|
ÖZET: Duran varlıklar için gerçekleştirilen değer artırıcı harcamaların doğrudan gider olarak kaydedilmesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Kurumun aktifinde bulunan duran varlıkların değerini, kullanım süresini ve hizmet kalitesini artıracak nitelikteki harcamaların, ilgili varlıkların değerine eklenmesi gerekirken, 630-Giderler Hesabı’na kaydedildiği belirlenmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 27. maddesi, bu tür harcamaların maddi duran varlıkların kayıtlı değerine ilave edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Denetim sırasında, İdare binası, ek hizmet binası ve sosyal tesisler gibi duran varlıklar için toplamda 2.952.104,04 TL tutarında bakım ve onarım harcaması yapıldığı, ancak bu harcamaların gider olarak kaydedildiği ortaya çıkmıştır. Bu durum, Belediyenin mali tablolarında duran varlık hesaplarının eksik, giderler hesabının ise fazla görünmesine neden olmaktadır. Kamu idaresinin açıklamasında, bakım onarım harcamalarının yalnızca işleyişi sürdürmek için yapıldığı belirtilse de, bu harcamaların değer artırıcı nitelikte olduğu ve gider kaydedilmesinin uygun olmadığı ifade edilmektedir. Sonuç olarak, yapılan harcamalar sadece bakım ve onarım değil, aynı zamanda dış cephe kaplaması, çatı örtülmesi gibi değer artırıcı işlemleri de içermektedir. Bu nedenle, mali tabloların doğru ve eksiksiz bilgi sunabilmesi için, değer artırıcı harcamaların doğrudan giderleştirilmek yerine ilgili duran varlıkların değerine eklenerek kaydedilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Duran Varlıklar İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcamaların Doğrudan Gider Kaydedilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Kurumun aktifinde kayıtlı duran varlıkların değerini, kullanım süresini ve hizmet kalitesini artıracak şekilde yapılan harcamaların, duran varlıkların değerine ilave edilmesi gerekirken, doğrudan gider kaydedildiği tespit edilmiştir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Maddi Duran Varlıklar İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcamalar” başlıklı 27’nci maddesinde;
“Maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı artıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyet, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edilir ve amortisman hesaplamasında dikkate alınır. Bunların dışında maddi duran varlıklar için yapılan her türlü normal bakım ve onarım harcamaları gider olarak kaydedilir.”
Denilmektedir.
Diğer yandan, amortisman ve tükenme paylarına ilişkin açıklamaların yer aldığı 47 sıra no’lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliğinin 6’ncı maddesinde de;
“… (2) Ancak, maliyet bedeli, 28/12/2006 tarihli ve 2006/11545 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Taşınır Mal Yönetmeliğinin eki listede yer alan dayanıklı taşınırların her biri için 14.000 TL’yi, 13/9/2006 tarihli ve 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelikte yer alan taşınmazlar için 34.000 TL’yi aşmayan duran varlıklar ile tutarına bakılmaksızın Maddi Olmayan Duran Varlıklar ve Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar hesap gruplarında izlenen varlıklar için amortisman oranı %100 olarak belirlenmiştir. Diğer bir ifadeyle maliyet bedeli bu tutarlara kadar olan duran varlıklar, hesaplara alındığı yılın sonunda tamamen amorti edilir.
(3) Hesaplarda kayıtlı duran varlıklar için yapılan harcamalardan yukarıda belirtilen limitleri aşanlar değer artırıcı harcama olarak kabul edilir.”
Denilmektedir.
Yapılan incelemede, İdare binası, ek hizmet binası ve İdareye ait sosyal tesisler gibi İdarenin aktifinde kayıtlı duran varlıklarının değerini artıran 2.952.104,04 TL tutarında bakım ve onarım harcamaları yapıldığı ancak bu harcamaların ilgili duran varlıkların aktifine kaydedilmesi gerekirken 630-Giderler Hesabı kullanılarak giderleştirildiği tespit edilmiştir. Bu durum, Belediyenin mali tablolarında ilgili duran varlık hesaplarının noksan, 630-Giderler Hesabının ise fazla görünmesine yol açmaktadır.
Kamu idaresi cevabında, duran varlığın değerini artırmayıp sadece işleyişini sürdürmesini sağlayan bakım onarım harcamalarının doğrudan gider kaydedildiği belirtilmiş ise de bu tür harcamaların gider kaydedilmesi mümkün görülmemektedir. Zira yukarıda belirtilen Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Maddi Duran Varlıklar İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcamalar” başlıklı 27’nci maddesinde ” Maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı artıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyet, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edilir…” denilmektedir. Dolayısıyla yapılan bakım ve onarımlar duran varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini ve sağlanan faydayı artıran harcamalar olup gider kaydedilmesi mümkün görülmemektedir. Kaldı ki bulguya konu edilen harcamalar yalnızca bakım ve onarım harcamaları olmayıp dış cephe kaplaması, çatı örtülmesi, duvar kaplaması, döşeme kaplaması, tesisat borusu döşenmesi gibi yapım işleri olup duran varlığın değerini artıran harcamalardır.
Bu itibarla, mali tabloların tam ve doğru bilgiyi içermesini teminen, taşınmazlar için yapılan değer artırıcı harcamaların doğrudan giderleştirilmek yerine ilgili maddi duran varlıkların değeri ile ilişkilendirilerek gerekli kayıtların yapılması gerekmektedir.