BULGU: Ekonomik Değer Taşıyan Bilgisayar Yazılım Alımlarının Haklar Hesabında İzlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
İl Özel İdaresince satın alınan bilgisayar yazılımları ve güncellemelerin 260-Haklar Hesabında izlenmeyip doğrudan giderleştirildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 260-Haklar Hesabı ile ilgili “Hesabın niteliği” başlıklı 210’uncu maddesinde, 260-Haklar Hesabının bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiş, “Hesabın işleyişi” başlıklı 211’inci maddesinde de, haklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları gösterilmiştir.
Adı geçen Yönetmelik’in 214’üncü maddesine göre, hakların maliyet bedellerinin, kullanılabilecekleri süre içerisinde yok edilmesini izlemek için 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabının kullanılması gerekmektedir.
04.11.2015 tarihli ve 29522 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin 6’ncı maddesinde, Maddi olmayan duran varlıklar ve Özel tükenmeye tabi varlıklar hesap gruplarında izlenen varlıklar için amortisman oranının %100 olduğu belirtilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca; herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan ve İdarenin belli bir şekilde yararlandığı veya yararlanmayı beklediği yazılım ve benzeri nitelikteki hak ve yetkilere ilişkin harcamaların 260-Haklar hesabında takip edilmesi ve Haklar hesabında takip edilen maddi olmayan duran varlıkların tamamı için hesaplara alındığı yıl sonunda amortisman ayrılması gerekmektedir.
Yapılan inceleme sonucunda, toplam 1.263.791,30 TL maliyet değerindeki bilgisayar yazılımı alımlarının 260-Haklar hesabına kaydedilmeyerek 630-Giderler Hesabı aracılığı ile giderleştirildiği tespit edilmiştir.
Denetim tespitimiz üzerine, İdare tarafından; 2024 yılında 585.000,00 TL tutarında bilgisayar yazılım alımı yapıldığı, diğer alımların güncelleme bedeli olduğu; bundan sonra yeni yapılan yazılım alımlarının 260-Haklar hesabına ve amortisman kayıtlarının 268-Birikmiş Amortismanlar hesabına kaydedilerek izleneceği belirtilmiştir. Ancak söz konusu güncellemeler yazılımları geliştirici ve değer artırıcı nitelikte bulunması durumunda söz konusu tutarlarında 260-Haklar hesabında izlenmesi gerekmektedir. Ayrıca İdare tarafından gerekli düzeltme işlemleri 2024 yılı içerisinde gerçekleştirilmediğinden, yılı geçtikten sonra yapılan düzeltmelerin 2024 yılı mali tablolarına etkisi bulunmamaktadır.
Sonuç olarak; satın alınan yazılımların doğrudan giderleştirilmesi sonucunda, yılsonu bilançosunda 260-Haklar Hesabı ve 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabında 1.263.791,30 TL eksik gösterilmek suretiyle hataya neden olunmuştur.