|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi’ne bağlı döner sermaye işletmesi birimlerinin elektrik ve ısınma giderlerinin üniversite bütçesinden karşılandığını ortaya koymuştur. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58. maddesi, döner sermaye işletmelerinin başlangıç sermayesine üniversite bütçesinden katkı sağlanabileceğini belirtirken, döner sermaye gelirlerinin belirli oranlarının çeşitli ihtiyaçlar için kullanılmasını da öngörmektedir. Ancak, döner sermaye işletmelerinin kendi giderlerini kendi gelirleriyle karşılaması esas kabul edilmektedir.
Denetim sonuçlarına göre, 13 Şubat 2019 tarihine kadar döner sermaye işletmesi bünyesindeki tüm birimlerin, bu tarihten sonra ise hastane dışındaki birimlerin elektrik ve doğalgaz giderleri üniversite bütçesinden karşılanmıştır. Kamu İdaresi, bu durumu kabul etmiş ve Rektörlük, belirli bir tarihte elektrik ve doğalgaz tüketim bedellerinin tahsil edilmesi için gerekli yazışmaların yapıldığını bildirmiştir. Bu bağlamda, döner sermaye işletmeleri ile akademik faaliyetler arasında net bir ayrım yapılması ve döner sermaye faaliyetlerine ait giderlerin, ilgili işletmenin bütçesinden karşılanması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu ayrımın sağlanması için gerekli çalışmaların tamamlanması önem arz etmektedir. |
BULGU: Döner Sermaye İşletmesi Birimlerinin Elektrik ve Isınma Giderlerinin Üniversite Bütçesinden Karşılanması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi dışındaki döner sermaye işletmesi bünyesinde faaliyet gösteren birimlerin elektrik ve ısınma giderlerinin Üniversite bütçesinden karşılandığı görülmüştür.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Döner sermaye” başlıklı 58’inci maddesinin (a) fıkrasında; yükseköğretim kurumlarında kurulacak döner sermaye işletmesinin başlangıç sermayesine, ilgili yükseköğretim kurumu bütçesinde bu amaç için ödenek öngörülmek şartıyla katkı sağlanabileceği hükme bağlanmıştır. Anılan maddenin (b) fıkrasında; döner sermaye gelirlerinden tahsil edilen kısmın, ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu, sürekli eğitim merkezleri ile bünyesinde atölye veya laboratuar bulunan yükseköğretim kurumları için asgari yüzde 30’unun, diğer yükseköğretim kurumları için ise asgari yüzde 15’inin, ilgili yükseköğretim kurumunun ihtiyacı olan mal ve hizmet alımları, her türlü bakım, onarım, kiralama, devam etmekte olan projelerin tamamlanmasına yönelik inşaat işleri ve diğer ihtiyaçları ile yönetici payları için kullanılması ile bu oranların yüzde 75’ine kadar artırmaya üniversite yönetim kurulunun yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. Üniversite özel bütçesinden, döner sermaye işletmesinin başlangıç sermayesine katkı dışında sadece Kanun’un geçici 66’ncı maddesi uyarınca 2015 mali yılı sonuna kadar, yükseköğretim kurumları bütçelerinin “01 – Genel Kamu Hizmetleri” fonksiyonunda öz gelir karşılığı ödenekleştirilen tutarlardan ilaç, tıbbi malzeme ve tıbbi cihaz alımlarına ilişkin muaccel borçların ödenmesi amacıyla ilgili ekonomik kodlara aktarma yapılmak suretiyle tıp fakültelerine bağlı sağlık uygulama ve araştırma merkezi döner sermaye birimlerinin bütçesine, aktarma yapılabilmesine cevaz verilmiştir.
Bu hükümlere göre yükseköğretim kurumlarının, döner sermaye faaliyetleri sonucu elde edilen ve tahsili gerçekleşen gelirlerden yukarıda belirtilen oranlar dâhilinde ayrılacak kısmı, kendi ihtiyacı olan mal ve hizmet alımları, her türlü bakım, onarım, kiralama, devam etmekte olan projelerin tamamlanmasına yönelik inşaat işleri ve diğer ihtiyaçları ile yönetici paylarını karşılamak için kullanması gerekmektedir.
Üniversitenin kendi bütçesinden döner sermaye işletmesine ait ihtiyaçların temini, bir başka deyişle kaynak aktarımı; döner sermaye işletmesinin başlangıç sermayesine katkıda bulunulmasında ve 2015 mali yılı sonuna kadar tıp fakültesi hastanelerinin ilaç, tıbbi malzeme ve tıbbi cihaz alımlarına ilişkin muaccel borçlarının ödenmesinde olduğu gibi istisnai bir durum olup, mevzuat hükümleriyle sınırlıdır. Bu nedenle belirtilen istisnalar dışında döner sermaye işletmelerinin kendi giderlerini kendi gelirleriyle karşılaması esastır.
Denetimlerde, 13.02.2019 tarihine kadar Döner Sermaye İşletmesi bünyesindeki tüm birimlerin, bu tarihten sonra ise hastane dışındaki tüm Döner Sermaye İşletmesi birimlerinin elektrik ve doğalgaz giderlerinin Üniversite bütçesinden karşılandığı görülmüştür.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, Rektörlük Makamının 01.04.2024 tarih ve E-19207542-946-2400061853 sayılı olurlarıyla, Türkçe Öğretimi Uygulama Merkezi (TÖMER), Sürekli Eğitim Merkezi (ESOGÜSEM), Diş Hekimliği Fakültesi ve Turizm Fakültesi’nden (ESOGÜ OTEL) belirlenen usul çerçevesinde elektrik ve doğalgaz tüketim bedellerinin tahsili konusunda gerekli yazışmaların yapıldığı ve tahsilatların yapılmaya başlandığı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, Döner Sermaye İşletmesi kapsamında faaliyet gösteren birimlerin elektrik ve doğalgaz giderlerinde, döner sermaye faaliyetleri ile akademik faaliyetler arasında bir ayrım yapılmasına ve bu ayrıma göre döner sermaye faaliyetlerine ait olan giderlerin Döner Sermaye İşletmesi bütçesinden karşılanmasına yönelik çalışmaların tamamlanması gerekir.