| ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Necmettin Erbakan Üniversitesi İletişim Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi, mevzuatta tanımlanmayan ve yetki verilmemiş işlemleri gerçekleştirmiştir. Merkez, etik kurulu toplantıları için sekreterya hizmetleri ve başvuru ücreti tahsilatı gibi işlemleri yetkisiz olarak yürütmüştür. Ayrıca, yönetmelikte belirtilmeyen personellere döner sermaye ek ödemesi yapılması da tespit edilmiştir. Bu durum, merkezin yetkisi dışındaki işlemleri gerçekleştirmesi nedeniyle yönetmelikte acil değişiklik yapılmasını gerektirmektedir. |
BULGU: Döner Sermaye İşletme Biriminin Mevzuatta Tarifi Olmayan İşlemleri Yetkisiz Gerçekleştirmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
İletişim Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi bünyesinde merkezin kuruluşunu, faaliyetlerini ve yönetim organlarını düzenleyen Yönetmelikte tarif edilmediği ve yetki verilmediği halde Merkezin, etik kurulu toplantıları için sekreterya işleri ile etik kurul başvuru ücretleri tahsilat işlemleri ve tahsil edilen gelirin dağıtım işlemlerini gerçekleştirdiği tespit edilmiştir.
Necmettin Erbakan Üniversitesi İletişim Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliğinin Merkezin faaliyet alanları başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında merkezin faaliyet alanları bentler halinde sayılmıştır. Son bentte;
“Merkezin çalışma alanı kapsamında Rektör tarafından belirlenen ya da Yönetim Kurulu tarafından kararlaştırılan diğer faaliyetleri gerçekleştirmek veya Merkezin amaçlarına uygun olarak verilen diğer görevleri yerine getirmek” ifadesine yer verilerek; merkezin faaliyet alanı ve amaçlarına uygun olması kaydıyla Rektör ve Yönetim kurulu tarafından kararlaştırılan faaliyetleri ve görevleri yerine getirebileceği belirtilmiştir.
28.12.2022 tarih ve 21 sayılı Üniversite Yönetim Kurulu kararı ile İlaç ve Tıbbi Cihaz Dışı Araştırmalar, Diş Hekimliği Fakültesi İlaç ve Tıbbi Cihaz Dışı Araştırmalar, Fen ve Mühendislik Bilimleri Bilimsel Araştırmalar, Sağlık Bilimleri Bilimsel Araştırmalar ile Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırmalar Etik Kurulu kurulduğu ve bu kurullara bilimsel araştırma etiği kapsamında yapılacak başvuruların alınması, kurulun gündeminin oluşturulması ve kurul kararlarının yazılması ve başvurucuya tebliği işlemlerinin Yönetmelikte tayin edilen amaçları ve faaliyet alanına uygun olmadığı halde merkez tarafından yürütüldüğü görülmüştür.
Ayrıca, merkezin yönetim organları arasında da sayılmayan koordinatörlük ve sekreterya personeli ile etik kurullarda Rektör tarafından üye olarak görevlendirilen öğretim üyelerine, merkezin Yönetmelikte sayılan faaliyetlerine katkıları olmadığı halde merkezin döner sermaye hesabından döner sermaye ek ödemesi yapıldığı görülmüştür.
2547 sayılı Kanun’un “Yönetmelikler” başlıklı 65′ inci maddesinde; bilimsel araştırma ve yayın etiği kurullarının oluşumu, görevleri ve çalışmalarına ilişkin usul ve esasların Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından çıkarılacak bir yönetmelik ile düzenleneceği belirtilmiş ve bu kapsamda Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi düzenlenmiştir. Söz konusu Yönergeye göre bilimsel araştırma ve yayın etiği ile ilgili oluşturulan kurulların sekretaryası 2547 sayılı Kanun’un “Yönetmelikler” başlıklı 65′ inci maddesinde; bilimsel araştırma ve yayın etiği kurullarının oluşumu, görevleri ve çalışmalarına ilişkin usul ve esasların Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından çıkarılacak bir yönetmelik ile düzenleneceği belirtilmiş ve bu kapsamda Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi düzenlenmiştir. Söz konusu Yönergede, bilimsel araştırma ve yayın etiği kurulların sekretarya görevinin yükseköğretim kurumunun hukuk müşavirliği tarafından yürütüleceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinden, İletişim Araştırmaları Uygulama ve Araştırma merkezinin sadece, Rektörlük bünyesinde sadece Yönetmelikte tarif edilen ve yetki verilen işleri yürütmekle görevlendirildiği anlaşıldığından, merkezin yetkisi dışındaki işlemleri yapabilmesi için Yönetmelikte gecikmeksizin değişiklik yapılması gerekmektedir.
Kamu idaresi cevabında özetle; etik kurula başvuru ücreti alınması uygulamasının geçen yıl sonlandırıldığı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, bulguda bahse konu edilen yetkisiz gerçekleşen işlemlerin başvuru ücreti alınması işleminden ibaret olmadığı, kurula yapılan başvuruların kurul gündemine alınması, görüşülmesi ve alınan kararların yazımı gibi işlemlerin sekreterya birimi olarak ilgili merkez tarafından yetkisiz yapılmaya devam ettiği anlaşıldığından bu işlemlerin Yönetmelikte birimin yetkili olduğu görev ve faaliyetlere eklenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.