|
ÖZET: Harran Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi ile ilgili yapılan denetimlerde, gelir ve giderleri etkileyen kararların yalnızca ilgili birimlerin yönetim kurullarında alındığı ve bu kararların Döner Sermaye Yürütme Kuruluna iletilmediği tespit edilmiştir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve 18.06.2020 tarihli yönetmelik uyarınca, döner sermaye işletmesinin yönetim kurulu, yükseköğretim kurumu yönetim kurulu olarak belirlenmiştir. Bu yönetim kurulu, yetkilerini uygun gördüğü ölçüde yürütme kuruluna devredebilir. Ancak, yapılan incelemelerde, döner sermaye işletmesinin gelir ve giderlerini etkileyen mali kararların, ilgili birimlerin kendi yönetim kurullarında alındığı görülmüştür.
Özellikle, Hastane Yönetim Kurulu toplantılarında alınan kararların çoğunun, Döner Sermaye Yürütme Kuruluna sunulmadığı belirlenmiştir. Örneğin, özel sağlık hizmetleri ve muayene ücretleri gibi konularda alınan kararlar, ilgili yönetim kurulu tarafından onaylanmış, ancak gerekli prosedürler izlenmemiştir. Bu durum, üniversite yönetim kurulunun yetkilerini devretmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, döner sermaye işletmesinin gelir ve giderlerini etkileyen kararların, üniversite yönetim kurulundan yetki devri yapılması koşuluyla Döner Sermaye Yürütme Kuruluna sunulması ve bu kurulda alınan kararların uygulanması gerekmektedir. Kamu İdaresi, bu konudaki eksikliklerin giderilmesi için gerekli çalışmalara başladığını bildirmiştir. |
BULGU: Döner Sermaye İşletmesini İlgilendiren Konularda Sadece İlgili Birimlerin Yönetim Kurullarında Karar Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Döner sermaye işletmesini gelir ve giderini etkileyen bazı konular hakkında sadece ilgili birimin yönetim kurullarında karar alındığı, alınan bu kararların Harran Üniversitesi Döner Sermaye Yürütme Kuruluna sunulmadığı anlaşılmaktadır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesinin (j) bendine istinaden çıkarılan 18.06.2020 tarih ve 31159 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumları Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasına İlişkin Yönetmeliğin 7‘inci maddesinde; mal ve hizmetlerin fiyatları, yükseköğretim kurumları yönetim kurulunca tespit edileceği,
Aynı Yönetmelik’in 9’uncu maddesinde; döner sermaye işletmesinin yönetim kurulunun, yükseköğretim kurumu yönetim kurulu olduğu, yükseköğretim kurumunun yönetim kurulu; işletmeyi idare etmek üzere yürütme kurulu oluşturabileceği ve yetkilerini uygun gördüğü ölçüde yürütme kuruluna devredebileceği, yürütme kurulu, yükseköğretim kurumu yönetim kurulu tarafından seçilecek bir rektör yardımcısı, üç öğretim elemanı (dekan ve yüksekokul müdürü de olabilir) ve döner sermaye işletme müdürü olmak üzere beş kişiden oluşacağı,
Belirtilmektedir.
Harran Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği’nin 3’üncü maddesinde; Döner Sermaye İşletmesinin Yönetim Kurulu Harran Üniversitesi Yönetim Kurulu olduğu, Üniversite Yönetim Kurulu, yetkilerini uygun gördüğü ölçüde, kuracakları yürütme kuruluna devredebileceği, Yürütme Kurulu, Üniversite Yönetim Kurulunca seçilecek bir rektör yardımcısı, üç öğretim elemanı (dekan ve yüksekokul müdürü de olabilir) ve bir sayman olmak üzere beş kişiden oluşacağı belirtilmektedir. Anılan bu hükme istinaden Harran Üniversitesi Yönetim Kurulu’nun 31.01.2024 tarih ve 2024/02 sayılı oturumda Döner Sermaye İşletmesinin tüm birimlerinin dağıtacakları ek ödeme ile ilgili kararların alınması yetkisinin Döner Sermaye Yürütme Kuruluna devredildiği anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan 5510 sayılı Kanun’un 73’ücüncü maddesinde; yükseköğretim kurumlarına ait sağlık hizmeti sunucularında öğretim üyeleri tarafından mesai saatleri dışında bizzat verilen sağlık hizmetleri için Kurumca belirlenmiş sağlık hizmetleri bedelinin, poliklinik muayenelerinde bir katını, diğer hizmetlerde yüzde ellisini geçmemek üzere, üniversite yönetim kurulu kararıyla öğretim üyelerinin unvanları itibarıyla belirlenen miktarda ilave ücret ödenebileceği,
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58/h maddesinde; Öğretim üyelerinin mesai saatleri dışında üniversitede sundukları sağlık hizmetlerinden dolayı 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 73’üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca alınan ilave ücretlerden elde edilen gelirin yüzde 50’sinden az ve yüzde 60’ından fazla olmamak üzere üniversite yönetim kurulunca tespit edilecek oranını ödeneceği,
Hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde, döner sermaye işletmesinin gelir ve giderlerini ilgilendiren kararları alma yetkisinin temelde üniversite yönetim kurulunda olduğu, üniversite yönetim kurulu yetkilerini uygun gördüğü ölçüde döner sermaye yürütme kuruluna devredebileceği, öğretim üyeleri tarafından mesai saatleri dışında bizzat verilen sağlık hizmetleri için ilave ücret ödenmesi ve belirlenen aralıkta bunların öğretim üyelerine dağıtımı konusunda üniversite yönetim kurulunun açıkça yetkili kılındığı anlaşılmaktadır.
Yapılan denetimlerde sadece döner sermaye işletme birimlerinin belli periyotlarda personele dağıtılan ek ödemelere ilişkin kararların Döner Sermaye Yürütme Kurulunda alındığı, bunun haricinde döner sermaye işletmesinin gelir ve giderlerini etkileyen diğer mali nitelikteki kararların döner sermaye birimlerinin kendi yönetim kurullarında alındığı tespit edilmiştir. Bu çerçevede Hastane Yönetim Kurulu Karar Defteri üzerinde yapılan incelemede, Döner Sermaye Yürütme Kurulunda alınması gereken kararların sadece Hastane Yönetim Kurulunda alındığı görülmüştür. Alınan bazı kararlara aşağıda yer verilmiştir.
2017/10 sayılı Hastane Yönetim Kurulu toplantısında; özel ameliyat işlemleri, Harran Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Mesai Dışı Öğretim Üyesi Özel Sağlık Hizmetleri İlave Ücret Uygulama İlkeleri kapsamında yapılmasının kabulüne,
2018/01 sayılı toplantıda; mezoterapi işlemlerinin fiyatlarının Kamu Sağlık Hizmetleri fiyat tarifesine göre düzenlenmesine ve her bir seans işlemi için ücretlendirmenin yapılmasına, polikliniklere başvuran sağlık güvencesi olmayan hastalara Kamu Sağlık Hizmetleri fiyat tarifesinin uygulanmasına, Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı kapsamında sunulan sağlık hizmetleri fiyat tarifesinin uygulanmasına, istisnai sağlık hizmetleri listesinde (EK-1C) yer alan istisnai sağlık hizmetleri için genel sağlık sigortası ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) eki listelerinde yer alan işlem bedellerinin 3 katı ücret alınmasına,
2018/02 sayılı toplantıda; Hastanede yapılan ve SUT’ta ödemesi olmayan işlemler için Kamu Sağlık Hizmetleri ücret tarifesinin uygulanmasına,
2018/4 sayılı toplantıda; 2547 sayılı kanunun 13/b-4 maddesi uyarınca Hastanede görevlendirilip diş hastanesinde görev yapmakta olan öğretim üyelerinden aylık 5000 işlem puanının altında kalanları için minimum tavan kat sayısının uygulanmasına,
2018/5 sayılı toplantıda; Hastanede yapılan tüp bebek işlemleri için SUT eki listelerinde yer alan işlem bedelleri kadar fark ücreti alınmasına, donmuş çözülmüş embriyo transferi için 1000 TL, dondurma işlemi için 1000 TL alınmasına, göz hastalıkları bölümü tarafından yapılan foto retraktif kerotoplasti işlemlerinde 500 TL fark ücreti alınmasına,
2019/7 sayılı toplantıda; Hastanenin dental implant işlemi için başvuran hastalardan, özel işlem ücreti farkı alınması kaydıyla talebin uygun görülmesine,
2022/3 sayılı toplantıda; ameliyathane ünitesinde görev yapmakta olan personelin mesai dışı yapılan özel işlemler için kendilerine ek ücret verilmesi talebinin uygun görülmesine, öğretim üyeleri tarafından mesai dışı yapılan özel işlemlere katılan ameliyathane ünitesinde görevli hemşirelere %9 oranında, anestezi teknikerlerine %6 oranında, temizlik ve hastabakıcılara ise %5 oranında hastaneye kalan paydan dağıtım yapılmasına,
2023/02 sayılı toplantıda sintigrafi çekimlerinde her çekim başına 250 TL fark ücreti alınmasına, radyolojik görüntüleme tetkiklerinden, günübirlik yapılmak istenen çekimler için 200 TL fark ücreti alınmasına, radyolojik görüntülemelerdeki özellikli çekimler için istem sayısına göre çekim başına 200 TL alınması ve bu ücret alımının 3 çekimle sınırlandırılmasına, uyku laboratuvarındaki işlemlerinde 350 TL fark ücretinin alınmasına,
2023/06 sayılı toplantıda; Mesai Dışı Öğretim Üyesi Özel Sağlık Hizmetleri İlave Ücret Uygulama İlkeleri kapsamında öğretim üyelerinin özel muayene ücretlerinin güncellenmesine,
2023/7 sayılı kararda; Hastane özel oda ücretlerinin 500 TL olarak güncellenmesine,
Şeklinde karar alınmıştır.
Diğer taraftan Haran Üniversitesi Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi Yönetim Kurulunda benzer kararlar alındığı, öğretim üyelerinin mesai saatleri dışında sağlık hizmeti sunumuna hakkında alınan kararların Döner Sermaye Yürütme Kuruluna sunulmadığı; Harran Üniversitesi Veterinerlik Fakültesi Hayvan Hastanesinde alınan “Muayene ve Analiz Ücretleri” hakkında alınan kararların benzer şekilde Döner Sermaye Yürütme Kuruluna sunulmadığı anlaşılmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, özetle bulgu konusuna iştirak edildiği ve konunun düzeltilmesine yönelik gerekli çalışmalara başlandığı bilgisi verilmiştir.
Bu itibarla Döner Sermaye İşletmesinin gelir ve giderini ilgilendiren kararların Üniversite Yönetim Kurulundan yetki devri yapılması koşulu ile Döner Sermaye Yürütme Kuruluna sunulması ve bu kurulda alınan karar doğrultusunda uygulanması gerekmektedir.