|
ÖZET: Maddi duran varlık satışlarına ilişkin yapılan muhasebe kayıtlarının hatalı olduğu tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, I Seri No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’ne uygun olarak, bir varlık satıldığında kaydedilmesi gereken işlemler doğru bir şekilde gerçekleştirilmemiştir. Özellikle, varlığın kayıtlı değeri ile birikmiş amortismanın hesaplardan çıkarılması ve satış fiyatının net aktif değerine göre değerlendirilmesi gerekmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, bu kurallara uyulmadığı ve hatalı kayıtlar yapıldığı görülmüştür.
Örneğin, 29.05.2024 tarihinde gerçekleştirilen demirbaş satışına ilişkin muhasebe kayıtları, tebliğde belirtilen yöntemle uyumlu değildir. Bu hatalı uygulama, şirketin mali tablolarında yanıltıcı bilgilerle birlikte gider ve gelir kalemlerinin abartılı görünmesine yol açmaktadır. Dolayısıyla, gelecekteki maddi duran varlık satışlarının I Seri No’lu Tebliğ çerçevesinde gerçekleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Ayrıca, satılan dizüstü bilgisayarın 13.03.2024 tarihinde 26.552,00 TL’ye satın alındığı, ancak yalnızca iki ay sonra 17.750,00 TL’ye satıldığı ve bu durumun 5.498,75 TL zarar ile sonuçlandığı gözlemlenmiştir. Kültür A.Ş. gibi kamu kaynağı kullanan özel hukuk tüzel kişileri, varlıklarını dikkatli bir şekilde yönetmeli ve satış işlemlerinde karlılığı gözetmelidir. Bu bağlamda, kaynak planlamasının titizlikle yapılması gerekmektedir. |
BULGU: Duran Varlık Satışlarında Yapılan Kayıtların Hatalı Olması ve Bu Varlıkların Satışından Zarar Edilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Maddi duran varlık satışlarına ilişkin yapılan muhasebe kayıtlarının hatalı olduğu görülmüştür.
I Seri No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’ne göre bir maddi duran varlık satıldığında varlığın kayıtlı değeri ile birikmiş amortismanı karşılıklı olarak hesaplardan çıkarılacak, varlığın satış fiyatı net aktif değerinden (Net Aktif Değer = Varlığın kayıtlı değeri – Birikmiş amortismanı) büyük ise aradaki fark 649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar Hesabına kaydedilecektir.
Yapılan incelemede Şirket tarafından yapılan maddi duran varlık satışlarında hatalı muhasebe kayıtları yapıldığı görülmüştür.
Örneğin 29.05.2024 tarihli ve mahsup/17 nolu fiş ve 29.05.2024 tarihli ve mahsup/153 nolu fiş ile yapılan demirbaş satış kaydı aşağıdaki gibidir:
| – Mahsup/17: | |||
| 196 Personel Avansları | 17.750,00 | ||
| 391 Hesaplanan KDV | 2.958,33 | ||
| 600 Yurtiçi Satışlar | 14.791,67 | ||
| – Mahsup/153: | |||
| 257 Birikmiş Amortismanlar | 1.844,58 | ||
| 659 Diğer Gider ve Zararlar | 20.290,42 | ||
| 255 Demirbaşlar | 22.135,00 |
Ancak I Seri No’lu Tebliğe göre yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdaki gibi olmalı idi:
| İlgili varlık Hesabı | İlgili varlık Hesabı | 17.750,00 | 17.750,00 |
| 257 Birikmiş Amortismanlar | 1.844,58 | ||
| 659 Diğer Gider ve Zararlar | 5.498,75 | ||
| 255 Demirbaşlar | 22.135,00 | ||
| 391 Hesaplanan KDV | 2.958,33 |
Yukarıda yer alan kayıtlardan görüleceği üzere yapılan kayıtlar ile yapılması gereken kayıtlar arasında çok önemli farklılıklar bulunmaktadır. Bu hatalı uygulama hem Şirketin giderlerinin hem de gelirlerinin olması yüksek olmasına ve mali tabloların hatalı bilgi vermesine neden olmaktadır.
Bu itibarla bundan böyle yapılacak maddi duran varlık satışlarında I Seri No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği çerçevesinde işlem yapılması gerekmektedir.
Diğer taraftan bulguya örnek satılan dizüstü bilgisayar 13.03.2024 tarihinde KDV dahil 26.552,00.-TL’ye satın alınmış olup ekonomik değeri yani net aktif değeri 20.290,42.-TL’dir. Söz konusu bilgisayar alındıktan çok kısa bir süre içerisinde KDV dahil 17.750,00.-TL’ye 5.498,75 TL zararla (KDV Hariç satış fiyatı – Net aktif değer) satılmıştır.
Kültür A.Ş. ticari alanda iktisadi olarak faaliyet gösteren bir özel hukuk tüzel kişisi olup kamu kaynağı kullanmaktadır. Bu itibarla varlıklarını dikkatli kullanmalı ve bunları satarken karlı satmaya özen göstermelidir. Ayrıca satılan dizüstü bilgisayar yalnızca 2 ay sonra satılmıştır. Bu çerçevede kaynak planlamasının çok dikkatli bir şekilde yapılması sağlanmalıdır.