Döner Sermaye İşletme Müdürlüklerinde KDV Konusunda Uygulama Birliğinin Sağlanmamış Olması (Sayıştay)

BULGU: Döner Sermaye İşletme Müdürlüklerinde KDV Konusunda Uygulama Birliğinin Sağlanmamış Olması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Tarım ve Orman Bakanlığı Döner Sermaye İşletme Müdürlüklerinde; aynı hizmet türleri için KDV muafiyetinde ve KDV oranlarında farklı uygulamalar olduğu görülmüştür.
a) Aynı Hizmet Türleri İçin KDV Muafiyeti Konusunda Uygulama Birliğinin Sağlanmamış Olması
Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde bulunan 209 adet Tarım ve Orman Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü’nde yapılan inceleme sonucunda; aynı hizmet türleri için, bazı işletmelerde KDV muafiyeti uygulandığı bazılarında ise uygulanmadığı görülmüştür.
3065 Sayılı KDV Kanunu’nun “İhracat İstisnası” başlıklı bölümünün “Mal ve hizmet ihracatı” başlıklı 11’inci maddesinde;
“1. Aşağıdaki teslim ve hizmetler vergiden müstesnadır:
a) (Değişik: 4/6/2008-5766/12 md.) İhracat teslimleri ve bu teslimlere ilişkin hizmetler…” denilmekte,
Aynı Kanun’un 17’nci maddesinin birinci fıkrasında;
“1. Kültür ve Eğitim Amacı Taşıyan İstisnalar:
Genel ve katma bütçeli daireler, il özel idareleri, belediyeler, köyler, bunların teşkil ettikleri birlikler, üniversiteler, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla ve Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulan kamu kurum ve kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, siyasi partiler ve sendikalar, kanunla kurulan veya tüzelkişiliği haiz emekli ve yardım sandıkları, kamu menfaatine yararlı dernekler, tarımsal amaçlı kooperatifler ve Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıfların;
a) İlim, fen ve güzel sanatları, tarımı yaymak, islah ve teşvik etmek amacıyla yaptıkları teslim ve hizmetleri.
Sosyal Amaç Taşıyan İstisnalar:
a) Yukarıda sayılan kurum ve kuruluşların … veteriner, bakteriyoloji, seroloji ve distofajin laboratuvarları gibi kuruluşlar… işletmek veya yönetmek suretiyle ifa ettikleri kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetleri ile bunlardan sağlık hizmeti sunanların teşhis ve tedaviye yönelik olarak birbirlerine yapacakları teslim ve hizmetler.” denilmekte,
KDV Genel Uygulama Tebliğinin “İstisnalar” başlıklı 2’nci bölümünün “İhracat istisnası” başlıklı (A) fıkrasında;
“3065 sayılı Kanunun (11/1-a) maddesine göre yurtdışındaki müşteriler için yapılan hizmetler vergiden istisna edilmiştir.” denilmekte,
Aynı fıkranın “İstisnanın Kapsamı” başlıklı 2.1 bendinde;
“3065 sayılı Kanunun (11/1-a) maddesi kapsamında bir hizmetin KDV’den istisna olabilmesi için, aynı Kanunun (12/2) nci maddesine göre;
– Hizmetin yurtdışındaki bir müşteri için yapılması,
– Hizmettenyurtdışındafaydalanılması, gerekir…” denilmekte,
Maliye Bakanlığının 14.02.2017 tarih ve 84958988-130(5417-3598)E.E.17629 sayılı
Gıda Tarım Bakanlığı Destek Hizmetleri Daire Başkanlığına gönderdiği yazıda ise;
Döner sermayeli kuruluşlar 3065 sayılı KDV Kanununun (17/1) inci maddesinde sayılan kurum ve kuruluşlar arasında yer almakta olup, döner sermayeli kuruluşların tarımı yaymak, ıslah ve teşvik amacı ile yaptıkları teslim ve hizmetleri bedel alınıp alınmadığına bakılmaksızın KDV’den istisnadır.
3065 sayılı KDV Kanununun 17/1-a maddesinde ifade edilen tarımı yaymak, ıslah ve teşvik amacı, toprak analizleri, tarla denemeleri, zirai araştırmaların yapılması, hububat sebze ve meyve üzerine yapılan araştırma, inceleme ve ıslah çalışması, zirai mahsullerin muayene edilmesi, fumigasyona tabi tutulması, damızlık tohum ve hayvan yetiştirilmesi, orman yollarının yapılması, damızlık hayvan, damızlık fide, fidan, bağ çubuğu, tohum ve faydalı böcekler gibi teslim ve hizmetleri kapsamaktadır.
Döner sermayeli kuruluşların istisna kapsamına girmeyen teslim ve hizmetleri 3065 sayılı KDV Kanununun (1/3-g) maddesine göre KDV’ye tabidir..” denilmektedir.
Döner Sermaye İşletme Müdürlükleri vermiş oldukları bazı hizmetlerle ilgili, yukarıda yer alan mevzuatı referans alarak, KDV muafiyeti uygulamaktadır.
Yapılan incelemede; sulama suyu analizleri, bitki yaprak analizleri, karantina analizleri, tek tırnak ihracatı, kurutulmuş meyve ve sebzeler 1-30 ton (ihracat), ahşap ambalaj malzemesi işaretleme izin ve yenileme belgesi ve tohum yetiştirici ve üretici belgesi hizmetlerinde bazı işletmelerde KDV muafiyeti uygulanırken bazılarında uygulanmadığı tespit edilmiştir.
Aşağıda yer alan tabloda hizmet türlerine göre döner sermaye işletme müdürlüklerindeki KDV muafiyeti uygulamaları yer almaktadır.
Sulama suyu analizleri hizmetinde;
Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, Döner Sermaye İşletmesi, Antalya Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi, Doğu Akdeniz Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi, Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi ve Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinde %18 KDV uygulanırken aynı hizmet türü için Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinde 3065 s. Kanunu’nun 17’nci maddesinin birinci bendi ve Maliye Bakanlığının 14.02.2017 tarih ve 84958988-130(5417-3598)E.E.17629 sayılı yazısı, Antepfıstığı Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinde 3065 s. Kanun’un 17’nci maddesinin birinci bendi ve Isparta Eğridir Meyvecilik Araştırma Enstitüsü Döner Sermaye İşletmesinde ise KDV Genel Uygulama Tebliği’nin (II/A-2.1) Bölümü ve 3065 s. Kanun’un 17’nci maddesi referans gösterilerek muafiyet uygulamakta ve KDV almamaktadır.
Bitki- yaprak analizleri hizmetinde;
Antalya Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi, Doğu Akdeniz Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi ve Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinde % 18 KDV uygulanırken, aynı hizmet türü için Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinde, Antepfıstığı Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinde, Isparta Eğridir Meyvecilik Araştırma Enstitüsü Döner Sermaye İşletmesinde, İzmir Bornova Zeytincilik Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinde ve Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinde 3065 s. Kanun’un 17’nci maddesinin birinci bendi referans gösterilerek muafiyet uygulamakta ve KDV alınmamaktadır.
Karantina Analizleri (İhracat-İthalat) hizmetinde;
İzmir Bornova Zeytincilik Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinde ve Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinde 3065 s. Kanun’un 17’nci maddesinin 2’nci ve KDV Genel Uygulama Tebliği’nin (II/A-1.1) bendi referans gösterilerek hem ithalatta hem de ihracatta muafiyet uygulamakta,
Diyarbakır Zirai Mücadele Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinde 3065 s. Kanun’un 17’nci maddesinin ikinci bendi, Ankara Zirai Mücadele Merkez Araştırma Enstitü Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinde 3065 s. Kanun’un 11’inci maddesinin (A) bendi ve İzmir Zirai Karantina Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinde ise KDV Genel Uygulama Tebliği’nin (II/A-2.1) Bölümü ve 3065 s. Kanun’un 17’nci maddesi referans gösterilerek ihracata muafiyet uygulamakta, ithalata uygulamamakta,
İstanbul Zirai Karantina Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinde ise hem ihracata hem de ithalata %18 KDV uygulamaktadır.
Tek tırnaklı ihracatı hizmetinde;
İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinde muafiyet uygulanmayarak %18 KDV alınırken, Kocaeli İl Tarım Ve Orman Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi ve Hatay İl Tarım Ve Orman Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinde 3065 sayılı Kanunun 1’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre muafiyet uygulanmaktadır.
Kurutulmuş meyve ve Sebzeler 1-30 ton (İhracat ) hizmetinde;
Muğla İl Tarım Ve Orman Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinde muafiyet uygulanmayarak %18 KDV alırken, Ordu İl Tarım Ve Orman Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinde 3065 sayılı Kanun’un 11’inci maddesinin birinci bendi ne göre, Kırklareli İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinde 3065 sayılı Kanun’un 11’inci maddesinin birinci bendine göre ve Eskişehir İl Tarım Ve Orman Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinde ise 3065 s. Kanun’un 17’nci maddesine göre muafiyet uygulanarak KDV alınmamaktadır.
Ahşap Ambalaj Malzemesi İşaretleme İzin ve Yenileme Belgesi hizmetlerinde;
Düzce Tarım Ve Orman İl Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi, Çankırı İl Tarım Ve Orman Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi, Çanakkale İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi ve İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinde muafiyet uygulanmayarak %18 KDV alınırken, Balıkesir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinde 3065 s. Kanun’un 17’nci maddesi ve KDV Genel Uygulama Tebliğinin (II/A-2.1) bölümü referans gösterilerek muafiyet uygulanmakta ve KDV alınmamaktadır.
Son olarak Tohum Yetiştirici ve Üretici Belgesi hizmetinde;
Yalova İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinde muafiyet uygulanmayarak %18 KDV alınırken, Karaman İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinde 3065 s. Kanun’un 17’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi referans gösterilerek muafiyet uygulanmakta ve KDV alınmamaktadır.
Yukarda ayrıntılı olarak gösterildiği üzere, Tarım ve Orman Bakanlığı Döner Sermaye İşletme Müdürlüklerinde, aynı hizmet kalemleri için KDV muafiyeti konusunda farklı uygulamaların gerçekleştirildiği görülmüştür. 3065 sayılı KDV Kanunu’nun yukarıda sayılan maddelerinde muafiyet konusunda “tarımı yaymak, ıslah ve teşvik amacı ile yapılan teslim ve hizmetler” veya “ihracat” gibi genel ifadeler kullanıldığı için uygulama farklılıkları olduğu düşünüldüğünden, her bir hizmet kalemi özelinde tüm işletmeleri kapsayan, uygulama birliğinin sağlayıcı alt mevzuatın oluşturulması ve buna göre tüm işletmelerde uygulama birliğinin sağlanması gerektiği düşünülmektedir.
b) Aynı Hizmet Türü İçin Farklı KDV Oranı Uygulanması
Döner Sermaye İşletme Müdürlüklerinde “aşı” ve “kuduz tanısı” hizmet türlerinde farklı KDV oranları uygulandığı görülmüştür.
3065 sayılı KDV Kanunu’nun “Mükellef” başlıklı 8’inci maddesinde;
“1. Katma Değer Vergisinin Mükellefi:
a) Mal teslimi ve hizmet ifası hallerinde bu işleri yapanlar,… dır.” denilmektedir.
Döner Sermaye İşletme Müdürlükleri de söz konusu mevzuat hükmü gereği vermiş oldukları hizmetlerde mükellef sıfatı ile KDV uygulamaktadır.
Yapılan incelemede, “kuduz tanısı” hizmet türünde, Erzurum Veteriner Kontrol Enstitüsü Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi, Samsun Veteriner Kontrol Enstitüsü Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi ve İzmir/Bornova Veteriner Kontrol Enstitüsü Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinde %18 KDV uygulanırken, Ankara Etlik Veteriner Kontrol Enstitüsü Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinde %8 KDV uygulandığı,
“Muhtelif aşı” hizmetlerinde de yine, Adıyaman İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi, Ağrı İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi, Aksaray İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi ve Adıyaman İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinde %8 KDV uygulanırken, Adana İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinde %18 KDV uygulandığı görülmüştür.
Tüm işletmelerde aynı hizmet türü için aynı KDV oranının uygulanması gerekmektedir.
Sonuç itibariyle, yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda Tarım ve Orman Bakanlığı Döner Sermaye İşletme Müdürlüklerinde; aynı hizmet türleri için KDV muafiyetinde ve KDV oranlarında farklı uygulamalar yapıldığı tespit edilmiş olup, uygulama birliğinin sağlanması gerekmektedir.
EKLER
EK-1: BULGULARA İLİŞKİN İZLEME TABLOSU