| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporu’na göre, Orman Genel Müdürlüğü’nün elden çıkarılacak stoklar ve maddi duran varlıklar hesabında yıllar itibarıyla artış gözlemlenmiştir. Taşınır Mal Yönetmeliği’ne uygun olarak, bu varlıkların zamanında elden çıkarılmaması, değer kaybı ve kamu zararına yol açma riski taşımaktadır. Kamu idaresi, bu sorunun çözümü için gerekli adımları atacağını belirtmiştir. |
BULGU: Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar ile İlgili İşlemlerin Zamanında Yapılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kurumun muhasebe kayıtları incelendiğinde 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabında yıllar itibariyle bir azalma olmadığı, aksine artış meydana geldiği görülmüştür.
18.01.2007 tarihli ve 26407 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Taşınır Mal Yönetmeliği’nin 12’nci maddesinin ikinci fıkrasının “a” bendinde; önceki yıldan devren gelen taşınırlar ile içinde bulunulan yılda herhangi bir şekilde edinilen veya elden çıkarılan taşınırların kayıt altına alınacağı belirtilmektedir.
tarihli ve 29218 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 214’üncü maddesinde, 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabının, çeşitli nedenlerle kullanılma olanaklarını yitiren gelecek yıllar ihtiyacı stoklar ve maddi duran varlıkların izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmektedir.
Orman Genel Müdürlüğünün 2018-2022 yıllarına ilişkin bilançolarından alınan 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabının bakiye tutarları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 6: Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Bakiyesine İlişkin Tablo
| 2018 Yılı Tutarı (TL) | 2019 Yılı Tutarı (TL) | 2020 Yılı Tutarı (TL) | 2021 Yılı Tutarı (TL) | 2022 Yılı Tutarı (TL) |
| 7.699.699,19 | 12.459.780,72 | 12.748.666,86 | 13.171.691,50 | 13.873.423,78 |
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin 28’inci maddesinde ise, taşınırların hurdaya ayırma işlemlerinin nasıl yapılacağı ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
Ancak tablodan da görüleceği üzere Orman Genel Müdürlüğünün elden çıkarılacak stoklar ve maddi duran varlıklar bakiyesi yıllar itibariyle artmaktadır ve önemli sayılabilecek bir seviyede bulunmaktadır.
Ekonomik ömrünü tamamlamış olan veya tamamlamadığı halde teknik ve fiziki nedenlerle kullanılmasında yarar görülmeyerek hizmet dışı bırakılmasına karar verilen stoklarla ve maddi duran varlıklarla ilgili işlemlerin zaman kaybetmeden yapılması gerekmektedir. Bu konudaki gecikme veya ihmalin yol açabileceği muhtemel sorunlardan şu şekilde bahsedilebilir:
– Satılabilecek durumda olan stoklar ve maddi duran varlıkların zamanında satılmaması değerlerinin azalmasına, hatta satılamamasına neden olabilecektir. Bu durum potansiyel olarak kamu zararına yol açabilir.
– Söz konusu stoklar ve maddi duran varlıkların iyi bir şekilde muhafaza edilmesi gerekmekte olup; uzun süre işlem yapılmaması durumunda kaybolma riski ve suistimaller ortaya çıkabilir.
– Stoklar ve maddi duran varlıkların miktarının artması depo ihtiyaçlarını artıracaktır. Bu durum mevcut olan depoların düzensiz bir şekilde ve kontrole izin vermeyecek şekilde kullanılması sonucunu doğurabilir. Ayrıca yeni depo ihtiyaçları ilave maddi külfetler ortaya çıkarabilir.
– Genel itibariyle kayıtlı değerleri ekonomik değerlerinden fazla olduğu için kurumun mali tablolarında mali anlamı olmayan bir büyüklük oluşmaktadır.
Kamu idaresince gönderilen cevap yazısında, bazı birimlerin gerçekleştirdiği satış, imha ya da hurdaya ayırma işlemlerini muhasebeye bildirmemesi nedeniyle satış bedellerinin emanet hesaplarında bekletildiği; stok hesapları kapatılamadığından bu durumun stoklarda artışa neden olduğu; 2023 yılında konuya ilişkin talimatın birimlere tekrar bildirileceği ve periyodik olarak yapılan işlemlerden dönüş alınarak stok hesaplarının kapatılmasının sağlanacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, kamu idaresi bulgu konusu hususu kabul etmiş ve cevabında bu sorunun ilerleyen süreçte çözüleceğini ifade etmiştir. Kurumun bilançosuna da yansıyan elden çıkarılacak stoklar ve maddi duran varlıklar konusunda başta Taşınır Mal Yönetmeliği olmak üzere ilgili mevzuat çerçevesinde gerekli işlemlerin yapılması uygun olacaktır.