|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Atatürk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi bünyesindeki gelir getirici birimlerin doğalgaz ve elektrik giderlerinin üniversite bütçesinden karşılandığını ortaya koymuştur. Özellikle fırın işletmesi gibi birimlerin doğalgaz giderleri ve sulama kuyularının jeneratörlerine ait elektrik faturaları, üniversite bütçesi üzerinden ödenmiştir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ilgili maddeleri, döner sermaye gelirlerinin belirli bir oranının, yükseköğretim kurumlarının ihtiyaçları için kullanılacağını belirtmektedir. Ayrıca, kaynakların ekonomik ve verimli kullanılması gerektiği vurgulanmaktadır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu çerçevesinde hazırlanan bütçe rehberinde, döner sermaye gelirleri ile bütçe kaynaklarının birlikte kullanıldığı hizmetlerde, döner sermaye aracılığıyla karşılanabilecek ihtiyaçlar için bütçeden ödenek talep edilmemesi gerektiği ifade edilmektedir. 2024 yılı itibarıyla, tüm fatura ödemelerinin döner sermaye birimlerinden tahsil edilmesi ve ilerleyen dönemlerde bu giderlerin özel bütçeden karşılanmaması için gerekli önlemlerin alınması önem arz etmektedir. Sonuç olarak, döner sermaye işletmelerinin fatura bedellerinin tahsil edilmesi ve bütçe kaynaklarının etkin kullanımı konusunda dikkatli olunması gerekmektedir. |
BULGU: Döner Sermaye İşletmesindeki Gelir Getirici Birimlerin Cari Giderlerinin Üniversite Bütçesinden Karşılanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Döner Sermaye İşletmesi bünyesinde gelir getirici faaliyet gösteren birimin (fırın işletmesi) doğalgaz giderleri ile döner sermaye işletmesine ait sulama kuyularının jeneratörlerine ilişkin elektrik faturalarının (tesisat no:10005631) Üniversite bütçesinden ödendiği tespit edilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesinin (b) fıkrasında; döner sermaye işlemlerinden tahsil edilen gelirin belirli bir oranının ilgili yükseköğretim kurumunun ihtiyacı olan mal ve hizmet alımları, her türlü bakım, onarım, kiralama, devam etmekte olan projelerin tamamlanmasına yönelik inşaat işleri ve diğer ihtiyaçlar ile yönetici payları için kullanılacağı belirtilmektedir.
Aynı maddenin (i) bendinde; “Döner sermaye işletmesi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde, kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılması esastır. Yapılacak olan ödemelerde gelir-gider dengesinin gözetilmesi zorunludur.” hükmü yer almaktadır.
Ayrıca 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 16’ncı maddesine istinaden hazırlanan 2024-2026 Dönemi Bütçe Hazırlama Rehberi’nin “Genel ilkeler” başlıklı 4.1 maddesine göre; döner sermaye gelirleri ile bütçe kaynakları birlikte kullanılarak yürütülen hizmetlerde, döner sermayeler aracılığı ile karşılanabilecek ihtiyaçlar için bütçeden ödenek talebinde bulunulmayacaktır.
Döner Sermaye İşletmesi bünyesinde gelir getirici faaliyet gösteren birimlerin doğalgaz ve elektrik fatura giderlerinin Üniversite bütçesinden karşılanmasına ilişkin detaylı bilgi aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
Tablo 5: Üniversite Bütçesinden Ödenen Elektrik ve Doğalgaz Giderleri
| Fatura Tarihi | Fatura Tutarı | Tesisat No | Fatura Tarihi | Fatura Tutarı | Tesisat No |
| 1.03.2021 | 4.296,00 | 502908001 | 5.09.2022 | 17.604,00 | 502908001 |
| 1.04.2021 | 4.791,00 | 502908001 | 5.10.2022 | 22.815,00 | 502908001 |
| 1.06.2021 | 4.238,00 | 502908001 | 4.11.2022 | 22.898,00 | 502908001 |
| 1.07.2021 | 4.583,00 | 502908001 | 5.12.2022 | 23.270,00 | 502908001 |
| 2.08.2021 | 5.351,00 | 502908001 | 5.01.2023 | 23.379,00 | 502908001 |
| 5.10.2021 | 5.956,00 | 502908001 | 6.02.2023 | 24.841,00 | 502908001 |
| 3.11.2021 | 5.571,00 | 502908001 | 3.03.2023 | 24.155,00 | 502908001 |
| 6.12.2021 | 6.334,00 | 502908001 | 5.04.2023 | 26.727,00 | 502908001 |
| 3.02.2022 | 31.208,00 | 502908001 | 8.05.2023 | 26.788,00 | 502908001 |
| 2.03.2022 | 6.867,00 | 502908001 | 6.06.2023 | 21.891,00 | 502908001 |
| 4.04.2022 | 9.286,00 | 502908001 | 5.07.2023 | 19.944,00 | 502908001 |
| 6.05.2022 | 13.036,00 | 502908001 | 4.08.2023 | 22.372,00 | 502908001 |
| 1.06.2022 | 10.900,00 | 502908001 | 6.09.2023 | 24.826,00 | 502908001 |
| 1.08.2022 | 13.287,00 | 502908001 | 5.10.2023 | 23.455,00 | 502908001 |
| 03.03.2023 | 8.825,00 | 10005631 | 11.01.2023 | 10.192,00 | 10005631 |
| Toplam | 469.686,00 |
Atatürk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi, Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile Üniversite Özel Bütçesine tahsis edilen bütçeden ayrı bir bütçeye sahiptir. Bütçe Hazırlama Rehberi’nin “Genel ilkeler” başlıklı 4.1 maddesinde; döner sermaye gelirleri ile bütçe kaynakları birlikte kullanılarak yürütülen hizmetlerde döner sermayeler aracılığı ile karşılanabilecek ihtiyaçlar için bütçeden ödenek talebinde bulunulmayacağı belirtilmektedir.
Kamu idaresince; Söz konusu tespitin yapılmasından sonra 2024 yılı ocak ayından itibaren tüm fatura ödemelerin bedelleri ilgili döner sermaye biriminden tahsil edildiği ve ileriye dönük olarak ilgili fatura bedellerinin döner sermaye birimlerince ödenmekte olduğu belirtilmiştir.
Sonuç olarak; 2024 yılı öncesine ait özel bütçe tarafından karşılanan döner sermaye işletme birimlerine ilişkin fatura bedellerinin, ödeme kolaylığı sağlanarak tahsilinin gerçekleştirilmesi ve ileriye dönük olarak döner sermaye işletme müdürlüğüne ait faturalarının özel bütçeden karşılanmaması konusunda azami dikkat edilmesi gerekmektedir.