Döner Sermaye İşletmesi Kaynakları Aracılığıyla Temin Edilen Demirbaş ve Diğer Dayanıklı Taşınırların Bilançoda Yer Almaması (Sayıştay)

BULGU: Döner Sermaye İşletmesi Kaynakları Aracılığıyla Temin Edilen Demirbaş ve Diğer Dayanıklı Taşınırların Bilançoda Yer Almaması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Döner Sermaye İşletmesi kaynakları aracılığıyla temin edilen demirbaş ve diğer dayanıklı taşınırların genel yönetim faaliyetlerinde kullanılıp kullanılmadığına bakılmaksızın tamamının ay sonlarında Üniversite özel bütçesine devredildiği görülmüştür.
18.06.2020 tarih ve 31159 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumları Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasına İlişkin Yönetmelik’in “Taşınır işlemleri” başlıklı 13’üncü maddesinde, işletmelerce edinilen taşınırların kayıtlara alınmasında, verilmesinde ve izlenmesinde, Taşınır Mal Yönetmeliği hükümlerinin uygulanacağı ve devamında döner sermaye işletmesinin genel yönetim faaliyetlerinde kullanılan dayanıklı taşınırlar hariç, döner sermaye gelirleri ile alınan araç, gereç ve diğer demirbaş eşyanın (canlı demirbaş hariç) en geç satın alındığı ay sonu itibarıyla gelirin elde edildiği yükseköğretim kurumu taşınır birimine devredileceği hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere, Döner Sermaye İşletmelerinin taşınır işlemlerinde, Taşınır Mal Yönetmeliği hükümlerinin uygulanması gerekmektedir. Döner sermaye işletmesi gelirleri ile alınan araç, gereç ve diğer demirbaş eşyalar (canlı demirbaş hariç) en geç satın alındığı ay sonu itibarıyla gelirin elde edildiği yükseköğretim kurumu taşınır birimine devredilecek olmakla birlikte, istisna olarak döner sermaye işletmesinin genel yönetim faaliyetlerinde kullanılan dayanıklı taşınırlar Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü kayıtlarında tutulacaktır. Genel yönetim faaliyetlerinde kullanılan dayanıklı taşınırlardan kasıt, işletmenin genel yönetim fonksiyonu ile ilgili olarak yapılan ve üretimle ya da satılan mal maliyeti ile doğrudan ilişkisi kurulamayan dayanıklı taşınırlardır. Başka bir deyişle, genel yönetim faaliyetlerinin icrasında kullanılan büro mobilyaları, bilgisayar gibi çeşitli demirbaşların ilgili birimlere devri gerçekleştirilmeyecektir.
Yapılan incelemede, Hacettepe Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi kaynakları ile alınan tüm taşınırların ayrım yapılmadan ay sonlarında Üniversite özel bütçesine devredilip kaydının yapıldığı görülmüştür. 2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporunda da yer alan tespitle ilgili olarak 2023 yılında herhangi bir düzeltici işlem tesis edilmediği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Taşınır Mal Yönetmeliği’nde, taşınır işlemlerinde harcama yetkilileri ile taşınır kayıt ve kontrol yetkililerinin sorumluluk esasları düzenlenmektedir. Dolayısıyla ayrı bir bütçesi ve muhasebe sistemi bulunan Döner Sermaye İşletmesinin tüm dayanıklı taşınırlarının her ay sonunda Üniversite özel bütçesine devredilmesi hem sorumluluk tespitini güçleştirmekte hem de Üniversite ve İşletme mali tablolarındaki taşınır hesaplarının gerçeği yansıtmamasına neden olmaktadır. Ayrıca bu durum Döner Sermaye Mali Yönetim Sisteminde (DMİS) amortisman ayırmaya ilişkin modül olmasına rağmen, bu modülün hiç kullanılmamasına ve döner sermaye işletmesi kaynaklarıyla alınan hiçbir dayanıklı taşınıra amortisman ayrılmamasına sebep olmaktadır. Dolayısıyla kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunan Hacettepe Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesinde matrahtan düşülebilecek giderlerin de azalmasına yol açmakta, aynı zamanda dönem kâr/zarar durumuna etki yapmaktadır.
Kamu İdaresi tarafından verilen cevapta, bulgu konusu hususa ilişkin çalışmalara başlandığı; ancak T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü 11.12.2023 tarih ve 2696053 sayılı yazısı ile DMİS içerisinde yürütülen iş ve işlemlerin, 2024 yılı Şubat ayı sonuna kadar belirli bir takvim çerçevesinde Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemine aktarılacağı, an itibarıyla DMİS’in kapatıldığı ve BKMYBS’nin henüz açılmadığı, bu sebeple de muhasebe sistemine giriş işleminin tamamlanamadığı, Sistemin açılmasının ardından işlemlerin tamamlanacağı ve ilgili birimlerin konuya ilişkin bilgilendirildiği ifade edilmiştir. Ancak, bulgu konusu hususa ilişkin 2024 yılında alınan önlemlerin 2023 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır.
Sonuç olarak; mali tabloların taşınırlara ilişkin doğru bilgi sunması için İşletme gelirleriyle alınan ve İşletmenin genel yönetim faaliyetlerinde kullanılan taşınırların muhasebe kayıtlarında izlenmesi gerekmektedir.