|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, kamu idareleri tarafından sulama, baraj ve gölet gibi varlıkların inşasında kullanılan malzemelerin maliyetinin doğru bir şekilde kaydedilmediği tespit edilmiştir. Özellikle, boru ve montajı için gerekli yedek parçaların alımına ilişkin harcamaların, varlıkların maliyetine dahil edilmeden doğrudan gider hesaplarına kaydedildiği görülmüştür. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği, bu tür malzemelerin maliyet bedellerinin ilgili hesaplara kaydedilmesi gerektiğini açıkça belirtmektedir.
Yönetmelik hükümleri, maddi duran varlıkların maliyet bedelinin belirlenmesinde alış bedeline ek olarak vergi, resim ve harçların da dikkate alınması gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, yapımı süren duran varlıklar için yapılan harcamaların 258 no’lu hesapta izlenmesi gerektiği ifade edilmektedir. Ancak, DSİ 6. Bölge (Adana) Müdürlüğü’nde yapılan incelemelerde, 125.831.555,59 TL tutarındaki malzeme alımlarının, bilanço hesaplarıyla ilişkilendirilmeden doğrudan giderleştirildiği saptanmıştır. Bu durum, mali tablolarda kurumun varlıklarının eksik görünmesine ve giderlerin fazla kaydedilmesine yol açmaktadır. Kamu idaresinin, sulama, baraj ve gölet gibi varlıkların değerini doğru bir şekilde yansıtabilmesi için, bu malzemelerin temininde yapılan harcamaların ilgili varlık hesaplarıyla ilişkilendirilmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Duran Varlığın Maliyetine Dahil Edilmesi Gereken İlk Madde ve Malzemelerin Doğrudan Giderleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kamu İdaresi tarafından sulama, baraj, gölet gibi varlıkların yapımında kullanılan malzemelerin temini (boru ve boruların montajı için gerekli yedek parça alımı) için yapılan harcamaların varlığın maliyetine dahil edilmeden doğrudan faaliyet hesaplarıyla ilişkilendirildiği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Varlıklara ilişkin ilkeler” başlıklı 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde; kamu idarelerince tüketimde kullanmak amacıyla edinilen malzemelerin maliyet bedelleriyle dönen varlıklar içindeki ilgili hesaplara kaydedileceği ve bunlardan yapılan tüketim veya kullanımların stok hesaplarından düşülerek karşılıkları duruma göre ilgili varlık veya gider hesaplarına kaydedileceği belirtilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin “Maddi duran varlıkların kayıt değerleri” başlıklı 26’ncı maddesinde; gerek yatırım ve gerekse kullanım amacıyla edinilen maddi duran varlıkların maliyet bedeliyle muhasebeleştirileceği ifade edilmiş olup, alış bedeline vergi, resim ve harçlar ile diğer doğrudan giderlerin ilave edilmesi ile de maliyet bedelinin tespit edileceği hüküm altına alınmıştır.
Ayrıca anılan Yönetmeliğin “258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı” başlıklı 138’inci maddesinin birinci fıkrasında bu hesabın, yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; duran varlıkların maliyet bedeliyle muhasebeleştirileceği, yapımı süren duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin 258 no’lu hesapta izleneceği, tüketime gönderilen malzemelerin ilgisine göre stok hesaplarından düşülüp varlık hesaplarına kaydedilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Ancak DSİ 6. Bölge (Adana) Müdürlüğünde yerinde yapılan incelemede; duran varlığın maliyetine dahil edilmesi gereken 125.831.555,59 TL tutarındaki malzeme alımlarının (boru ve boruların montajı için gerekli yedek parça alımı) bilanço hesaplarıyla ilişkilendirilmeksizin doğrudan giderleştirildiği tespit edilmiştir. Bu durum beraberinde; mali tabloda bir taraftan kurumun varlıklarının 125.831.555,59 TL tutarında eksik görünmesine yol açmakta, diğer taraftan giderlerin de aynı miktarda fazla görünmesine neden olmaktadır.
Sonuç olarak, kamu idaresinin tasarrufundaki kaynaklar ile elde edilen sulama, baraj, gölet gibi varlıkların değerinin mali tablolarda doğru olarak gösterilebilmesi için; söz konusu varlıkların yapımında kullanılan malzemelerin temini (boru ve boruların montajı için gerekli yedek parça alımı) için yapılan harcamaların ilgili varlık hesaplarıyla ilişkilendirilmesi gerekmektedir.