlemindeki sonuçların aktarılması” başlıklı Geçici 1’inci maddesinde ise, 2023 yılı enflasyon düzeltmesi işlemi sonucunda 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabında oluşacak borç ya da alacak kalanının ilgisine göre; 570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabının veya 580 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabının “98 Geçmiş Yıllar Enflasyon Farkları” yardımcı hesabına aktarılacağı hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer verilen açıklamalardan anlaşılacağı üzere, enflasyon düzeltmesine tabi tutulacak parasal olmayan kalemlere enflasyon düzeltmesi işlemleri yapılacak ve ortaya çıkan farklar ilgili hesaplara yardımcı hesaplar kullanılarak alınacaktır. Daha sonra ilgisine göre karşılığında 698 Enflasyon Düzeltme Hesabı borç ya da alacak çalıştırılacaktır. Dönem sonunda ise 698 Enflasyon Düzeltme Hesabı kalanının 690 Faaliyet Sonuçları Hesabına aktarılması sağlanacak olup yalnızca 2023 yılı özelinde buna ilişkin farklı bir uygulama öngörülmüştür. Buna göre, 2023 yılı enflasyon düzeltmesi işlemi sonucunda 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabında oluşacak borç kalanı 580 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabının, alacak kalanı ise 570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabının “698 Geçmiş Yıllar Enflasyon Farkları” yardımcı hesabı kullanılmak suretiyle mali tablolara aktarılacaktır.
Yapılan incelemede; 698 Hesabı’nın borç ve alacak bakiyelerinin doğrudan 570 Hesabı ile 580 Hesabına aktarılması hususunun Tebliğ’de belirtildiği üzere yalnızca 2023 yılına mahsus olması nedeniyle, 2024 hesap yılında 698 Hesabı’nın borç ve alacak bakiyelerinin aktarım işlemlerinin 690 Faaliyet Sonuçları Hesabı üzerinden yapılacağına yönelik hüküm göz ardı edilerek 2023 yılında olduğu gibi doğrudan 570 Hesabı ile 580 Hesabı’na aktarıldığı, bunun doğal sonucu olarak 698 Hesabı’nın faaliyet sonuçları tablosunda yer almadığı görülmüştür.
Sonuç olarak, enflasyon düzeltme işlemlerine ilişkin yapılan hatalı işlem nedeniyle; 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabı’nın faaliyet sonuçları tablosunda görünmemesine neden olunmuştur.