|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, özel bütçeli idarelerin ek karşılık primlerine dair tahakkuk kayıtlarının yapılmadığını ve bu ödemelerin gerçekleştirilmediğini ortaya koymuştur. 5510 sayılı Kanun’un 81’inci maddesi, kamu idarelerinin bütçelerinden sosyal güvenlik kurumlarına ayrılan devlet primi ödeneklerinin %20’si oranında ek karşılık primi alınacağını belirtmektedir. Bu primlerin, ilgili kurum bütçelerinin onaylandığı tarihi takip eden altı ay içinde ve aylık eşit taksitlerle ödenmesi gerekmektedir. Süresinde ödenmeyen primler için gecikme cezası ve zammı uygulanacağı da vurgulanmaktadır.
Denetim bulgularında, ek karşılık primlerinin muhasebe kayıtlarına alınmadığı ve 2023 yılı için ödenmesi gereken tutarların henüz ödenmediği tespit edilmiştir. Bu durum, kurumun faaliyet hesaplarına yansımamıştır. Kamu idaresi, bu bulgulara dair Sosyal Güvenlik Kurumu’na 19.04.2024 tarihinde yazılı bildirimde bulunmuş ve 2022 ile 2023 yılları için tahakkuk girişleri yapılmıştır. Ancak, bu kayıt ve ödeme işlemleri henüz tamamlanmadığı için durumun devam ettiği ifade edilmektedir. Sonuç olarak, ek karşılık primlerine ilişkin tahakkuk ve ödeme işlemlerinin, ilgili mevzuat hükümlerine uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Ek Karşılık Primlerinin Ödenmemesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kurum tarafından ek karşılık primlerine ilişkin tahakkuk kayıtlarının yapılmadığı ve bu primlere ilişkin ödemelerin gerçekleşmediği görülmüştür.
5510 sayılı Kanun’un 81’inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde; 4’üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılara bağlanan veya bağlanacak vazife malûllük aylıkları ile bunların hak sahiplerine bağlanacak ölüm aylıklarının karşılığı olmak üzere, bu kapsamdaki sigortalılar için kamu idarelerinin bütçelerinden ayrılan sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi ödeneklerinin % 20’si oranında ek karşılık primi alınacağı, ayrılan ek karşılık priminin tamamının kurum bütçelerinin yetkili makamlarca onaylanarak yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ay başlarından itibaren altı ay içinde ve aylık eşit taksitlerle ödeneceği,
Süresinde ödenmeyen ek karşılık primleri için ilgili Kanun’un 89’uncu maddesi gereğince gecikme cezası ve gecikme zammı uygulanacağı,
hüküm altına alınmıştır.
GYMY’nin “Faaliyet sonuçları tablosu ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, “Kamu idarelerinin faaliyetlerine ilişkin gelir ve gider işlemleri, tahakkuk esasına dayalı olarak gelir ve gider hesaplarında izlenir. Gelir ve gider hesapları, bütçe ile ilgili olsun veya olmasın, genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri gereği tahakkuk eden her türlü gelir ve giderin kaydına mahsustur.”, “Yabancı kaynaklara ilişkin ilkeler” başlıklı 10’uncu maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde, “Kamu idarelerinin bilinen ve tutarları tahmin ve hesap edilebilen bütün yabancı kaynakları kaydedilir ve bilançoda gösterilir.”, “368 Vadesi geçmiş, ertelenmiş veya taksitlendirilmiş vergi ve diğer yükümlülükler hesabı” başlıklı 195’inci maddesinin birinci fıkrasında da “Bu hesap, kanuni süresi içerisinde ödenmeyen vergi ve diğer yükümlülükler ile ertelenen veya taksitlendirilen vergi ve diğer yükümlülüklerin izlenmesi için kullanılır.” hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri gereğince, kamu idarelerinin bütçelerinden ayrılan sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi ödeneklerinin % 20’si oranında hesaplanacak ek karşılık primine ilişkin tahakkuk kayıtlarının mali yıl başında 368 Vadesi Geçmiş, Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabı kullanılarak yapılması ve bu tutarların altı ay içinde ve aylık eşit taksitlerle ödenmesi gerekmektedir.
Ancak yapılan incelemede; ek karşılık primlerinin 368 Vadesi Geçmiş, Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabı kullanılarak muhasebe kayıtlarına alınmadığı, 2023 yılında ödenmesi gereken ek karşılık primlerinin Kurum tarafından ödenmediği ve bu nedenle söz konusu giderlerin Kurumun faaliyet hesaplarına yansıtılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından, bulguda yer alan tespitlere iştirak edilmiş olup Sosyal Güvenlik Kurumuna 19.04.2024 tarihinde 2022 ve 2023 yılı için Ek karşılık prim ödemelerinin yapılması yönünde yazılı bildirimde bulunulduğu, MOSİP (Mali Yönetim Otomasyon Sistemi Projesi) üzerinden 2022 ve 2023 yılları için tahakkuk girişlerinin yapıldığı, ek karşılık primlerine ilişkin tahakkuk ve ödeme işlemleri için ödenek talep edildiği bilgisi verilmiştir. Söz konusu kayıt ve ödeme işlemleri henüz yapılmadığından bulgu konusu hususa ilişkin kanaatimiz devam etmektedir.
Sonuç itibarıyla, ek karşılık primlerine ilişkin tahakkuk ve ödeme işlemlerinin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak yapılması gerekmektedir.