|
ÖZET: Döner sermaye bütçesinden yapılan değer artırıcı bakım ve onarım harcamalarının muhasebe kayıtlarının eksikliği, 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda belirlenmiştir. Genel Müdürlük envanterinde yer alan maddi duran varlıkların değerini, kullanım süresini ve hizmet kalitesini artıran bu harcamaların, ilgili varlıkların kayıtlı değerlerine eklenmediği tespit edilmiştir. 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin ilgili maddeleri, döner sermaye gelirleri ile karşılanabilecek harcamaları tanımlamakta ve bu harcamaların muhasebe işlemlerinin nasıl yapılacağını açıklamaktadır.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde, maddi duran varlıkların edinim tarihindeki maliyet bedelleri ile kaydedilmesi gerektiği vurgulanmakta ve değer artırıcı harcamaların bu varlıkların kayıtlı değerlerine ilave edilmesi gerektiği belirtilmektedir. 2021 yılında döner sermaye bütçesinden gerçekleştirilen toplam 8.331.501,02 TL tutarındaki tadilat ve bakım-onarım harcamaları, Genel Müdürlük mali tablolarında izlenmemiştir. Bu durum, döner sermaye işletmesi tarafından finanse edilen harcamaların, ilgili varlıkların değerine eklenmesi için gerekli muhasebe kayıtlarının yapılmadığını göstermektedir. Sonuç olarak, döner sermaye bütçesinden karşılanan değer artırıcı harcamaların, Genel Müdürlük envanterinde yer alan maddi duran varlıkların kayıtlı değerlerine eklenmesi için muhasebe işlemlerinin doğru bir şekilde gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu eksiklik, varlıkların gerçek değerinin yansıtılmasını engellemektedir. |
BULGU: Döner Sermayeden Karşılanan Değer Artırıcı Nitelikteki Bakım ve Onarım Giderlerinin Muhasebe Kayıtlarının Yapılmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Genel Müdürlük envanterinde kayıtlı maddi duran varlıkların değerini, kullanım süresini ve hizmet kalitesini artıracak şekilde döner sermaye bütçesinden yapılan harcamaların, duran varlıkların değerine ilave edilmediği tespit edilmiştir.
4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Döner sermaye işletmesi” başlıklı 487’nci maddesinin üçüncü fıkrasında, Genel Müdürlük faaliyetlerinin gerektirdiği araç, gereç, satın alma, bakım, onarım, yapım, sigorta, kiralama, araştırma, tanıtım, temsil, eğitim giderleri, yurt dışında yürütülecek proje giderleri, kadastro hizmetlerinin yapılması, yenilenmesi, güncellenmesi ve her türlü harcamalar döner sermaye gelirlerinden karşılanabileceği belirtilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “25 Maddi Duran Varlıklar” başlıklı 169’uncu maddesinde, bu hesap grubunun; kamu idarelerince faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlıklar, bunların birikmiş amortismanları ile ayrılan değer düşüklüğü karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiş ve “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 170’inci maddesinin (b) bendinde de maddi duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamaların neler olduğu açıklanmıştır.
Mezkur Yönetmeliğin “Hesabın Niteliği” başlıklı 175’inci maddesine göre, 252-Binalar Hesabı, eklenti ve bütünleyici parçaları dahil olmak üzere kamu idarelerinin mülkiyetinde bulunan binalar ile bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için kullanılmaktadır. “Hesabın işleyişi” başlıklı 176’ncı maddesinde de, muhasebe kayıtlarının nasıl yapılacağı ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Buna göre, kamu idaresinin kullanımında bulunan binalar, edinme tarihindeki maliyet bedelleri ile 252-Binalar Hesabına kaydedilmelidir. Söz konusu varlıkların iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya veriminin artırılması amacı ile yapılan değer artırıcı harcama tutarlarının da bu varlıkların kayıtlı değerlerine ilave edilmesi gerekmektedir.
Söz konusu varlıkların giderleştirilmesi ise kendilerinden beklenen yararlanma süresi içerisinde amortisman ayırmak sureti ile yapılmalıdır.
Diğer yandan, amortisman ve tükenme paylarına ilişkin açıklamaların yer aldığı 47 sıra no’lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin 6’ncı maddesinin üçüncü fıkrasında ise, 34.000,00 TL’yi aşan tutarların değer artırıcı harcama olarak kabul edileceği düzenlenmiştir.
4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin ilgili hükmü uyarınca, döner sermaye bütçesinden Genel Müdürlük giderlerini finanse edebilmektedir. Her ne kadar, Döner Sermaye İşletmesi tarafından bedeli ödenmiş olsa da maddi duran varlığın değerini, kullanım süresini ve hizmet kalitesini artıracak nitelikteki harcamaların, takip edilmesi ve yapım süreci tamamlandığında Genel Müdürlük envanterinde kayıtlı olan maddi duran varlığın değerine eklenmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Döner Sermaye İşletmesi Yönetim Kurulu Kararı ile transfer veya doğrudan giderleri ödeme şeklinde Genel Müdürlüğün harcamaları karşılanmaktadır. Yönetim Kurulu Kararı doğrultusunda döner sermaye bütçesinden hizmet binası bakım ve onarım giderleri gerçekleştirilmekte, ancak ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda değer artırıcı harcama niteliği olan bu tutarlar ilgili varlığın kayıtlı değerine ilave edilmemektedir.
2021 yılı içerisinde döner sermaye bütçesinden Genel Müdürlük envanterinde yer alan maddi duran varlıkların ömürlerini uzatacak ve verimlerini artıracak şekilde toplam 8.331.501,02 TL tutarında tadilat ve bakım-onarım harcaması yapılmış olmakla birlikte bu tutarlar, Genel Müdürlük mali tablolarında 252 no.lu hesapta izlenmemiştir.
Bu itibarla, Genel Müdürlük envanterinde yer alan taşınmazlar için Döner Sermaye İşletmesi tarafından karşılanan değer artırıcı harcamaların ilgili taşınmazın değerine eklenmek üzere Genel Müdürlük tarafından muhasebe kayıtlarının yapılması gerekmektedir.