|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin 104 Proje Özel Hesabı ve 105 Döviz Hesapları için değerleme işlemlerinin yapılmadığını ortaya koymuştur. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bu hesapların ay sonlarında Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlenmesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak yapılan incelemeler, 104 Proje Özel Hesabı’nın yıl boyunca herhangi bir dönemde değerlemeye tabi tutulmadığını göstermektedir. Kamu idaresi, bu durumu düzeltme niyetinde olduğunu ifade etse de, denetim yılına ait düzeltme kayıtlarına dair bir belge sunulmamıştır. Bu durum, 2024 yılı mali tablolarının hatalı sonuçlar vermesine yol açmaktadır.
Benzer şekilde, 105 Döviz Hesabı’nın da gün sonlarında değerlemeye tabi tutulmadığı, bunun yerine ay sonlarında değerlendirildiği tespit edilmiştir. Yönetmelik, bu hesapların gün sonlarında Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlenmesini ve oluşan kur farklarının kaydedilmesini zorunlu kılmaktadır. Kamu İdaresi, değerleme işlemlerinin yapılacağına dair bir açıklama yapmış olsa da, yine denetim yılına ilişkin düzeltme kayıtları ile ilgili bir belge sunulmamıştır. Bu eksiklik, 2024 yılı mali tablolarının doğruluğunu olumsuz etkilemektedir. |
BULGU: Döviz Cinsindeki Varlıkların Değerlemeye Tabi Tutulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından 104 Proje Özel Hesabı ile 105 Döviz Hesaplarının değerleme işlemlerinin yapılmadığı görülmüştür.
a) Proje Özel Hesabının Değerlemeye Tabi Tutulmaması
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Hesabın niteliği” başlıklı 61’inci maddesinde, dış finansman kaynaklarından dış proje kredisi olarak kurum adına Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası veya diğer bankalar nezdinde açılan özel hesaplara aktarılan tutarlar ile bu tutarlardan yapılan giderlerin, verilen avansların, açılan akreditifler ile avans ve akreditiflerden nakden geri alınanların ve hesap bakiyesinin değerlenmesi sonucu oluşan olumlu/olumsuz kur farklarının 104 Proje Özel Hesabında izleneceği hükümlerine yer verilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Hesabın işleyişi” başlıklı 63’üncü maddesinde, özel hesaplarda bulunan dövizlerin ay sonlarında Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden yapılacak değerleme sonucunda; oluşacak kur artışı farklarının 104 Proje Özel Hesabı’na borç, 600 Gelirler Hesabı’na alacak kaydedileceği, oluşacak kur azalışı farklarının ise 104 Proje Özel Hesabı’na alacak, 630 Giderler Hesabı’na borç kaydedileceği ifade edilmiştir.
Mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, 104 Proje Özel Hesabı’nın ay sonlarında Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemeye tabi tutulması ve değerleme sonucunda ortaya çıkan olumlu/olumsuz kur farklarının aynı hesaba borç veya alacak kaydı yapılması gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Yapılan inceleme sonucunda 104 Proje Özel Hesabı’na aylık dönemler itibariyle kur değerlemesi yapılması gerekirken, bu hesabın yıl içerisinde herhangi bir dönemde değerlemeye tabi tutulmadığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında değerleme işlemlerinin bulgu doğrultusunda yerine getirileceğini belirtmiştir.
İdare tarafından değerleme işlemlerinin yapılacağı belirtilmiş olmasına rağmen denetim yılına ilişkin düzeltme kayıtlarına dair bir belge iletilmemiştir. Bu husus 2024 yılı mali tablolarının hatalı sonuç üretmesine sebep olmaktadır.
Kamu İdaresi tarafından 104 Proje Özel Hesabına ay sonlarında kur değerlemesi yapılması ve olumlu/olumsuz kur farkına göre hesaba borç veya alacak kaydı yapılması gerekmektedir.
b) Döviz Hesabının Değerlemeye Tabi Tutulmaması
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Hesabın niteliği” başlıklı 64’üncü maddesinde, kurum veznesince tahsil edilen veya her ne şekilde olursa olsun banka hesaplarına intikal eden konvertibl döviz tutarları ile bunlardan yapılan ödeme, iade ve göndermelerin izlenmesi için 105 Döviz Hesabı’nın kullanılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Hesabın işleyişi” başlıklı 66’ncı maddesinde, kurum tarafından gün sonlarında konvertibl yabancı para mevcudunun Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden yapılacak değerleme sonucunda oluşan lehte farkların 105 Döviz Hesabı’na borç, 600 Gelirler Hesabı’na alacak kaydedileceği, aleyhte oluşan farkların ise 105 Döviz Hesabı’na alacak, 630 Giderler Hesabı’na borç kaydedileceğine yer verilmiştir.
Mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, 105 Döviz Hesabının gün sonlarında Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemeye tabi tutulması ve yapılan kur değerlemesi neticesinde oluşan olumlu/olumsuz kur farklarının aynı hesaba borç veya alacak kaydı yapılması gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Yapılan inceleme sonucunda 105 Döviz Hesabı’nın gün sonlarında değerlemeye tabi tutulmadığı bunun yerine ay sonlarında kur değerlemesi yapıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, değerleme işlemlerinin bulgu doğrultusunda yerine getirileceğini belirtmiştir.
İdare tarafından her ne kadar değerleme işlemlerinin yapılacağını belirtmişse de denetim yılına ilişkin düzeltme kayıtlarına dair bir belge iletilmemiştir. Bu husus 2024 yılı mali tablolarının hatalı sonuç üretmesine sebep olmuştur.
Kamu İdaresi tarafından 105 Döviz Hesabı’na gün sonlarında kur değerlemesi sonucu oluşan olumlu/olumsuz kur farkına göre hesaba borç veya alacak kaydı yapılması gerekmektedir.