|
ÖZET: Döner sermaye işletmelerinde yapılan ek ödemelerin muhasebe kayıtlarıyla ilgili önemli bir bulguya ulaşılmıştır. 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, üniversite döner sermaye işletmesi tarafından gerçekleştirilen ek ödemelerin, 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabı yerine 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabında kaydedildiği tespit edilmiştir. Bu durum, ilgili hesapların dönem sonunda gelir tablosuna yansıtılması sırasında hatalı gösterimlere yol açmıştır.
Döner Sermaye İşletmeleri Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde, 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabı’nın hizmet üretimiyle ilgili giderlerin izlenmesi için kullanılması gerektiği belirtilmiştir. Buna karşın, 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabı, işletmenin yönetim ve idari giderlerinin kaydedilmesi için öngörülmüştür. Bu çerçevede, personele yapılan ek ödemelerin genel yönetim giderleri kapsamında değerlendirilerek 770 hesabında izlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. 2023 yılı içinde yapılan toplam 371.370.278,22 TL tutarındaki ek ödemenin yanlış hesapta kaydedilmesi, işletmenin gelir tablosundaki 622 Satılan Hizmet Maliyeti ve 632 Genel Yönetim Giderleri hesaplarının gerçek durumu yansıtmadığı anlamına gelmektedir. Kamu idaresinin, muhasebe işlemlerini mevcut yönetmelik çerçevesinde düzenlemesi gerektiği ifade edilmektedir. |
BULGU: Döner Sermayeden Yapılan Ek Ödemelerin Genel Yönetim Giderleri Hesabı Yerine Hizmet Üretim Maliyeti Hesabına Kaydedilmesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünün bütçesinden yapılan ek ödemelerin 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabı yerine 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabında izlendiği ve dönem sonunda bu hesapların kapatılarak gelir tablosuna yansıtıldığı hesaplardan olan 632 Genel Yönetim Giderleri Hesabı ile 622 Satılan Hizmet Maliyeti Hesabında hatalı gösterildiği tespit edilmiştir.
Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabının niteliğini açıklayan 496’ncı maddesinde bu hesabın, hizmet işletmelerinde üretilen hizmetler için yapılan giderlerin izlenmesi için kullanılacağı hüküm altına alınmıştır.
Aynı Yönetmelik’in 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabının niteliğini açıklayan 517’nci maddesinde ise işletmenin yönetim fonksiyonları, işletme politikasının tayini, organizasyon ve personel, idare hizmetleri, büro hizmetleri gibi üretilen veya satılan malın maliyeti ile doğrudan ilişkisi kurulamayan genel mahiyetteki giderlerin izlenmesi için bu hesabın kullanılacağı düzenlenmiştir.
770 Genel Yönetim Giderleri Hesabının işleyişi Yönetmelik’in 518’inci maddesinde yer almakta olup birinci fıkranın a-3 bendinde; personele her ne ad altında olursa olsun katkı payı olarak yapılan ödemelerin bu hesaba borç, kesintilerin ilgili hesaplara, ödenmesi gereken tutarın da 363 Ödenecek Döner Sermaye Katkı Payları Hesabına alacak kaydedileceği ifade edilmiştir.
Anılan Yönetmelik’in “Gelir Tablosu Hesaplarına İlişkin İşlemler” başlıklı onuncu bölümünde de, işletmenin esas faaliyetleri ile ilgili olarak sağlanan hasılat ile işletmenin esas faaliyetleri dışında kalan tüm gelir ve giderlerini tasnifli bir şekilde izlemesi ve dönemin kesin sonuçlarını belirlemesi için kullanacağı gelir tablosu hesapları düzenlenmiştir. Bu bölümde, yıl sonunda 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabının 771 Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı ve 632 Genel Yönetim Giderleri Hesabına, 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabının 741 Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı ile 622 Satılan Hizmet Maliyeti hesabına aktarılmasına ilişkin hesap kayıtları yer almaktadır.
Döner Sermaye İşletmesi tarafından personele yapılan ek ödemeler, işletme tarafından üretilen mal veya hizmet ile doğrudan ilişkisi olmayan bir ödemedir. Bu yüzden yapılan ödemelerin genel yönetim anlamında değerlendirilerek 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabında izlenmesi gerekmektedir.
Üniversite Döner Sermaye İşletmesinde 2023 yılı içerisinde gerçekleştirilen 371.370.278,22 TL ek ödemeye ilişkin tutarın, 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabı yerine 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabına kaydedildiği anlaşılmıştır.
Kamu idaresi cevabında; Hazine ve Maliye Bakanlığı (Muhasebat Genel Müdürlüğü) tarafından 2012 yılında yayınlanan Döner sermaye Hesapları Uygulma Rehberi’ne göre kayıt yapıldığı ifade edilmekle birlikte, bulguda belirtildiği üzere Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabı ile 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabına kaydedilmesi gereken giderlerin niteliği açıklanmış olup, personele yapılan ek ödeme tutarının 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabına kaydedilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır. Bu nedenle Kamu idaresinin muhasebe işlemlerini yürürlükte olan Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde gerçekleştirmesi gerekmektedir.
Sonuç olarak; İşletme tarafından personele yapılan ek ödeme tutarının 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabı yerine 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabına kaydedilmesi sebebiyle, İşletmenin gelir tablosunda 622 Satılan Hizmet Maliyeti Hesabı ile 632 Genel Yönetim Giderleri Hesabında gösterilen tutarlar gerçek durumu yansıtmamaktadır.