|
ÖZET: Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü, 2021 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, işçi statüsündeki çalışanlarına ödenecek kıdem tazminatları için gerekli karşılıkları ayırmamıştır. 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesi, bir yıldan fazla çalışan işçilerin kıdem tazminatını alacakları durumları düzenlerken, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 112. maddesi, kamu kurumlarında sürekli çalışan personeli de kapsayacak şekilde bu yükümlülüğü genişletmiştir. Bu bağlamda, Döner Sermaye İşletmesi, ilgili mevzuat gereğince kıdem tazminatı ödemekle yükümlüdür.
Kamu idaresinin bu yükümlülüklerini, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 29. maddesi uyarınca muhasebeleştirmesi gerekmektedir. Yönetmelik, kıdem tazminatı karşılıklarının belirli hesaplarda izlenmesi gerektiğini açıkça belirtmektedir. Ancak, yapılan denetimlerde, Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü’nün kıdem tazminatı için herhangi bir karşılık ayırmadığı tespit edilmiştir. 2022 yılı içinde muhasebe kayıtlarının düzeltildiği bildirilse de, 2021 yılı sonu itibarıyla gerekli işlemlerin yapılmaması, mali tablolarda eksik kayıtlara yol açmıştır. Sonuç olarak, mali tabloların doğru bilgi sunabilmesi için kıdem tazminatı karşılıklarının muhasebeleştirilmesi ve raporlanması kritik öneme sahiptir. Bu durum, kamu idaresinin muhtemel yükümlülüklerinin doğru bir şekilde yansıtılması açısından gereklidir. |
BULGU: Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü Bünyesinde Çalışan İşçiler İçin Kıdem Tazminatı Karşılığı Ayrılmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Hesap ve işlemlerin incelenmesi sonucunda; Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünün işçi statüsünde istihdam edilen personeline ödeyeceği kıdem tazminatları için karşılık ayırmadığı görülmüştür.
İşçi statüsünde çalışan personele ödenecek kıdem tazminatına ilişkin düzenleme, 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14’üncü maddesinde yer almaktadır. Anılan madde hükmü uyarınca; kamu idaresi, bünyesinde bir yıldan uzun süreli çalışan işçiler ile iş ilişkisinin maddede sayılan hallerden herhangi biri nedeniyle sona ermesi durumunda kıdem tazminatını ödemekle yükümlüdür. Mezkûr Kanun’un diğer maddelerinin mülga olması sonrasında yürürlüğe giren 4857 sayılı İş Kanunu’nun 112’nci maddesinde ise kıdem tazminatına ilişkin düzenlemeler, alt işverene bağlı olarak kamu kurumlarında sürekli çalışan personeli de kapsayacak şekilde genişletilmiştir. Dolayısıyla İşletme, anılan mevzuat hükümlerinde öngörülen şartların oluşması halinde kıdem tazminatı ödemekle yükümlü kılınmıştır.
Kamu idaresinin bu tazminata ilişkin muhtemel yükümlülüklerini, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 29’uncu maddesinde temel ilke ve kavramlardan biri olarak belirlenen ihtiyatlılık gereği muhasebeleştirilerek raporlaması gerekmektedir. Nitekim Yönetmelik’in 311, 312, 354 ve 355’inci maddelerinde de işletmece hesaplanan kıdem tazminatı karşılılıklarının, muhtemel ödeme süresi dikkate alınarak 372 veya 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesaplarında izlenmesi gerektiği açıkça ifade edilmiştir. Bu madde hükümleri uyarınca faaliyet yılı için hesaplanan kıdem tazminatı karşılıklarının 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı ve 630 Giderler Hesabı kullanılarak muhasebeleştirilmesi, izleyen yılda ödenmesi öngörülen kıdem tazminatı tutarlarının ise 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı hesabına aktarılması gerekmektedir.
Ancak yapılan incelemelerde Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünün işçi statüsünde istihdam edilen personeline ödeyeceği kıdem tazminatları için herhangi bir karşılık ayırmadığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi her ne kadar 2022 yılı içerisinde söz konusu muhasebe kayıtlarının düzeltildiğini bildirmişse de 2021 yıl sonu itibarıyla gerekli kayıt ve işlemlerin yapılmaması; toplam 152.264,61 TL olarak hesaplanan karşılığın muhasebeleştirilmemesi nedeniyle 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının mali tablolarda yer almamasına ve 630 Giderler Hesabına eksik kayıt yapılmasına sebebiyet vermiştir.
Mali tabloların İşletme Müdürlüğünün bahse konu olan muhtemel yükümlülüklerine ilişkin doğru bilgi sunmasını teminen kıdem tazminatı karşılıklarının muhasebeleştirilerek raporlanması gerektiği değerlendirilmektedir.