|
ÖZET: Duran varlıklar için gerçekleştirilen değer artırıcı harcamaların doğrudan gider kaydedilmesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Belediyenin aktifinde yer alan duran varlıkların değerini, kullanım süresini ve hizmet kalitesini artıran harcamaların, ilgili mevzuat gereği bu varlıkların değerine eklenmesi gerekirken, yanlışlıkla gider olarak kaydedildiği belirlenmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bu tür harcamaların varlıkların kayıtlı değerine ilave edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde de, varlıklar için yapılan harcamaların, varlığın iyileştirilmesi veya verimliliğinin artırılması durumunda amortisman hesaplamasının yeni değer üzerinden yapılması gerektiği ifade edilmektedir. Yapılan incelemelerde, Kapalı Pazar Yeri ve Hanımeli Tesisi için gerçekleştirilen değer artırıcı harcamaların, mevzuat hükümlerine aykırı olarak doğrudan gider kaydedildiği görülmüştür. Örneğin, bu tesisler için yapılan saç kaplama malzemesi ve işçilik bedellerinin toplamı 507.372,75 TL olarak tespit edilmiştir. Sonuç olarak, duruma uygun bir muhasebe uygulaması gereği, değer artırıcı harcamaların doğrudan giderleştirilmemesi ve ilgili varlıkların değerine eklenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu tür hataların, mali tablolar üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceği dikkate alınmalıdır. |
BULGU: Duran Varlıklar İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcamaların Doğrudan Gider Kaydedilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kurumun aktifinde kayıtlı duran varlıkların değerini, kullanım süresini ve hizmet kalitesini artıracak şekilde yapılan harcamaların, duran varlıkların değerine ilave edilmesi gerekirken doğrudan gider kaydedildiği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Maddi Duran Varlıklar İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcamalar” başlıklı 27’nci maddesinde;
‘‘Maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı artıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyet, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edilir ve amortisman hesaplamasında dikkate alınır. Bunların dışında maddi duran varlıklar için yapılan her türlü normal bakım ve onarım harcamaları gider olarak kaydedilir.’‘ Denilmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin Maddi Duran Varlıklar hesap grubuna ilişkin işlemlerin düzenlendiği 187’nci maddesinde bir varlık için yapılan harcamaların varlığın iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya veriminin arttırılması sonucunu doğurması durumunda amortisman hesaplamasının varlığın yeni değeri üzerinden yapılması gerektiği belirtilmiştir.
Buna göre, kamu idaresinin kullanımında bulunan duran varlıklar edinme tarihindeki maliyet bedelleri ile duran varlık hesaplarına kaydedilmelidir. Söz konusu varlıkların iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya veriminin artırılması amacı ile yapılan değer artırıcı harcama tutarlarının da bu varlıkların kayıtlı değerlerine ilave edilmesi gerekmektedir. Söz konusu varlıkların giderleştirilmesi ise, kendilerinden beklenen yararlanma süresi içerisinde amortisman ayırmak sureti ile yapılmalıdır.
Diğer yandan, amortisman ve tükenme paylarına ilişkin açıklamaların yer aldığı 47 sıra no’lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin 6’ncı maddesinde;
(2) Ancak, maliyet bedeli, 28/12/2006 tarihli ve 2006/11545 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Taşınır Mal Yönetmeliğinin eki listede yer alan dayanıklı taşınırların her biri için 14.000 TL’yi, 13/9/2006 tarihli ve 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelikte yer alan taşınmazlar için 34.000 TL’yi aşmayan duran varlıklar ile tutarına bakılmaksızın Maddi Olmayan Duran Varlıklar ve Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar hesap gruplarında izlenen varlıklar için amortisman oranı % 100 olarak belirlenmiştir. Diğer bir ifadeyle maliyet bedeli bu tutarlara kadar olan duran varlıklar, hesaplara alındığı yılın sonunda tamamen amorti edilir.
(3) Hesaplarda kayıtlı duran varlıklar için yapılan harcamalardan yukarıda belirtilen limitleri aşanlar değer artırıcı harcama olarak kabul edilir.” denilmektedir.
Yapılan incelemede, belediyeye ait Kapalı Pazar Yeri ve Hanımeli Tesisi için yapılan bir takım değer artırıcı harcamaların ilgili duran varlığın değerine ilave edilmeden doğrudan gider kaydedildiği tespit edilmiştir.
Tablo 8: Kapalı Pazar Yeri ve Hanımeli Tesisi İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcamalar
| Malzeme İçeriği | Tutar (TL) |
| Kapalı Pazar Yeri ve Hanımeli Tesisi Çatısına Saç Kaplama Malzeme Alımı | 387.372,75 |
| Kapalı Pazar Yeri ve Hanımeli Tesisi Çatısına Saç Kaplama İşi | 120.000,00 |
| Genel Toplam | 507.372,75 |
Kapalı Pazar Yeri ve Hanımeli Tesisi Çatısına Saç Kaplama yapımında kullanılan ve 252-Binalar Hesabına eklenmek suretiyle aktifleştirilmesi gereken söz konusu malzeme ve işçilik bedellerinin anılan mevzuat hükümlerine aykırı olarak 630-Giderler Hesabı kullanılarak doğrudan giderleştirilmesi sonucunda 2024 yılı Bilançosu ve Faaliyet Sonuçları Tablosunda 507.372,75 TL tutarında hataya neden olunmuştur.
Sonuç olarak, Duran Varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamaların doğrudan giderleştirilmemesi gerekmektedir.