Eczane Binalarının Yapımında Kamu İhale Mevzuatına Aykırı Davranılması (Sayıştay)

BULGU: Eczane Binalarının Yapımında Kamu İhale Mevzuatına Aykırı Davranılması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi

Bilecik İl Özel İdaresi Plan Proje ve Yatırım İnşaat Müdürlüğünce Pelitözü Mahallesi 220 Ada 53 Parsele inşaa edilen eczane binalarının yapımında ihale mevzuatına aykırı davranıldığı görülmüştür.
A- Eczane Temel İnşaatının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci Maddesinin Birinci Fıkrasının d Bendi (22/d) Açısından İncelenmesi
Bilecik ili Pelitözü Mahallesi 220 ada 53 parsele 2 ayrı blok ve her bir blokta iki eczane olacak şekilde projelendirilen eczane yapım işinin temel imalatları parasal limitlerin altında kalmak amacıyla parçalara bölünerek 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca 4 kısım şeklinde yapılmıştır.
Yapım İşleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Temel İlkeler” başlıklı 4’üncü maddesinde parasal limitlerin altında kalmak amacıyla yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği, Kamu İhale Tebliği’nde de parasal limitler açıklanmıştır.
Yapılan incelemede iki ayrı temel üzerine inşa edilecek olan iki bloklu yapının her bir bloğunun temeli için iki ayrı doğrudan temin uygulaması yapılarak temel inşaatları için toplam 4 ayrı doğrudan temin 22 (d) uygulaması yapıldığı görülmüştür.
Birinci bloğun temeli 1. ve 2. kısım diye adlandırılarak her bir kısım için 05.05.2023 tarihinde ayrı ayrı bir yükleniciyle KDV hariç 140.000,00 TL tutarında sözleşme imzalanmıştır.
İkinci bloğun temeli ise 3. ve 4. kısım diye adlandırılarak her bir kısım için ayrı ayrı başka bir yükleniciyle KDV hariç 139.000,00 TL tutarında aynı gün sözleşme imzalanmıştır.
İdarenin yaptırdığı temel imalatlarının toplam bedeli KDV hariç 558.000,00 TL olup, 01.02.2023-31.01.2024 tarihlerini kapsayan dönemde 4734/22 (d) doğrudan temin limiti Bilecik ili için 143.845,00 TL olarak uygulanmasına ilişkin 2023/1 nolu Kamu İhale Tebliği 25.01.2023 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Tebliğ’de belirtilen parasal limitlerin altında kalmak için 558 bin Türk Lirası tutarındaki yapım işi kısımlara bölünerek yapılmıştır.
Kamu İdaresi cevabında özetle yeni yapılan hastaneye yakın konumda eczane yapılmasının amaçlandığını, döviz kurundaki artış ve enflasyonist ortam gözönüne alınarak temel imalatlarının doğrudan temin yoluyla yapıldığını, parasal limitlerin altında kalmak için parçalara bölme amacı güdülmediği bildirilmiştir.
Sonuç olarak, temel inşaatı parçalara bölünerek parasal limitin altında kalınması sağlanmıştır.
B- Eczane Temel İnşaatının Yapımında İmzalanan Sözleşmedeki İnşaat Öncesi ve Sonrasında Yükleniciye Getirilen Yükümlülükler Açısından İnceleme
a) Yüklenicinin belediyeden inşaat ruhsatı almadan temel inşaatına başladığı görülmüştür.
Eczane temel imalatı için yukarıda bahsi geçen iki yükleniciyle her bir kısım için 05.05.2023 tarihinde toplam 4 sözleşme imzalanmıştır. Bu sözleşmelerin “Diğer hususlar” başlıklı 15’inci maddesinin 15.5 bendine bu işe ait her türlü ruhsat, inşaat yapım ruhsatı ve diğer tüm belgelere ait giderlerin karşılanması ve bu belgelerin alınması işlemlerinin yüklenicinin kendisi tarafından yapılacağı hükmü derç edilmiştir.
Ancak yapılan incelemede her iki blok için yüklenici tarafından Bilecik Belediyesinden yapı ruhsatı alınmadan kaçak olarak her iki temel inşaatı başlatılmıştır. Bu aşamada temel kazısının yapıldığı ve hafriyatın çıkarıldığı, grobeton döküldüğü ve temel kalıbının hazırlandığı, demir donatı imalatının başlandığının görülmesi ve bu durumun Belediye yetkililerince tespit edilmesi üzerine 05.05.2023 tarihinde saat 12.20’de her iki inşaat tek bir mühür ile mühürlenmiştir. Başka bir ifade ile sözleşme imzalandıktan kısa bir süre sonra aynı gün saat 12.20’de inşaat mühürlenmiştir. Belediyenin hazırlamış olduğu inşaatı mühürleme tutanağı ve eki resimlerinden sözleşmelerin imzalandığı aynı gün inşaatın mühürlendiği saate kadar geçen birkaç saatlik sürede yer tesliminin yapıldığı, hafriyat kazısının bitirildiği, temel altı betonların döküldüğü ve temel kalıbının hazırlanması işlemlerinin tamamlandığı, demir donatı imalatlarının başladığı anlaşılmıştır.
İnşaatın mühürlenmesi üzerine kaçak inşaata yönelik belediyece 91.898,42 TL idari para cezası kesilmiş ve bu ceza 26.05.2023 tarihinde İl Özel İdare tarafından ödenmiştir. Her ne kadar 1. ve 2. kısım diye adlandırılan bloğun temelinin yapımını üstlenen yüklenici tarafından 3. ve 4. kısım diye adlandırılan diğer yüklenicinin yapımını üstlendiği bloğun temel inşaatını da esas alarak belediyece kesilen idari para cezasının 25.05.2023 tarihinde İdareye gönderilmiştir. Başka bir ifade ile iki ayrı yüklenicinin de sorumlu olduğu cezanın bir yüklenici tarafından tamamının karşılandığı görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında özetle ruhsat alınması işleminin gecikmesinde belediyenin kusurlu olduğu, belediye tarafından kaçak inşaata başlanması dolayısıyla kesilen cezanın, sözleşmenin 15.5 maddesi gereği yüklenici tarafından idare hesaplarına yatırıldığı bildirilmiştir.
Sonuç olarak, ruhsat alınması işlemi tamamlanmadan temel inşaatına başlanmıştır.
b) Hafriyat ve moloz artıklarının kaldırılması ile alanın kullanıma hazır hale getirilmesi görevinin yüklenici tarafından yapılmayıp İdare tarafından yapıldığı görülmüştür.
Aynı sözleşmelerin “Diğer hususlar” başlıklı 15’inci maddesinin 15.7, 15.8 ve 15.9 bentlerinde inşaat esnasında çıkacak olan hafriyat ve molozun yüklenici tarafından belediyenin sahasına götürüleceği, inşaat bitiminde çevrenin ayrıntılı bir şekilde temizlenmesi ve kullanıma hazır hale getirilmesinin yüklenicinin görevi olduğu, temizlikle ilgili tüm masrafların yüklenici tarafından karşılanacağı hükümleri bulunmaktadır.
Yapılan incelemede temel imalatı esnasında ortaya çıkan hafriyatın yüklenici tarafından kaldırılmadığı, idarenin kendi iş makineleriyle kaldırıldığı anlaşılmıştır. İl Özel İdare Plan Proje ve Yatırım İnşaat Müdürlüğünün Yol ve Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğüne yazdığı 08.06.2023 tarihli yazıda Pelitözü mahallesine yapılması planlanan eczane yapım işlerine ait temel çalışmaları esnasında çıkan hafriyatın kaldırılması, temel dolgularının ve saha tesviye işlemlerinin İdarenin iş makinesi ile yapılmasının talep edildiği, Yol ve Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünün Plan Proje ve Yatırım İnşaat Müdürlüğüne yazdığı 04.07.2023 tarihli cevabi yazıda ise eczane yapım işine ait temel çalışmaları esnasında çıkan hafriyatın kaldırılması ve saha tesviye işlemleri için 10.06.2023-12.06.2023 tarihleri arasında 3 gün süreyle 1 ekskavatör ve 2 kamyon görevlendirildiği ve istenen çalışmanın tamamlandığı belirtilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında özetle, yüklenici ile imzalanan sözleşmenin diğer hususlar başlıklı 15.7 maddesinde yer alan hükmün tip sözleşme hükümlerinden yararlanılarak hazırlandığı ve bu hüküm sehven sözleşme yükümleri içerisinde yer aldığı, yükleniciye İdare tarafından hafriyata ilişkin herhangi bir ödeme yapılmadığı, idarenin iş makinaları kullanılarak inşaatın daha ekonomik ve verimli olmasının amaçlandığı bildirilmiştir.
Hazırlanan ve karşılıklı imzalanan bir akdin geçerliliği kamu hukukunun gereğidir. Burada sözleşmenin ilgili maddesinin sehven olduğu belirtilmiş fakat aynı sözleşmenin 15.5. maddesine dayanılarak kaçak inşaata yönelik verilen cezanın bedeli yükleniciden alındığında sözleşme hükmünün sehven konulduğu bildirilmemiştir.
Sonuç olarak, sözleşme gereği yüklenici tarafından yapılması lazım olan bazı iş ve işlemler İdarenin kendi personel ve iş makinalarıyla yapılmıştır.
C- Temel Üstüne Yapılacak Olan Eczane Yapım İşinin 4734 sayılı Kanun’un 21’inci Maddesinin Birinci Fıkrasının f Bendi (21/f) Açısından İncelenmesi
a) Bilecik ili Pelitözü Mahallesi 220 ada 53 parsele 2 ayrı blok ve her bir blokta iki eczane olacak şekilde projelendirilen eczane yapım işinin temel üstü imalatları parasal limitlerin altında kalmak amacıyla parçalara bölünerek 4734 sayılı Kanun’un 21 (f) bendindeki pazarlık usulü ile 4 kısım şeklinde yapılmıştır.
Yapım İşleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Temel İlkeler” başlıklı 4’üncü maddesinde parasal limitlerin altında kalmak amacıyla yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği açıklanmıştır.
Yapılan incelemede iki ayrı temel üzerine inşaa edilecek olan iki bloklu yapının her bir bloğu için iki ayrı pazarlık usulünde ihale yapılarak toplam 4 ayrı pazarlık usulü 21 (f) uygulaması yapıldığı görülmüştür.
Her bir bloğun taban oturumu 94,35 m2 olup, her bir blok iki kısım şeklinde bölünerek toplam 4 kısım şeklinde yapılan eczanelerin her bir kısmı için 94,5 m2 alana sahip olacağı belirtilerek hafif çelik yapı eczane yapımına yönelik yaklaşık maliyeti KDV hariç 1.363.666,67 TL olarak belirlenmiştir.
4 kısmın yaklaşık maliyeti İdarece toplam 5.454.666,68 TL hesaplanmış olup, 01.02.2023-31.01.2024 tarihlerini kapsayan dönemde 4734/21 (f) pazarlık usulü mamul mal, malzeme ve hizmet alımları için parasal limitin 1.439.543,00 TL olarak uygulanmasına ilişkin 2023/1 nolu Kamu İhale Tebliği 25.01.2023 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Tebliğ’de belirtilen parasal limitin altında kalmak için 5.454.666,68 TL tutarındaki yapım işi kısımlara bölünerek yapılmıştır.
Kamu İdaresi cevabında özetle, htiyaçların ivedilikle çözümlenmesi amacıyla kısıtlı idare imkanlarının etkin ve verimli kullanılarak eczane inşaatı planlanlandığı bildirilmiştir.
Sonuç olarak, iş parçalara bölünerek parasal limitin altında kalması sağlanmıştır.
b) Anılan yere yapılacak olan eczane binasının 4734 sayılı sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21/(f) bendinde belirtilen pazarlık usulüyle yapılmasının mezkur bende aykırı olduğu görülmüştür.
21’inci maddenin birinci fıkrasının (f) bendinde idarelerin 2023 yılı için 1.439.543,00 Türk Lirasına kadar olan mamul mal, malzeme veya hizmet alımlarının pazarlık usulüyle yapılacağı belirtilmiştir.
Mezkur Kanun’un tanımlar başlıklı 4’üncü maddesinde mal, hizmet ve yapımın tanımları belirtilmiş olup buna göre yapım; bina, … gibi her türlü inşaat işleri ve bu işlerle ilgili tesisat, imalat, ihzarat, nakliye, tamamlama, restorasyon, çevre düzenlemesi, sondaj, yıkma, güçlendirme ve montaj işleri ile benzeri yapım işlerini ifade ettiği belirtilmiştir.
Görüldüğü üzere bina gibi her türlü inşaat işleri ile montaj işleri ile benzeri yapım işlerinin yapım olduğu açıktır. Buna göre de bina yapım işi veya montaj işlerinin, sadece mal, malzeme veya hizmet alımlarının yapılabileceği 21 (f) uygulamasıyla yapılması mümkün değildir.
Her ne kadar idarece söz konusu işin adı “Hafif Çelik Yapı İmalatı Yerinde Montaj Mal Alımı İşi” koyulsa da belediyeden bina inşaat ruhsatı alınmış ve bu ruhsata göre bina yapılacak olması bu işin bir yapım işi olduğunu ortaya koymaktadır. Kaldı ki İdarenin üst yöneticisinin imzasıyla 24.08.2023 tarih ve 37137 sayı ile Bilecik Türk Telekom Müdürlüğüne Pelitözü Mahallesi 220 ada 53 parsel üzerinde yapımına başlanan “eczane yapım işi”nin tamamlanmak üzere olduğu belirtilerek internet ve telefon hattı getirilmesine ilişkin yazı yazılmıştır. Yine 24.08.2023 tarih ve 37130 sayı ile Bilecik Belediye Başkanlığına yapımına başlanan “eczane yapım işi”nin tamamlanmak üzere olduğu belirtilerek su hattı getirilmesine yönelik yazı yazılmıştır. Görüldüğü üzere bu işin mal ve hizmet alımı olmadığı bir yapım işi olduğu üst yönetici tarafından da zikredilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında özetle, yaklaşık maliyetin fazlasına iş ihale edilmediği, Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği’nde açık olarak prefabrik yapı montaj ve kurma işlerine yer verilmediği, prefabriklerin; yapım işi olarak ihale edilmesi halinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 53.4.1. maddesi gereği ihale aşamasında yapı müteahhitleri bilişim sistemi belgesi aranmasının zorunlu olduğu, prefabrik üreticilerinin üretici olmaları sebebiyle bu sistemde belgelerinin bulunmadığı, bu sebeple yapım ihalelerine katılamayacağı, prefabriklerin kaynağından alınmasının ekonomik açıdan daha avantajlı olacağı, 14 Şubat 2023 tarih ve 32104 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Mal ve Hizmetlere Uygulanacak Katma Değer Vergisi Oranlarının Tespitine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararı’nda da Prefabrik Yapı Alımları mal alımı kapsamında değerlendirildiği bu maksatla işin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21 (f) bendinde belirtilen pazarlık usulüyle yapılması yoluna gidildiği bildirilmiştir.
Her ne kadar İdarece Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği’nde prefabrik yapı montaj ve kurma işlerine açık olarak yer verilmediği bildirilse de Kamu İhale Kanunu’nun 4’üncü maddesinde bina gibi her türlü inşaat işleri ve bu işlerle ilgili tesisat, imalat, ihzarat, nakliye, tamamlama, montaj işlerinin yapım işlerini ifade ettiği açıkça belirtilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 53.4.1. nolu maddesinde İdarelerce, mevzuatı gereği yapı ruhsatı alınması gereken yapım işlerinin ihalesinden bahsedilmiştir. Bulgunun B- (a) bölümünde görüleceği üzere eczane yapım işi için beldiyeden yapı ruhsatı alınmıştır. Dolayısyla İdarenin cevabında belirtilen Tebliğ’in ilgili maddesi bulguyu destekler niteliktedir. Kamu İdaresince bahsedilen Cumhurbaşkanı Kararı 7 şubat Kahramanmaraş depremi kapsamındaki olağanüstü hal ilan edilen illerde kullanılması maksadıyla getirilen ve geçici olarak kullanılacak olan bir KDV düzenlemesidir. Oysa bulgu Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen açık hükmün ihlali sebebiyle yazılmıştır.
Sonuç olarak, eczane yapım işi Kanun’un 21 (f) bendinde belirtilen pazarlık usulüyle yapılmıştır.
D- Proje Bütünlüğü Olan Eczane Yapım İşinin Parçalara Ayrılarak Bütünlüğü Bozacak Şekilde Her Bir Parçasının Ayrı Yaptırılması Açısından İnceleme
Pelitözü Mahallesi 220 ada 53 parsele 2 ayrı blok ve her bir blokta iki eczane olacak şekilde projelendirilen eczane yapım işinin tüm imalatlarının bütünlüğü bozacak şekilde ayrı ayrı yaptırıldığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’da uygulama projesinin belli bir yapının onaylanmış kesin projesine göre yapının her türlü ayrıntısının belirtildiği projeyi ifade ettiği belirtilmiş olup, “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinde yapım işlerinde uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamayacağı ve uygulama projesi bulunan yapım işlerinde anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale yapılmasının zorunlu olduğu hüküm altına alınmıştır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.4.5.2’nci maddesinde “…Bu bağlamda, proje bütünlüğü olan tek bir yapım işinin parçalara ayrılarak bütünlüğü bozacak şekilde her bir parçası için ayrı ihale yapılması mümkün bulunmamaktadır. Örneğin; belli bir projesi olan ve bu kapsamda teknik ve idari şartnamesi bütünlük arz eden bir bina veya bina kompleksi yapım işi bütün olarak ihale edilecek olup, söz konusu iş parçalara ayrılarak kısmi teklif yoluyla parça parça ihale edilemeyecektir.” açıklaması yer almaktadır.
Bir binanın temel ve üst yapısı bir yapım işinin toplamı olduğu halde temel imalatları 4 kısım şeklinde ve yine temel üstü imalatlarının da dört kısım şeklinde yaptırıldığı görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında, yürütülen iş ve işlemlerine parasal limitlerin altında kalmak için parçalara bölünme amacı ile hareket edilmediği, Cumhurbaşkanlığı’nın 2021/14 Sayılı Tasarruf Tedbirleri Hakkında Genelge Hükümleri kapsamında kısıtlı idare imkanlarının etkin ve verimli kullanılmasının amaçlandığı bildirilmiştir.
Ancak, söz konusu işlerin mevzuata uygun olarak tek bir ihale ile yaptırılması durumunda kamu kaynaklarının daha verimli kullanılmış olacağı açıktır.
Bina inşaatı işi bir bütündür ve proje bütünlüğü içerisinde yaptırılması gereken bütün işlerin aynı projeye dahil edilerek tek bir ihale ile yaptırılması gerekmektedir.
E- Kısımlar Şeklinde Yapılacak Olan Eczane Temel Üstü Yapılarının İhale
Süreci Açısından İncelenmesi
a) Kısımlar Şeklinde Yapılacak Olan Eczane Temel Üstü Yapılarının 1. ve 2. Kısmının Yapımı Başladıktan Sonra İhale Sürecinin Tamamlanması
İl Özel İdarece Pelitözü Mahallesi 220 ada 53 parsele 2 ayrı blok ve her bir blokta iki eczane olacak şekilde projelendirilen eczane yapım işinin bir bloğunun 1. ve 2. kısım diye adlandırılan kısmının henüz hiçbir bloğun ihalesi yapılmadan yapımına başlandığı daha sonra söz konusu işler için ihale düzenlendiği görülmüştür.
Belgeler üzerinde yapılan incelemede eczane binaları için ilk ihale 3. ve 4. kısım için 04.07.2023 tarihinde sırasıyla saat 15.30 ve 16.00’da ihale yapılmış ve her birinin yaklaşık maliyeti 1.363.666,67 TL olan işler işin yüklenicisi şirkete ayrı ayrı 1.420.000,00 TL bedel ile ihale edilmiştir. İhale kararları ise 06.07.2023 tarihinde sırasıyla saat 15.30 ve 16.00’da onaylanmıştır. Sözleşmeler 20.07.2023 tarihinde imzalanmış ve işyeri teslimleri de sözleşmelerin imzalandığı tarihte yapılmıştır. Ancak kamuoyuna yansıyan bazı bilgiler üzerine idarenin teknik personelinin 05.07.2023 tarihinde 1. ve 2. kısım denilen bloğun yaklaşık %40’ının tamamlandığına ilişkin tutanak tuttuğu görülmüştür. Eczane binasıyla ilgili ilk ihale olan 3. ve 4. kısım denilen bloğun ihale kararı onaylanmadan, sözleşme imzalanmadan ve yer teslimi yapılmadan 3. ve 4. kısmın ihalesini alan firma tarafından 1. ve 2. kısmın yüzde kırkı tamamlanmıştır. Başka bir ifade ile ihale yapılmadan firmaya yer teslimi yapılmış ve firma işin yaklaşık %40’ını tamamlamıştır.
Kamu İdaresi cevabında bulguda belirtilen hususlardan ayrı olarak İdarenin Emlak ve İstimlak Müdürlüğü tarafından söz konusu parsel üzerinde yapılan 03.07.2023 tarihli incelemesinde 2 adet temel betonunun döküldüğü, bir adetin üzerinde 2 katlı prefabrik yapı inşaatına başlanılmış olduğu bildirilmiştir.
Sonuç olarak, İhale süreçleri tamamlanmadan ve yer teslimi yapılmadan 1. ve 2. kısmın yüzde kırkı tamamlanmıştır.
b) Eczane Temel Üstü Yapılarının Kısımlar Halinde Yapılan 21 (f) İhalelerinde Davet Gönderilen Firmaların Seçiminin Mevzuata Aykırı Olması
4734 sayılı sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21 (f) bendinde belirtilen pazarlık usulüyle yapılmasının belli şartları bulunmaktadır. Mezkur maddede (f) bendine göre ihale yapılmasının zorunlu olmadığı ancak ilan yapılmayan hallerde en az üç isteklinin davet edileceği ve yeterlilik belgeleri ile fiyat tekliflerinin birlikte vermelerinin isteneceği belirtilmiştir.
Eczane temel üstü yapım işinin 3. ve 4. kısmı için üç ayrı kişiye davet gönderildiği, davet gönderilen üç kişiden sadece bir tanesinin bu işi yapmaya yeterli olduğu bu sebeple de sadece bir firmanın teklif verdiği ve ihalenin de bu kişi üzerinde kaldığı, 1. ve 2. kısmın kalan kısımları için de üç ayrı firmaya davet gönderildiği, davet gönderilen üç firmadan ikisinin aynı kişiye ait olduğu, aynı kişiye ait olan iki firmadan sadece birisinin teklif verdiği ve ihalenin de bu firma üzerinde kaldığı başka bir ifade ile 1. ve 2. kısmın ihalesini, bu kısmın yaklaşık %40’ını ihalesiz yapan, 3. ve 4. kısmın ihalesini alan firmanın doğrudan/dolaylı ortağı olan şirketin aldığı görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında özetle, ihale tarih ve saatinden önce ihale komisyonunun şirket ortaklarına ve ortaklık yapısı bilgisine sahip olmasının mümkün olmadığı bildirilmiştir.
Söz konusu pazarlık usulünde istekliler mevzuat gereği İdarece davet edilmiştir. Ticaret Sicil Gazetesi tüm kullanıcılara açık bir platform olmasından hareketle, kamu İdaresinin davet gönderdiği isteklilerin ortaklık durumu basit bir inceleme ile ihale tarih ve saatinden önce öğrenilebilme imkanı bulunmaktadır.
Aynı Kanun’un ‘Temel İlkeler’ başlıklı 5 inci maddesinde; İdarelerin, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu hükmü yer almaktadır.
“Yasak Fiil ve Davranışlar” Başlıklı 17’nci maddesinde ise hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, anlaşma, irtikap, rüşvet suretiyle veya başka yollarla ihaleye ilişkin işlemlere fesat karıştırmanın veya buna teşebbüs etmenin, isteklileri tereddüde düşürme, katılımı engelleme, isteklilere anlaşma teklifinde bulunmak veya teşvik etme, rekabeti veya ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmanın, alternatif teklif verebilme halleri dışında, ihalelerde bir istekli tarafından kendisi veya başkaları adına doğrudan veya dolaylı olarak, asaleten ya da vekaleten birden fazla teklif vermenin yasak olduğu, bu yasak fiil veya davranışlarda bulunanlar hakkında bu Kanun’un dördüncü kısmında belirtilen hükümlerin uygulanacağı belirtilmiştir.
Kanun’un “Yasaklar ve Ceza Sorumluluğu” başlıklı dördüncü kısmının “İhalelere Katılmaktan Yasaklama” başlıklı 58’inci maddesinde 17’nci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verileceği,
“İsteklilerin ceza sorumluluğu” başlıklı 59’uncu maddesinde taahhüt tamamlandıktan ve kabul işlemi yapıldıktan sonra tespit edilmiş olsa dahi, 17’nci maddede belirtilen fiil veya davranışlardan Türk Ceza Kanunu’na göre suç teşkil eden fiil veya davranışlarda bulunan gerçek veya tüzel kişiler ile o işteki ortak veya vekilleri hakkında Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre ceza kovuşturması yapılmak üzere yetkili Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulacağı,
“Görevlilerin ceza sorumluluğu” başlıklı 60’ıncı maddesinde ihale yetkilisi ile ihale komisyonlarının başkan ve üyeleri ile ihale işlemlerinden sözleşme yapılmasına kadar ihale sürecindeki her aşamada görev alan diğer ilgililerin; 17’nci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulunduklarının, görevlerini kanuni gereklere uygun veya tarafsızlıkla yapmadıklarının, taraflardan birinin zararına yol açacak ihmalde veya kusurlu hareketlerde bulunduklarının tespiti halinde, haklarında ilgili mevzuatları gereğince disiplin cezası uygulanacağı, ayrıca, fiil veya davranışlarının özelliğine göre haklarında ceza kovuşturması da yapılacağı ve hükmolunacak ceza ile birlikte tarafların uğradıkları zarar ve ziyanın genel hükümlere göre kendilerine tazmin ettirileceği, 5’inci maddede belirtilen ilkelere ve 62’nci maddede belirtilen kurallara aykırı olarak ihaleye çıkılmasına izin verenler ve ihale yapanlar hakkında da yukarıda belirtilen müeyyidelerin uygulanacağı,
“Bilgi ve Belgeleri Açıklama Yasağı” başlıklı 61’inci maddesinde bu Kanun’un uygulanmasında görevli olanların; ihale süreci ile ilgili bütün işlemlere, isteklilerin iş ve işlemleri ile tekliflerin teknik ve malî yönlerine ilişkin olarak gizli kalması gereken bilgi ve belgelerle işin yaklaşık maliyetini ifşa edemeyecekleri, kendilerinin veya üçüncü şahısların yararına kullanamayacakları, aksine hareket edenler hakkında ilgisine göre 58 ve 60’ıncı maddelerde belirtilen müeyyidelerin uygulanacağı açıklanmıştır.
Kamu İdaresince Sayıştay raporunda belirtilen hususlar çerçevesinde; İdarenin yapacağı ihalelerde; 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerine ve diğer ihale mevzuatı ile yasak fiil ve davranışları düzenleyen mevzuat hükümlerine uygun hareket edilmesi ve ihale işlemleri ile ilgili olarak yasak fiil veya davranışlarda bulunulmaması hususlarına özenle riayet edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, tüm bu hükümler bir arada değerlendirildiğinde ihalesi yapılan işlerde temel ilkelere aykırı hareket edilerek yasak fiil ve davranışlarda bulunulduğu görülmüştür. İdarenin yapacağı ihalelerde 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerine ve diğer ihale mevzuatına uygun hareket edilmesi ve ihale işlemleri ile ilgili olarak yasak fiil veya davranışlarda bulunulmaması gerekmektedir.