ÖZET: 2021 yılı Sayıştay denetim raporları, döner sermaye işletmeleri bünyesinde faaliyet göstermeyen birimlerin varlığını ortaya koymuştur. Özellikle Gazi Üniversitesi’ne bağlı Proje Koordinasyon Merkezi, Teknik Eğitim Fakültesi ve Çocuk Gelişimi Uygulama ve Araştırma Merkezi’nin, denetim süresince herhangi bir faaliyet gerçekleştirmediği tespit edilmiştir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve ilgili yönetmelikler, döner sermaye işletmelerinin belirli faaliyet alanlarında hizmet vermesini zorunlu kılmaktadır. Bu çerçevede, işletmelerin bilimsel araştırmalar, hasta muayene ve tedavisi gibi alanlarda aktif olmaları beklenmektedir.

Denetim bulguları doğrultusunda, faaliyet göstermeyen birimlerin kapatılması gerektiği vurgulanmıştır. Kamu idaresi, bu birimlerden birinin kapatıldığını ve diğerlerinin kapatılması için gerekli süreçlerin titizlikle takip edileceğini belirtmiştir. Gelecek dönemlerde de herhangi bir üretim faaliyeti bulunmayan bu işletmelerin kapatılması, özellikle döner sermaye işletmelerinin iş yükünü azaltmak açısından önem taşımaktadır. Bu durum, hem kaynakların etkin kullanımını sağlamaya hem de gereksiz işlem yükünü ortadan kaldırmaya yönelik bir adım olarak değerlendirilmektedir.

BULGU: Döner Sermaye İşletmesi Bünyesinde Faaliyeti Olmayan Birimlerin Bulunması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Bazı döner sermaye işletme birimlerinin kuruluşundan bu yana herhangi bir faaliyette bulunmadığı görülmüştür.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesine dayanılarak çıkarılan Yükseköğretim Kurumları Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasına İlişkin Yönetmeliğin “Kuruluş” başlıklı 4’üncü maddesinde;
“Yükseköğretim kurumları, ilgili yönetim kurulunun önerisi ve Yükseköğretim Kurulunun onayı, Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü ve Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığının görüşünü alarak döner sermaye işletmesi kurabilirler. Özel yönetmeliklere sermaye limiti, yönetim organları, faaliyet alanları dışında özel hükümler konulamaz.” denilmektedir.
Aynı Yönetmeliğin “Faaliyet Alanları” başlıklı 5’inci maddesinde ise;
“Döner sermaye işletmelerinin yükseköğretim kurumlarının esas faaliyetlerini aksatmayacak şekilde çalıştırılması gerekir. Bu işletmelerin;
a) Bilimsel görüş vermek, proje hazırlamak, araştırma, uygulama ve benzeri hizmetler yapmak,
b) Belirli bilimsel sonuçların uygulamasını sağlamak,
c) Üniversite ve ona bağlı kurumlarda hasta muayene ve tedavisi yapmak ve bunlarla ilgili tahlil ve araştırmaları yürütmek,
ç) Yükseköğretim kurumlarının eğitim ve öğretim faaliyet alanları ile sınırlı olarak mal ve hizmet üretiminde bulunmak,
amaçlarından biri veya birkaçına yönelik faaliyette bulunması gerekir.
Döner sermaye işletmeleri, çalışmaları sırasında eğitim ve öğretim ile bunlara katkıda bulunan uygulamayı ön planda tutar.” denilerek döner sermaye işletmelerinin yukarıda sıralanan faaliyetlerden bir veya birkaçına yönelik mal veya hizmet üretiminde bulunması gerektiği açıkça belirtilmiştir.
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu 11’inci maddesinde;
((
Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar
…” denilmek suretiyle üst yöneticilerin idarelere ilişkin sorumluluklarının ne olduğu açıklanmıştır
Yapılan incelemeler neticesinde Gazi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi’ne bağlı Proje Koordinasyon Merkezi, Teknik Eğitim Fakültesi ve Çocuk Gelişimi Uygulama ve Araştırma Merkezi’nin 2021 yılı içinde herhangi bir faaliyette bulunmadıkları tespit edilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesine dayanılarak çıkarılan Yükseköğretim Kurumları Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasına İlişkin Yönetmeliğin faaliyet alanlarını düzenleyen 5’inci maddesinde de belirtildiği gibi döner sermaye işletmelerinin bu maddede sayılan mal ve hizmet üretiminde bulunmak amaçlarından biri veya birkaçına yönelik faaliyette bulunması gerekir.
Kamu idaresi cevabında, faaliyette bulunmayan döner sermaye birimlerinden birinin kapatıldığını, faaliyeti bulunmayan birimlerin kapatılmasına ilişkin süreçlerin titizlikle takip edileceğini belirtmiştir.
Herhangi bir mal ve hizmet üretiminde bulunmayan söz konusu işletmelerin, bundan sonraki dönemlerde de üretime konu bir faaliyette bulunmaları söz konusu değilse, özellikle yıl sonu itibariyle DMİS üzerindeki gereksiz işlem yükü ve hacminin azaltılması açısından kapatılmalarının uygun olacağı düşünülmektedir.
Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00
e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
https://www.sayistay.gov.tr
EKLER
EK 1: ÖNCEKİ YIL/YILLAR SAYIŞTAY DENETİM RAPORUNA
İLİŞKİN İZLEME FORMU

Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu
Bulgu Adı Yıl/Yıllar İdare
Tarafından
Yapılan
İşlem
Açıklama
Faiz Gelirlerinin Net Tutar Üzerinden Muhasebeleştirilmesi 2020 Yerine
Getirilmedi
Konu Bu Raporun Diğer Bulgular Bölümünde 1 Numaralı Bulguda Yer Almaktadır.
Döner Sermaye İşletmesi Bünyesinde Faaliyeti
Olmayan Birimlerin Bulunması
2020 Yerine
Getirilmedi
Konu Bu Raporun Diğer Bulgular Bölümünde 3 Numaralı Bulguda Yer Almaktadır.