BULGU: Ecrimisil Gelirlerine İlişkin Tahakkuk ve Tahsilat Tutarlarında Emlak Birimi ile Mali Tablolar Arasında Uyumsuzluk Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
İdarenin 2024 yılı gelir kesin hesap cetvelinin 03.06.01.02 kod numaralı ecrimisil gelirlerinde yazılı tutarlar ile emlak biriminden alınan ecrimisil tahakkuk ve tahsilat tutarları arasında fark olduğu görülmüştür.
27.05.2016 tarih ve 29724 (mükerrer) sayılı Resmî Gazetede yayınlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 1’inci maddesinde;
“Bu Yönetmeliğin amacı, il özel idaresi, belediye, bağlı idare ve birliklerin; gelir ve gider bütçelerinin hazırlanması, kesin hesabın çıkarılması, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş bütçe ve muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin esas, usul, ilke ve standartların belirlenmesidir.” denilmektedir.
Buna göre, mali tabloların ve bunlara dayanak oluşturan belgelerin doğru ve güvenilir olması ve faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. Bunun için de tahakkuka ilişkin belgelerin hazırlanarak mali hizmetler birimine gönderilmesi, mali hizmetler biriminin muhasebe kayıtlarında bu tutarların tahakkukunu gerçekleştirdikten sonra tahsilat işlemlerini yapması ve gerekli muhasebeleştirme işlemlerini gerçekleştirmesi gerekmektedir.
Ecrimisil gelirlerinin tahakkuk ve tahsilatlarına ilişkin yapılan incelemede; Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün kayıtlarında 2024 yılında toplam 1.303.362,19 TL ecrimisil tahakkuk ettirildiği, 627.256,49 TL’nin tahsil edildiği; ancak 31.12.2024 tarihli gelir kesin hesap cetvelinin 03.06.01.02 kod numaralı ecrimisil gelirlerinde 2024 yılı içerisinde 78.650,00 TL ecrimisil geliri tahakkuk ettirildiği ve 78.650,00 TL tahsilat sağlandığı görülmüştür. Söz konusu ecrimisil gelirlerine ilişkin dayanağın Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün kayıt ve işlemleri olacağından; 2024 yılı mali tablolarında 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı ile 600-Gelirler Hesabı 1.224.712,19 TL, 800-Bütçe Gelirleri ve 805-Gelir Yansıtma Hesabı 548.606,49 TL eksik tutarda yer almaktadır.
Denetim tespitimiz üzerine, İdare tarafından; ecrimisil gelir kaleminde bulunan eksik tutarın, mahiyetinin tespit edilemediği gelir kalemlerin yer aldığı “05.09.01.99-Yukarıda Tanımlanmayan Diğer Çeşitli Gelirler Kalemi”ne kayıt yapılmasından kaynaklandığı, bundan sonra kayıt işlemlerine gerekli hassasiyetin gösterileceği belirtilmiştir. Ancak söz konusu tutarların farklı hesaplarda izlendiğini doğrular nitelikte herhangi bir kanıtlayıcı belge sunulmamıştır.
Sonuç olarak; İdare tarafından birimler arasında koordinasyonu sağlayarak ecrimisil tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin gerçeği yansıtacak ve kayıtların birbirine uyumu sağlanacak şekilde gerçekleştirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.