|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversite döner sermaye işletmeleri tarafından kullanılan alanlara ait elektrik, su ve ısınma giderlerinin tamamının üniversite bütçesinden karşılandığını ortaya koymuştur. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesi, döner sermaye gelirlerinin belirli bir oranının üniversitenin ihtiyaçları için kullanılmasını öngörmektedir. Ancak, bu maddenin (i) fıkrası, döner sermaye işletmelerinin kendi giderlerini kendi gelirleriyle karşılaması gerektiğini vurgulamaktadır.
Denetimlerde, Kafkas Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi ile diğer döner sermaye birimlerinin elektrik ve doğalgaz giderlerinin üniversite bütçesinden ödendiği tespit edilmiştir. Bu durum, ilgili mevzuat hükümlerine aykırıdır. Ayrıca, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 16’ncı maddesi, döner sermaye gelirleri ile bütçe kaynaklarının birlikte kullanılmaması gerektiğini belirtmektedir. Kamu idaresi, bu ödemelerin hizmetlerin aksamaması amacıyla yapıldığını ifade etmekte, gelecekte döner sermaye gelirlerinin artırılmasıyla giderlerin döner sermaye bütçesinden karşılanmasının hedeflendiğini belirtmiştir. Ancak, mevcut durumda döner sermaye işletmeleri, elektrik, su ve ısınma giderlerini kendi bütçeleri üzerinden karşılamakla yükümlüdür. |
BULGU: Döner Sermaye Birimleri Tarafından Kullanılan Yerlere Ait Giderlerin Üniversite Bütçesinden Ödenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Döner Sermaye İşletmesi birimleri tarafından kısmen veya tamamen kullanılan yerlere ait elektrik, su ve ısınma giderlerinin tamamının Üniversite bütçesinden karşılandığı tespit edilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Döner sermaye” başlıklı 58’inci maddesinin (b) fıkrasında; döner sermaye işlemlerinden tahsil edilen gelirin belirli bir oranının; ilgili yükseköğretim kurumunun ihtiyacı olan mal ve hizmet alımları, her türlü bakım, onarım, kiralama, devam etmekte olan projelerin tamamlanmasına yönelik inşaat işleri ve diğer ihtiyaçlar ile yönetici payları için kullanılacağı belirtilmiştir.
Aynı maddenin (i) fıkrasında döner sermaye işletmesi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde, kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılmasının esas olduğu, yapılacak olan ödemelerde gelir-gider dengesinin gözetilmesinin zorunlu olduğu ifade edilmiştir.
Aynı Kanun’un Geçici 66’ncı maddesinde de; tıp fakültelerine bağlı sağlık uygulama ve araştırma merkezi döner sermaye birimlerinin bütçesine ilaç, tıbbi malzeme ve tıbbi cihaz alımlarına ilişkin muaccel borçlarının ödenmesi amacıyla aktarma yapılabileceği hükme bağlanmıştır.
Üniversitenin özel bütçeden döner sermaye işletmesine ait ihtiyaçların temini, bir başka deyişle kaynak aktarımı, 2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesinde belirtilen haller ile geçici 66’ncı maddede olduğu gibi istisnai bir durum olup, mevzuat hükümleriyle sınırlıdır. Bu nedenle belirtilen istisnalar dışında döner sermaye işletmelerinin kendi giderlerini kendi gelirleriyle karşılaması esastır.
Ayrıca 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 16’ncı maddesine istinaden hazırlanan 2022-2024 yılı Bütçe Hazırlama Rehberi’nin “Genel İlkeler” başlıklı 8’inci maddesinde; döner sermaye gelirleri ile bütçe kaynakları birlikte kullanılarak yürütülen hizmetlerde, döner sermayeler aracılığıyla karşılanabilecek ihtiyaçlar için bütçeden ödenek talebinde bulunulmayacağı ifade edilmiştir.
Denetimlerde, Kafkas Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesine ait doğalgaz ve elektrik giderlerinin üniversite bütçesinden ödendiği görülmüştür. Ayrıca Döner Sermaye birimlerinden Sürekli Eğitim Merkezi, Eğitim Fakültesi Müdürlüğü, Veterinerlik Fakültesi Çiftlik Müdürlüğü, Türkçe Eğitimi ve Araştırma Merkezi birimleri de Üniversite ile ortak alanlarda hizmet vermekte olup ilgili alanların elektrik, su ve ısınma giderlerine katılmadıkları görülmektedir. Söz konusu giderlerin tamamı Üniversite bütçesinden karşılanmakta olup bu durumun yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine aykırı olduğu değerlendirilmektedir.
Kamu idaresi cevabında, söz konusu ödemelerin hizmetlerin aksatılmaması amacıyla yapıldığı ancak ileriki dönemlerde döner sermaye gelirlerinin arttırılması suretiyle tüm giderlerin döner sermaye bütçesinden karşılanmasının hedeflendiği bilgisi verilmiştir.
Sonuç olarak; döner sermaye işletmesi birimlerine ait elektrik, su ve ısınma giderlerinin döner sermaye işletmesi tarafından karşılanması gerekmektedir.