|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversitenin taşınmaz hesaplarında yer alan maddi duran varlıklar için gerçekleştirilen değer artırıcı harcamaların doğrudan gider olarak kaydedildiğini ortaya koymuştur. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, bu tür harcamaların ilgili varlıkların maliyet bedeline eklenmesi ve amortisman hesaplamalarında dikkate alınması gerekmektedir. Özellikle, 34.000 TL’yi aşan harcamaların değer artırıcı olarak kabul edilmesi ve bu harcamaların varlık maliyetine eklenmesi gerektiği belirtilmiştir.
Yapılan incelemeler sonucunda, üniversitenin hizmet binalarına yönelik 2021 yılında gerçekleştirilen toplam 238.360 TL tutarındaki tadilat ve onarım harcamalarının, ilgili varlık maliyetine eklenmediği ve doğrudan gider hesaplarına alındığı tespit edilmiştir. Bu durum, 252-Binalar Hesabı’nda 238.360 TL’lik bir eksikliğe ve 630-Giderler Hesabı’nda aynı tutarda bir fazlalığa yol açmıştır. Ayrıca, bu hatalı muhasebe işlemleri nedeniyle, maddi duran varlıkların yeni değerleri üzerinden hesaplanması gereken amortisman giderleri de etkilenmiştir. Üniversite, 2022 yılı içerisinde bu değer artırıcı harcamaların ilgili duran varlık hesaplarına alındığını ve amortisman işlemlerinin yapıldığını bildirmiştir. Ancak, 2021 yılı için yapılan harcamaların, ilgili tebliğ hükümlerine uygun olarak aktifleştirilmediği gözlemlenmiştir. Bu durum, mali tabloların doğruluğunu ve faaliyet sonuçlarını olumsuz etkilemektedir. |
BULGU: Duran Varlıklar İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcamaların Doğrudan Gider Kaydedilmesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversitenin taşınmaz hesaplarında kayıtlı maddi duran varlıkları için yapılan değer artırıcı harcamaların ilgili maddi duran varlıkların maliyet bedeline eklenmediği, doğrudan gider olarak muhasebe hesaplarına alındığı görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin “25 Maddi Duran Varlıklar” başlıklı 169′ uncu maddesinde;
Maddi duran varlıklar hesap grubunun, kamu idarelerince faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlıklar, bunların birikmiş amortismanları ile ayrılan değer düşüklüğü karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı,
“Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 170’inci maddesinin (b) bendinin 1’inci maddesinde de; Maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı arttıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyetin, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edileceği ve amortisman hesaplamasında dikkate alınacağı belirtilmiştir.
Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan 47 sıra numaralı “Amortisman ve Tükenme Payları Tebliği”nde duran varlıklardan hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı belirtilmiş olup, Tebliğ’in 4′ üncü maddesinde duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerlerinin maliyet bedeli olacağı, maliyet bedelinin ise, bir varlığın satın alınması, üretilmesi veya değerinin artırılması için yapılan harcamalar veya verilen kıymetlerin toplamı olacağı, bir varlık için yapılan harcamaların, kayıtlı değerine ilave edilmesi halinde, amortisman hesaplamasının varlığın yeni değeri üzerinden yapılacağı belirtilmiştir.
Anılan Tebliğ’in “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde, taşınmaz hesaplarında kayıtlı duran varlıklar için yapılan harcamalardan 34.000 TL’lik limiti aşanların değer artırıcı harcama olarak kabul edileceği ve henüz amortisman ayırma süresini tamamlamamış olan duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamaların, varlığın maliyet bedeline eklenerek kalan amortisman süresince eşit olarak amortisman ayrılacağı hüküm altına alınmıştır.
Bu itibarla, taşınmaz hesaplarında kayıtlı maddi duran varlıkların değerini artıran ve tutarı 34.000,00 TL’yi aşan harcamaların ilgili maddi duran varlıkların maliyet bedeline eklenmesi ve bu duran varlıklar için ayrılan amortisman tutarlarının, söz konusu duran varlığın yenilenen değeri üzerinden hesaplanması Yönetmelik ve Tebliğ hükümleri gereğidir.
Yapılan incelemede, Üniversitenin mülkiyetinde olan hizmet binalarına yönelik değer artırıcı nitelikte 2021 yılı içerisindeki 96.760,00 TL ve 141.600,00 TL olmak üzere toplam 238.360,00 TL tadilat ve onarım harcamasının söz konusu varlığın maliyet bedeline eklenmek suretiyle aktifleştirilmediği, doğrudan gider hesapları ile muhasebe kayıtlarına alındığı, dolayısıyla duran varlıklara ilişkin amortismanların da, bu varlıkların yeniden belirlenmesi gereken değerleri dikkate alınmadan hesaplandığı tespit edilmiştir.
Maddi duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamaların maliyet bedeline eklenmeyerek doğrudan gider kaydı yapılması nedeniyle mali tablolarda 252-Binalar Hesabının 238.360,00 TL noksan; 630- Giderler Hesabının ise, aynı tutar kadar fazla görünmesine neden olunmuştur.
Öte yandan maddi duran varlıkların yeni değerleri üzerinden ayrılması gereken ancak ayrılmayan amortisman giderlerindeki fark nedeniyle faaliyet sonucu da değişmektedir.
Her ne kadar kurum değer artırıcı harcamaların 2022 yılı içerisinde ilgili duran varlık hesaplarına alındığını ve ilgili harcamalara ait amortisman ayırma işlemi yapıldığını bildirse de 2021 yılı taşınmaz mallar için yapılan değer artırıcı harcamalar anılan Tebliğe uygun olarak ilgili varlık hesapları ile aktifleştirilmemiştir