Döner Sermayeli Kuruluşlara İlişkin Herhangi Bir Sermaye Taahhüdü Bulunmamasına Rağmen Sermaye Taahhütleri Hesabının Alacak Bakiye Vermesi (Sayıştay)

BULGU: Döner Sermayeli Kuruluşlara İlişkin Herhangi Bir Sermaye Taahhüdü Bulunmamasına Rağmen Sermaye Taahhütleri Hesabının Alacak Bakiye Vermesi

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı iki adet döner sermaye işletmesinin sermayelerinin tamamı ödenmiş olduğu halde sermaye taahhütleri hesabının alacak bakiyesi verdiği tespit edilmiştir.
27.12.2014 tarih ve 29218 Mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Merkezî Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “247 Sermaye taahhütleri hesabı (-)” nın niteliğine ilişkin 165’inci maddesinde hesabın, kamu idarelerinin malî kuruluşlar, mal ve hizmet üreten kuruluşlar ve döner sermayeli kuruluşlarla ilgili sermaye taahhütlerinin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin söz konusu hesabın işleyişine ilişkin 166’ncı maddesinin (a) fıkrasının 1.bendinde sermaye taahhüt tutarlarının bu hesaba alacak, ilgili malî duran varlık hesabına borç kaydedileceği; (b) fıkrasının 1. bendinde yerine getirilen sermaye taahhüt tutarlarının bir taraftan bu hesaba borç, taahhüdün yerine getirilme şekline göre ilgili hesaplara alacak, 3.bendinde de sermaye taahhütlerinden vazgeçilen tutarların bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda belirtilen Yönetmelik maddeleri hükümlerine göre, kamu idareleri döner sermayeli kuruluşlarla ilgili sermaye taahhütlerini 247 hesapta izlemek zorunda olup sermaye taahhüt tutarlarının bu hesaba alacak, yerine getirilen sermaye taahhüt tutarlarının da bu hesaba borç kaydedilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla 247 hesabın alacak bakiyesi, taahhüt edilmiş olup henüz yerine getirilmeyen sermaye taahhüt tutarlarını göstermektedir.
Bakanlık bünyesinde iki adet döner sermaye işletmesi bulunmaktadır. Bunlardan birisi 969 sayılı Tarım ve Köy İşleri Bakanlığının Merkez ve Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanun’a dayanılarak kurulmuş ve 206 adet işletmeye sahip olup, söz konusu Kanunun 1’inci maddesi hükmü gereği verilen sermaye tutarı 100,000,000.00 Tl dir.
Aynı Kanunun, “Sermaye kaynakları” başlıklı 2’inci maddesinde Döner sermaye kaynakları sıralanmış, (ç) bendinde diğer bağış- yardımlar sayılmış ve sermayenin toplamı 1 inci maddede belirtilen miktara baliğ olduktan sonra fazlasının Hazineye yatırılacağı ve bağış- yardımların sermaye haddine tabi olmadığı belirtilmiştir. Bağış ve yardımlarla birlikte 2023 yıl sonu itibarıyla ödenmiş sermaye tutarı 115,200,009.65 TL sına ulaşmıştır
İkincisi Mülga Orman Su İşleri Bakanlığına bağlı olarak kurulan ve 93 adet işletmeye sahip olan Doğa Koruma ve Milli Parklar Döner Sermaye İşletmelerine verilen sermaye tutarı ise 100,000,000.00 TL sı olup, 2023 yıl sonu itibarıyla tamamı ödenmiştir.
Dolayısıyla bu iki adet döner sermaye işletmesi ile ilgili olarak sermaye taahhütlerinin tamamı ödenmiş olduğundan, herhangi bir sermaye taahhüdünün bulunması mümkün değildir.
Yapılan incelemede itibarıyla sermaye taahhütlerinin tamamı yerine getirildiği halde hesaplardan çıkarılmadığı 2023 yıl sonu Bilançosunda “247 Sermaye taahhütleri hesabı (-)” ndaki 46,867,796.97 TL sı taahhüt tutarının raporlandığı, tespit edilmiştir.
Söz konusu döner sermaye işletmeleri için herhangi bir sermaye taahhüt tutarı kalmadığından Sermaye Taahhütleri Hesabının gerçek durumu gösterecek düzeltme kayıtlarının yapılması gerekir.