BULGU: Duran Varlıklara Amortisman Ayrılmasına İlişkin Hatalı Uygulamaların Bulunması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Bazı duran varlık hesaplarının birikmiş amortisman tutarlarının, ilgili duran varlığın kayıtlı değerinden yüksek olduğu ve varlık grubunda kayıtlı varlık bulunmasına rağmen bazı varlıklar için amortisman ayrılmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “257 Birikmiş amortismanlar hesabı (-)” ile ilgili 202’nci maddesinde; bu hesabın maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanıldığı ifade edilmiştir.
04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği (Sıra No: 47) Amortisman ve Tükenme Payları Tebliği ile kamu idarelerinin duran varlıklarından hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı, buna ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranları belirlenmiştir.
Mezkur Tebliğ’e göre kamu idarelerinde muhasebe sistemine dâhil edilen maddi duran varlıklardan; 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252 Binalar Hesabında yer alan taşınmazlar ile 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı, 254 Taşıtlar Hesabı, 255 Demirbaşlar Hesabında yer alan taşınırlar için amortisman ayrılması gerekmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması gerekmekte olup duran varlıklar tamamen amorti edilene kadar amortisman ayrılması gerekmektedir. Bu nedenle duran varlıklar için ayrılan birikmiş amortisman tutarları, maddi duran varlıkların kayıtlı değerlerinden fazla olamayacaktır.
Yapılan incelemede, aşağıda ayrıntıları gösterildiği üzere, 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı ve 255 Demirbaşlar Hesabındaki kayıtlı maddi duran varlıklar için ayrılan birikmiş amortisman tutarlarının, maddi duran varlıkların kayıtlı değerinden toplam 10.349.819,70 TL fazla olduğu görülmüştür.
Tablo 8: Duran Varlıkların Kayıtlı Değerinden Fazla Ayrılan Amortismanlar Tablosu
| Hesap Kodu | Maddi Duran Varlık | Kayıtlı Değeri (TL) | 257-Birikmiş Amortisman Tutarı (-) (TL) | Fark (TL) |
| 252.01.99 | Diğer | 0,00 | 1.889.465,50 | -1.889.465,50 |
| 252.02.99 | Diğer | 0,00 | 498.410,36 | -498.410,36 |
| 253.01.99 | Diğer Tesis ve Sistemler | 1.288.465,60 | 4.393.863,14 | -3.105.397,54 |
| 255.01.01 | Döşeme Demirbaşlan | 12.427,62 | 13.686,74 | -1.259,12 |
| 255.02.99 | Diğer Büro Makineleri ve Aletleri | 374.065,03 | 5.228.580,30 | -4.854.515,27 |
| 255.07.04 | Bilgi Saklama Üniteleri | 0,00 | 771,91 | -771,91 |
| TOPLAM | TOPLAM | 1.674.958,25 | 12.024.777,95 | -10.349.819,70 |
Diğer yandan aşağıda ayrıntısı gösterilen ve toplam değeri 63.543.021,19 TL olan maddi duran varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı görülmüştür.
Tablo 9: Amortisman Ayrılmayan Duran Varlıklar Tablosu
| Hesap Kodu | Maddi Duran Varlık | Kayıtlı Değeri (TL) | 257-Birikmiş Amortisman Tutarı(-) (TL) |
| 251.10.03. | Göletler | 47.673.001,08 | 0,00 |
| 251.01.99. | Grisu Geri Kazanım Tesisleri ve Hatları | 15.859.753,88 | 0,00 |
| 255.07.03. | Görsel ve İşitsel Kaynaklar |
400,00 | 0,00 |
| 255.08.01. | Eğitim Mobilyaları ve Donanımları | 6.448,00 | 0,00 |
| 255.09.03. | Saha Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar | 3.418,23 | 0,00 |
| TOPLAM | TOPLAM | 63.543.021,19 | 0,00 |
Sonuç olarak, İdarenin 2022 yılı mali tablolarında 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı doğru ve güvenilir bilgi sunmamaktadır.
| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bazı duran varlık hesaplarında birikmiş amortisman tutarları, ilgili varlıkların kayıtlı değerlerinden yüksek bulunmuş ve bazı varlıklar için amortisman ayrılmadığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’ne göre, maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması zorunludur. İncelemeler sonucunda, toplam 10.349.819,70 TL fazla amortisman ayrıldığı ve 63.543.021,19 TL değerindeki bazı maddi duran varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı belirlenmiştir. Bu durum, İdarenin mali tablolarında güvenilir bilgi sunulmadığını göstermektedir. |