|
ÖZET: Döner sermaye işletme birimleri arasında mal teslimatlarının muhasebeleştirilmesinde eksiklikler tespit edilmiştir. 2021 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, bu birimlerin mal teslimatlarını, muhasebe yönetmeliklerine ve ilgili düzenlemelere uygun bir şekilde kaydetmediği ortaya çıkmıştır. 209 sayılı kanunun ilgili maddeleri, döner sermaye işletmelerinin ihtiyaç duydukları mal ve hizmetleri belirli fiyatlar üzerinden temin edebileceğini ve kullanılmayan mal ve demirbaşların bedelsiz veya belirlenen bedel üzerinden devredilebileceğini belirtmektedir.
Sağlık Bakanlığı’nın 2018/01 sayılı Genelgesi, döner sermaye işletmeleri arasındaki mal ve hizmet alımlarında uyulması gereken esasları açıklamaktadır. Bu genelgeye göre, mal teslimatlarıyla ilgili muhasebe kayıtları belirli hesaplara kaydedilmelidir. Ancak, 2021 yılı konsolide mizanında, bedelli mal teslimatlarının kayıtlı olduğu hesaplar arasında 84.878,60 TL’lik bir fark olduğu gözlemlenmiştir. İdare, bu durumu düzeltmek için gerekli talimatları vermiş olsa da, yapılan incelemelerde hesapların uyuşmadığı görülmektedir. Sonuç olarak, döner sermaye işletme birimlerinin mal teslimatlarını muhasebe yönetmeliklerine uygun bir şekilde kaydetmesi ve raporlaması gerekmektedir. Bu, mali tabloların doğruluğu ve güvenilirliği açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Döner Sermaye İşletme Birimleri Arasındaki Mal Teslimlerinin Eksik Muhasebeleştirilmesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Döner sermaye işletme birimlerinin kendi aralarındaki mal teslimlerini, muhasebe yönetmeliklerine ve kurum tarafından yapılan düzenlemelere uygun olarak muhasebeleştirmediği görülmüştür.
209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun’un 3’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; bu Kanun’a tâbi döner sermayeli işletmelerin, gerekli gördükleri hâllerde ihtiyaç duydukları mal ve hizmetleri belirleyecekleri fiyat üzerinden birbirlerinden temin edebilecekleri ifade edilmiştir. Yine aynı maddenin altıncı fıkrasında işletmelerin kullanmadıkları veya ihtiyaç fazlası olan mal ve demirbaşları bedelsiz veya tespit edilecek bedel üzerinden birbirlerine devredebilecekleri belirtilmiştir.
07.02.2009 tarihli Sağlık Hizmeti Sunan 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu Kapsamındaki İdarelerin Teşhis ve Tedaviye Yönelik Olarak Birbirlerinden Yapacakları Mal ve Hizmet Alımlarına İlişkin Yönetmelik’te usul ve esasları belirlenen söz konusu işlemlerin uygulanmasına yönelik olarak Sağlık Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının 2018/01 sayılı Genelge’si yayımlanmıştır.
Anılan Genelge’de döner sermaye işletmeleri ve işletme birimleri arasındaki mal ve hizmet alımlarında uyulacak esaslar açıklanmış olup Ek-2’de örnek muhasebe kayıtlarına yer verilmiştir. Buna göre Ek-2’nin 1-C bölümünde gösterildiği üzere il sağlık müdürlükleri döner sermayeli işletmelerinin kendi aralarındaki bedelli mal teslimlerinde satış tutarını; malı satan işletme 136.02.01.07-Kurumlararası Bedelli Taşınır Satışından Doğan Alacaklar Hesabının borcuna, malı alan işletme ise 336.11.01-Kurumlararası Bedelli Taşınır Satışlarından Doğan Borçlar Hesabının alacağına kaydedecektir.
Ayrıca Ek-2’nin 1-A bölümünde gösterildiği üzere il sağlık müdürlükleri döner sermaye işletmelerinin birbirleri arasındaki bedelsiz mal teslimlerinde ise malın kayıtlı değerini; malı devreden işletme demirbaşlar için 689.05-Kurumlararası Mal ve Malzeme Devrinden Doğan Zararlar Hesabının, sarf malzemeler içinse 623-Diğer Satışların Maliyeti Hesabının borcuna kaydedecektir. Malı devralan işletmenin ise her iki hâlde de malın kayıtlı değeri üzerinden 602.06-İşletmelerarası Bedelsiz Devredilen Mal ve Malzeme Gelirleri Hesabının alacağına kayıt yapacağı belirtilmiş ancak 2020 yılında hesap planında yapılan değişiklik ile bu hesap aynı adla 602.04.09 hesap koduna aktarılmıştır.
Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda söz konusu devirleri gerçekleştiren işletmelerin karşılıklı olarak bu kayıtları doğru olarak gerçekleştirmeleri durumunda konsolide mali tablolarda; bedelli mal teslimlerinin kayıtlandığı 136.02.01.07-Kurumlararası Bedelli Taşınır Satışından Doğan Alacaklar Hesabının borç bakiyesi ile 336.11.01-Kurumlararası Bedelli Taşınır Satışlarından Doğan Borçlar Hesabının alacak bakiyesi eşit olmalıdır. Sağlık Bakanlığına bağlı döner sermaye işletmelerinin 2021 yılı konsolide kesin mizanında 136.02.01.07-Kurumlararası Bedelli Taşınır Satışından Doğan Alacaklar Hesabının borç bakiyesi 75,853,400.20 TL, 336.11.01-Kurumlararası Bedelli Taşınır Satışlarından Doğan Borçlar Hesabının alacak bakiyesi ise 75,938,278.80 TL olup 84.878,60 TL fark bulunmaktadır.
İdare cevabında her ne kadar bulguya iştirak edilip il sağlık müdürlüklerinin bu konuda talimatlandırıldıkları ve TDMS’de oluşturulan H2-Bedelli Hizmet ve Taşınır Devirleri Borç Alacak Raporu ile bedelli mal-malzeme devirlerinin muhasebeleştirilmesindeki sorunun giderildiği belirtilmişse de konsolide mali tablolarda yapılan incelemede 136.02.01.07- Kurumlararası Bedelli Taşınır Satışından Doğan Alacaklar Hesabının borç bakiyesi ile 336.11.01-Kurumlararası Bedelli Taşınır Satışlarından Doğan Borçlar Hesabının alacak bakiyesinin uyuşmadığı görülmektedir.
Bu itibarla, döner sermaye işletme birimlerinin kendi aralarındaki mal teslimlerini, muhasebe yönetmeliklerine ve kurum tarafından yapılan düzenlemelere uygun olarak muhasebeleştirmesi ve raporlaması gerekmektedir.