|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, döner sermaye işletmesine ait giderlerin üniversite bütçesi tarafından karşılandığını ortaya koymaktadır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58. maddesi, döner sermaye gelirlerinin belirli bir oranının yükseköğretim kurumlarının ihtiyaçları için kullanılmasını öngörmektedir. Aynı maddenin (i) bendinde, döner sermaye faaliyetlerinin ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesi gerektiği vurgulanmakta, gelir-gider dengesinin gözetilmesi zorunluluğu belirtilmektedir.
2024-2026 dönemi için hazırlanan Bütçe Çağrısı ve Bütçe Hazırlama Rehberi, döner sermaye gelirleri ile bütçe kaynaklarının birlikte kullanılabileceği durumlarda, döner sermaye ihtiyaçları için bütçeden ödenek talep edilemeyeceğini ifade etmektedir. Bu bağlamda, döner sermaye işletmesinin giderlerinin üniversite bütçesinden karşılanması, işletmenin özel bütçe tarafından finanse edildiği anlamına gelmekte ve bu durum, işletmenin zararını olduğundan daha az göstermektedir. Sonuç olarak, döner sermaye işletmesine ait giderlerin üniversite bütçesinden karşılanması, mevzuata aykırı bir durum teşkil etmekte ve kurumun gelir tablosunun gerçek durumu yansıtmasını engellemektedir. Bu nedenle, döner sermaye giderlerinin işletme tarafından ödenmesi gerekmektedir. |
BULGU: Döner Sermaye İşletmesine Ait Giderlerin Üniversite Bütçesinden Karşılanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Döner Sermaye Birimi Olan Basımevi Müdürlüğünün ödemesi gereken elektrik, su, doğalgaz giderlerinin Üniversite bütçesi tarafından karşılandığı görülmüştür.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun 58 inci maddesinin (b) bendinde; döner sermaye işlemlerinden tahsil edilen gelirlerin belirli bir oranının ilgili yükseköğretim kurumunun ihtiyacı olan mal ve hizmet alımları, her türlü bakım, onarım, kiralama, devam etmekte olan projelerin tamamlanmasına yönelik inşaat işleri ve diğer ihtiyaçlar ile yönetici payları için kullanılacağı belirtilmektedir.
Yine aynı Kanun maddesinin (i) bendinde; döner sermaye işletmesi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde, kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılmasının esas olduğu belirtilmiş olup yapılacak olan ödemelerde gelir-gider dengesinin gözetilmesinin zorunlu olduğu, hüküm altına alınmıştır.
2024-2026 yılı Dönemini kapsayan Bütçe Çağrısı ve Bütçe Hazırlama Rehberinin “Genel İlkeler” başlıklı 4.1 inci maddesinde, döner sermaye gelirleri ile bütçe kaynakları birlikte kullanılarak yürütülen hizmetlerde, döner sermayeler aracılığı ile karşılanabilecek ihtiyaçlar için bütçeden ödenek talebinde bulunulamayacağı belirtilmiştir.
Yukarıda yer alan açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Döner Sermaye İşletmesi tarafından karşılanması gereken giderlerin üniversite bütçesinden ödenmesi, döner sermaye işletmesinin özel bütçe tarafından finanse edildiği anlamına gelmektedir. Bu durumda, giderleri özel bütçe tarafından karşılanan döner sermaye birimi olması gerekenden daha az zarar ediyor görünmektedir.
Diğer taraftan, İşletme tarafından ödenmesi gerekirken özel bütçe tarafından ödenen söz konusu cari giderler nedeniyle, kurumun giderleri gelir tablosunda olması gereken miktardan daha düşük, ettiği zarar ise olması gerekenden daha düşük görünmektedir. Bunun sonucunda kurumun kar/zarar durumunu yansıtan gelir tablosu, işletmenin gerçek durumunu yansıtamadığından bu durum mali tabloların güvenilirliğini zedelemektedir.
Kamu idaresi cevabında, elektrik ve su sayaçlarının ayrıldığından, doğalgaz tüketimiyle ilgili teknik sorun giderilinceye kadar merkezi kazan dairesini besleyen doğalgaz sayacına ait tüketimin ne kadarının Basımevi Müdürlüğü tarafından yapıldığına dair kıyas hesaplaması yapılarak söz konusu tüketim tutarlarının döner sermaye bütçesinden karşılanacağı belirtilmiştir.
Netice itibarıyla; Döner Sermaye İşletmesine ait giderlerin işletme tarafından ödenmesi gerekirken özel bütçe tarafından ödenmesi mevzuata aykırılık teşkil etmekte olup, Kurumun gelir tablosunun gerçeği yansıtması için Döner Sermaye İşletmesine ait giderlerin Üniversite Bütçesinden karşılanmaması gerekmektedir.