|
ÖZET: Duran varlıklar için gerçekleştirilen değer artırıcı harcamaların maliyet hesaplarına eklenmeden gider olarak kaydedildiği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir Belediyesi’nin otobüs durakları ve yollar için yaptığı toplam 8.247.753,60 TL tutarındaki harcama, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri hesabı yerine 150 İlk Madde ve Malzeme hesabına, ardından da 630 Giderler hesabına kaydedilmiştir. Bu durum, mali tablolarında hatalara yol açmıştır.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 27. maddesi, maddi duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamaların, varlığın kayıtlı değerine eklenmesi gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 191. maddesi, bu tür harcamaların bütçeye gider kaydıyla dahil edilmesi gerektiğini ifade etmektedir. Amortisman ve Tükenme Paylarına ilişkin tebliğ de, değer artırıcı harcamaların maliyet bedeline dahil edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Kamu idaresi, ilgili birimlerin bilgilendirildiğini belirtmiş olsa da, 2024 yılı mali tablolarındaki hatalar devam etmektedir. Maddi duran varlıklar için yapılan harcamaların doğru bir şekilde maliyet hesaplarına eklenmesi, mali tabloların güvenilirliğini sağlamak açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Duran Varlıklar İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcamaların Maliyete Eklenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Otobüs durakları ve yollar için yapılan değer artırıcı nitelikteki harcamaların ilgili varlık hesabına eklenmeden giderleştirildiği tespit edilmiştir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin Maddi duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamalar başlıklı 27’nci maddesinde maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı artıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyetin ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edileceği ve amortisman hesaplamasında dikkate alınacağı belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabının işleyişinin açıklandığı 191’inci maddesinde ise yeraltı ve yerüstü düzenlerinin iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya veriminin artırılmasına dair olarak bütçeye gider kaydıyla yapılan harcama tutarlarının yine bu hesaba borç kaydedileceği ifade edilmiştir.
Diğer yandan, Amortisman ve Tükenme Paylarına ilişkin 47 Sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde; duran varlıklardan hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı belirtilmiş olup Tebliğ’in 4’üncü maddesinde, duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerlerinin maliyet bedeli olacağı; maliyet bedelinin ise bir varlığın satın alınması, üretilmesi veya değerinin artırılması için yapılan harcamalar veya verilen kıymetlerin yekûnu olacağı, bir varlık için yapılan harcamaların kayıtlı değerine ilave edilmesi halinde amortisman hesaplamasının varlığın yeni değeri üzerinden yapılacağı belirtilmiştir. Mezkûr Tebliğ’in “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde ise; gayrimenkul hesaplarında kayıtlı duran varlıklar için yapılan harcamalardan, 114.000,00 TL’lik limiti aşanların değer artırıcı harcama olarak kabul edileceği hüküm altına alınmıştır.
İdarenin duran varlıklara ilişkin olarak yaptığı harcamalar incelendiğinde, yollar ve duraklar için harcanan toplam 8.247.753,60 TL’nin 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri hesabı yerine 150 İlk Madde ve Malzeme hesabına, sonrasında da 630 Giderler hesabına kaydedildiği görülmüştür. Bunun sonucunda idarenin 2024 yılına ait bilanço ve faaliyet sonuçları tablosunda belirtilen tutarda hata meydana gelmiştir.
Kamu idaresi, birimlerin konuyla ilgili olarak bilgilendirildiğini ve işlem tesis edildiğini ifade etmiş olsa da, 2024 yılı mali tablolarındaki hata mevcudiyetini korumaktadır.
Mali tabloların tam, doğru ve güvenilir veri sunması bakımından maddi duran varlıklar için yukarıda belirtilen nitelikteki harcamaların varlıkların maliyetine eklenmesi gerekmektedir.