|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediyenin taşınmazları için yapılan değer artırıcı harcamaların doğrudan gider kaydedildiğini ortaya koymuştur. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, bu tür harcamaların maddi duran varlıkların kayıtlı değerine eklenerek aktifleştirilmesi gerekmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, 114.000 TL’yi aşan harcamaların, ilgili hesaplara kaydedilmeden doğrudan gider olarak gösterildiği tespit edilmiştir.
Ayrıca, “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı genel tebliğde belirtilen limitlerin Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından güncellenmesiyle, taşınmazlar için 114.000 TL’nin üzerindeki harcamaların değer artırıcı olarak kabul edilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Ancak belediye, bu harcamaları gider kaydetmekte ısrar etmiştir. Sayıştay raporunda daha önce de benzer bir bulguya yer verilmiş, ancak idare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmamıştır. Sonuç olarak, mevzuat gereğince değer artırıcı harcamaların doğru şekilde kaydedilmemesi, 630 Giderler Hesabı ile maddi duran varlıklar hesaplarında hatalı bilgiye yol açmaktadır. Bu durum, belediyenin mali tablolarının güvenilirliğini olumsuz etkilemektedir. |
BULGU: Duran Varlıklar İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcamaların Doğrudan Gider Kaydedilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin taşınmaz malları için yapılan değer artırıcı nitelikteki harcamaların, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine eklenerek aktifleştirilmesi gerekirken doğrudan giderleştirildiği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 27’inci maddesi ile Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187’nci maddesine göre; maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı artıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyetin, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edileceği ve amortisman hesaplamasında dikkate alınacağı hüküm altına alınmıştır.
Konuya ilişkin olarak çıkarılan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra no.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin 6’ncı maddesine göre dayanıklı taşınırlar ve taşınmazlar için belirli tutarı aşan değer arttırıcı işlemlerin duran varlığın maliyet bedeline eklenmesi ve yıl sonunda toplam tutar üzerinden aynı şekilde amortisman ayrılması gerekmektedir. Söz konusu Tebliğ’de belirtilen limitler Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın 07.11.2023 tarihli Kararı ile güncellenerek dayanıklı taşınırların her biri için 52.000 TL’ye, taşınmazların her biri için 114.000 TL’ye çıkarılmıştır.
Yapılan incelemelerde, Belediyeye ait taşınmazların değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini ve sağlanan faydayı artıracak nitelikte olan ve 114.000,00 TL’yi aşan harcamaların (Örneğin; 2918, 3780, 7207, 15075, 20667, 21079 ve 23237 nolu yevmiyeler) 252 Binalar Hesabına kaydedilmediği, 630 Giderler Hesabına borç kaydedilerek doğrudan giderleştirildiği, dolayısıyla anılan hesaplar itibarıyla Bilanço ve Faaliyet Sonuçları Tablosunda hataya neden olunduğu tespit edilmiştir.
Önceki yıl Sayıştay Raporunda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmayan bu hususa ilişkin Kamu idaresi cevabında, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin “Maddi duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamalar” başlıklı 27’inci maddesinde belli bir tutarın altında veya üstünde olması hususunda bir ifade olmadığından ve kullanım süresi, ürün kalitesi, sağlanan faydayı artıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan maliyetler olmadığı değerlendirmesi ile gider kaydı yapıldığı, maddi duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamaların mevzuata uygun olarak ilgili hesaplarda takip edileceği belirtilmektedir.
Ancak Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde belli bir tutarın altında veya üstünde olması şeklinde bir tutar belirtilmediği doğrudur fakat yukarıda belirtilen 47 sıra no.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin 6’ıncı maddesinin 3’üncü fıkrasında;
“(3) Hesaplarda kayıtlı duran varlıklar için yapılan harcamalardan yukarıda belirtilen limitleri asaşanlar değer artırıcı harcama olarak kabul edilir.” denilerek Tebliğ’de belirtilen tutarları aşan harcamaların değer artırıcı harcama kabul edileceği belirtilmiştir. Dolayısıyla duran varlıklar için yapılan harcamaların Tebliğ’de belirtilen tutarları aşması halinde değer artırıcı harcama olarak ilgili maddi duran varlığın değerine eklenmesi gerekmektedir.
Sonuç olarak, mevzuat hükümleri gereğince değer artırıcı harcama olarak kabul edilen harcamaların doğrudan giderleştirilerek maddi duran varlıkların maliyet değerine eklenmemesi nedeniyle söz konusu harcamaların toplam tutarı kadar 630 Giderler Hesabı ile 25 Maddi Duran Varlıklar bölümündeki ilgili hesaplar doğru bilgi içermemektedir.