|
ÖZET: Hacettepe Üniversitesi’nde döner sermaye işletmeleri, sağlık merkezleri dışındaki birimlerin elektrik ve ısınma giderlerini üniversite bütçesinden karşılamaktadır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58. maddesi, döner sermaye işletmelerinin başlangıç sermayesine katkı sağlanabileceğini belirtirken, döner sermaye gelirlerinin belirli oranlarda ilgili kurumların ihtiyaçları için kullanılmasını öngörmektedir. Ancak, üniversitenin bütçesinden bu tür giderlerin karşılanması, yalnızca istisnai durumlarda ve belirli koşullar altında mümkün olmaktadır.
Döner sermaye işletmelerinin kendi gelirleriyle giderlerini karşılaması esastır. Tıp Fakültesi’ne bağlı sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin borçlarının ödenmesi gibi durumlar, yalnızca geçici bir çözüm olarak değerlendirilmelidir. Kamu İdaresi’nin açıklamasına göre, tıp fakültesi öğretim üyeleri ve sağlık alanında eğitim gören öğrencilerin uygulamalı eğitim giderleri, üniversitenin diğer giderlerinden tasarruf edilerek karşılanmaktadır. Ancak, bu durumun sürdürülebilirliği açısından döner sermaye birimlerinin elektrik ve doğalgaz giderlerinin kendi bütçelerinden karşılanması gerektiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, döner sermaye birimlerinin elektrik ve doğalgaz giderlerinin kendi kaynaklarıyla finanse edilmesi, üniversitenin bütçesinin verimli kullanımı açısından önem taşımaktadır. Bu bağlamda, giderlerin döner sermaye bütçesinden karşılanabilmesi için uygun maliyet hesaplamaları yapılmalı ve gerekli tutarlar birimlerden tahsil edilmelidir. |
BULGU: Döner Sermaye İşletmesi Birimlerinin Elektrik ve Isınma Giderlerinin Üniversite Bütçesinden Karşılanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Hacettepe Üniversitesi Sağlık Merkezleri dışındaki döner sermaye işletmesi bünyesinde faaliyet gösteren birimlerin elektrik ve ısınma giderlerinin Üniversite bütçesinden karşılandığı görülmüştür.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Döner sermaye” başlıklı 58’inci maddesinin (a) fıkrasında; yükseköğretim kurumlarında kurulacak döner sermaye işletmesinin başlangıç sermayesine, ilgili yükseköğretim kurumu bütçesinde bu amaç için ödenek öngörülmek şartıyla katkı sağlanabileceği hükme bağlanmıştır. Anılan maddenin (b) fıkrasında; döner sermaye gelirlerinden tahsil edilen kısmın, ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu, sürekli eğitim merkezleri ile bünyesinde atölye veya laboratuar bulunan yükseköğretim kurumları için asgari yüzde 30’unun, diğer yükseköğretim kurumları için ise asgari yüzde 15’inin, ilgili yükseköğretim kurumunun ihtiyacı olan mal ve hizmet alımları, her türlü bakım, onarım, kiralama, devam etmekte olan projelerin tamamlanmasına yönelik inşaat işleri ve diğer ihtiyaçları ile yönetici payları için kullanılması ile bu oranların yüzde 75’ine kadar artırmaya üniversite yönetim kurulunun yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. Üniversite özel bütçesinden, döner sermaye işletmesinin başlangıç sermayesine katkı dışında sadece Kanun’un geçici 66’ncı maddesi uyarınca 2015 mali yılı sonuna kadar, yükseköğretim kurumları bütçelerinin “01 – Genel Kamu Hizmetleri” fonksiyonunda öz gelir karşılığı ödenekleştirilen tutarlardan ilaç, tıbbi malzeme ve tıbbi cihaz alımlarına ilişkin muaccel borçların ödenmesi amacıyla ilgili ekonomik kodlara aktarma yapılmak suretiyle tıp fakültelerine bağlı sağlık uygulama ve araştırma merkezi döner sermaye birimlerinin bütçesine, aktarma yapılabilmesine cevaz verilmiştir.
Bu hükümlere göre yükseköğretim kurumlarının, döner sermaye faaliyetleri sonucu elde edilen ve tahsili gerçekleşen gelirlerden yukarıda belirtilen oranlar dâhilinde ayrılacak kısmı, kendi ihtiyacı olan mal ve hizmet alımları, her türlü bakım, onarım, kiralama, devam etmekte olan projelerin tamamlanmasına yönelik inşaat işleri ve diğer ihtiyaçları ile yönetici paylarını karşılamak için kullanması gerekmektedir.
Üniversitenin kendi bütçesinden döner sermaye işletmesine ait ihtiyaçların temini, bir başka deyişle kaynak aktarımı; döner sermaye işletmesinin başlangıç sermayesine katkıda bulunulmasında ve 2015 mali yılı sonuna kadar tıp fakültesi hastanelerinin ilaç, tıbbi malzeme ve tıbbi cihaz alımlarına ilişkin muaccel borçlarının ödenmesinde olduğu gibi istisnai bir durum olup, mevzuat hükümleriyle sınırlıdır. Bu nedenle belirtilen istisnalar dışında döner sermaye işletmelerinin kendi giderlerini kendi gelirleriyle karşılaması esastır.
Kamu İdaresince verilen cevapta; Tıp Fakültesi Öğretim Üyelerimizin ve Sağlık alanında öğrenim gören öğrencilerin uygulamalı eğitim giderleri karşılığı Üniversitenin diğer giderlerinden tasarruf edilerek Üniversitenin bütçesinden katkı olarak ödendiği ve hastane adına kayıtlı saat aboneliğinin mevcut koşullarda sayaçların Üniversite ve Hastane ayrılımının yapılması mümkün kılmaması nedeniyle aynı zamanda üniversite tarafına da öğrencilerin eğitim ve öğretimine destek elektrik verildiği belirtilmiştir. Söz konusu giderlerin döner sermaye birimlerinin bütçesinden karşılanmasının sağlanması için ortalama maliyet üzerinden hesaplama yapılarak tutarların birimlerden tahsil edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Sonuç itibarıyla, Sağlık Merkezleri dışındaki tüm döner sermaye birimlerinin elektrik ve doğalgaz giderlerinin kendi bütçelerinden karşılanması gerekmektedir.