|
ÖZET: Döner Sermaye İşletmesi altında faaliyet gösteren gelir getirici birimlerin, doğalgaz ve elektrik giderlerinin Üniversite bütçesinden karşılandığı belirlenmiştir. 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında yapılan incelemede, fırın işletmesi gibi birimlerin doğalgaz giderleri ile sulama kuyularının jeneratörlerine ait elektrik faturalarının üniversite bütçesinden ödendiği tespit edilmiştir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ilgili maddeleri, döner sermaye gelirlerinin belirli bir oranının üniversitenin ihtiyaçları için kullanılacağını ve kaynakların ekonomik bir şekilde yönetilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Ayrıca, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’na dayanan Bütçe Hazırlama Rehberi, döner sermaye gelirleri ile bütçe kaynaklarının birlikte kullanılmaması gerektiğini belirtmektedir. Bu bağlamda, döner sermaye işletmeleri tarafından gerçekleştirilen gelir getirici faaliyetlerin, kendi bütçeleri üzerinden karşılanması gerektiği ifade edilmektedir. Kamu idaresinin açıklamalarında, bazı fakültelerin uygulama dersleri ve araştırma çalışmaları için elektrik ve ısınma giderlerinin özel bütçeden ödendiği belirtilse de, bu birimlerin aynı zamanda gelir getirici faaliyetler yürüttüğü gözlemlenmiştir. Bu nedenle, döner sermaye işletmelerinin giderlerinin kendi bütçeleri tarafından karşılanması gerektiği düşünülmektedir. |
BULGU: Döner Sermaye İşletmesindeki Gelir Getirici Birimlerin Cari Giderlerinin Üniversite Bütçesinden Karşılanması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Yapılan incelemede, Döner Sermaye İşletmesi bünyesinde gelir getirici faaliyet gösteren birimin (fırın işletmesi) doğalgaz giderleri ile döner sermaye işletmesine ait sulama kuyularının jeneratörlerine ilişkin elektrik faturalarının (tesisat no:10005631) Üniversite bütçesinden ödendiği tespit edilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesinin (b) fıkrasında; döner sermaye işlemlerinden tahsil edilen gelirin belirli bir oranının ilgili yükseköğretim kurumunun ihtiyacı olan mal ve hizmet alımları, her türlü bakım, onarım, kiralama, devam etmekte olan projelerin tamamlanmasına yönelik inşaat işleri ve diğer ihtiyaçlar ile yönetici payları için kullanılacağı belirtilmektedir.
Aynı maddenin (i) bendinde; “Döner sermaye işletmesi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde, kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılması esastır. Yapılacak olan ödemelerde gelir-gider dengesinin gözetilmesi zorunludur.” hükmü yer almaktadır.
Ayrıca 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 16’ncı maddesine istinaden hazırlanan 2021-2023 Dönemi Bütçe Hazırlama Rehberi’nin “Genel ilkeler” başlıklı 4.1 maddesine göre; döner sermaye gelirleri ile bütçe kaynakları birlikte kullanılarak yürütülen hizmetlerde, döner sermayeler aracılığı ile karşılanabilecek ihtiyaçlar için bütçeden ödenek talebinde bulunulmayacaktır.
Döner Sermaye İşletmesi bünyesinde gelir getirici faaliyet gösteren birimlerin doğalgaz ve elektrik fatura giderlerinin Üniversite bütçesinden karşılanmasına ilişkin detaylı bilgi aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
Tablo 5:Üniversite Bütçesinden Ödenen Elektrik ve Doğalgaz Giderleri
| Fatura Tarihi | Fatura Tutarı | Tesisat No | Fatura Tarihi | Fatura Tutarı | Tesisat No |
| 1.03.2021 | 4.296,00 | 502908001 | 5.09.2022 | 17.604,00 | 502908001 |
| 1.04.2021 | 4.791,00 | 502908001 | 5.10.2022 | 22.815,00 | 502908001 |
| 1.06.2021 | 4.238,00 | 502908001 | 4.11.2022 | 22.898,00 | 502908001 |
| 1.07.2021 | 4.583,00 | 502908001 | 5.12.2022 | 23.270,00 | 502908001 |
| 2.08.2021 | 5.351,00 | 502908001 | 5.01.2023 | 23.379,00 | 502908001 |
| 5.10.2021 | 5.956,00 | 502908001 | 6.02.2023 | 24.841,00 | 502908001 |
| 3.11.2021 | 5.571,00 | 502908001 | 3.03.2023 | 24.155,00 | 502908001 |
| 6.12.2021 | 6.334,00 | 502908001 | 5.04.2023 | 26.727,00 | 502908001 |
| 3.02.2022 | 31.208,00 | 502908001 | 8.05.2023 | 26.788,00 | 502908001 |
| 2.03.2022 | 6.867,00 | 502908001 | 6.06.2023 | 21.891,00 | 502908001 |
| 4.04.2022 | 9.286,00 | 502908001 | 5.07.2023 | 19.944,00 | 502908001 |
| 6.05.2022 | 13.036,00 | 502908001 | 4.08.2023 | 22.372,00 | 502908001 |
| 1.06.2022 | 10.900,00 | 502908001 | 6.09.2023 | 24.826,00 | 502908001 |
| 1.08.2022 | 13.287,00 | 502908001 | 5.10.2023 | 23.455,00 | 502908001 |
| 03.03.2023 | 8.825,00 | 10005631 | 11.01.2023 | 10.192,00 | 10005631 |
| Toplam | 469.686,00 |
Atatürk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi, Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile Üniversite Özel Bütçesine tahsis edilen bütçeden ayrı bir bütçeye sahiptir. Bütçe Hazırlama Rehberi’nin “Genel ilkeler” başlıklı 4.1 maddesinde; döner sermaye gelirleri ile bütçe kaynakları birlikte kullanılarak yürütülen hizmetlerde döner sermayeler aracılığı ile karşılanabilecek ihtiyaçlar için bütçeden ödenek talebinde bulunulmayacağı belirtilmektedir.
Kamu idaresi cevabında güzel sanatlar fakültesi ve ziraat fakültesi öğrencilerinin aldıkları uygulama derslerinin ve akademisyenlerin araştırma çalışmalarının yürütülmesi amacıyla döner sermayesi olan bazı merkezlerin elektrik ve ısınma giderlerinin özel bütçeden ödendikleri ifade edilmektedir.
Kamu idaresinin cevabında özel bütçeden ödenen ısınma ve elektrik giderlerinin; öğrencilerin uygulama derslerine ve akademisyenlerin araştırma çalışmalarının yürütülmesine ilişkin giderler olduğu ifade edilmesine rağmen sözkonusu yerlerin uygulama ve araştırma faaliyetleri dışında gelir getirici faaliyet gösterdikleri görülmüştür.
Döner Sermaye İşletmesi bünyesinde faaliyet gösteren birimlerin kullanımları sonucu oluşan giderlerinin İşletmenin kendi bütçesinden karşılanması ya da kendi payına düşen miktarın Üniversite özel bütçesine ödenmesi gerektiği düşünülmektedir.