|
ÖZET: Elektrik bedeli ödemeleri sırasında damga vergisi kesintilerinin fatura tutarı üzerinden yapılması gerektiği, 2022 yılı Sayıştay denetim raporlarında ortaya konmuştur. Denetim sonucunda, elektrik sağlayan firmanın faturalarındaki damga vergisi tutarının eksik hesaplandığı ve bu nedenle İdare tarafından elektrik bedelinin damga vergisi tutarı kadar eksik ödendiği tespit edilmiştir. Ancak, genel bütçenin geliri olan bu verginin muhasebe kayıtlarına alınmadığı görülmüştür.
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu, damga vergisinin hangi belgeler üzerinden alınacağını ve ödeme şekillerini belirlemektedir. Resmi daireler tarafından yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin düzenlenen faturaların ödenmesi sırasında, damga vergisinin belirtilen usullere uygun olarak alınması gerekmektedir. Yapılan incelemelerde, elektrik faturalarının damga vergisi kesintisi yapılmadan düzenlendiği ve bu durumun İdare bütçesinde kayıplara neden olduğu anlaşılmıştır. İdare, elektrik bedellerine ait faturaların damga vergisi hariç olarak geldiğini ve dolayısıyla ödeme emri belgelerinin net tutar üzerinden hazırlandığını belirtmiştir. Ancak, damga vergisinin fatura bedeli üzerinden kesilmesi gerektiği ve bu verginin muhasebe kayıtlarına dahil edilmesi gerektiği açıktır. Bu durum, kanunda belirtilen damga vergisi ödeme usullerine aykırılık teşkil etmektedir. |
BULGU: Elektrik Bedeli Ödemelerinde Ödeme Emri Belgesi Üzerinden Yapılması Gereken Damga Vergisi Kesintilerinin Fatura Tutarı Üzerinden Yapılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdareye elektrik sağlayan firma tarafından elektrik faturaların damga vergisi tutarı kadar eksik hesaplandığı, bu nedenle İdare tarafından elektrik bedelinin damga vergisi tutarı kadar eksik ödendiği, ancak genel bütçenin geliri olan bu verginin muhasebe kayıtlarına alınmadığı görülmüştür.
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun “Konu” başlıklı 1’inci maddesinde bu Kanun’a ekli (1) sayılı tabloda yazılı kâğıtların Damga Vergisine tabi olduğu; bu Kanun’daki kâğıtlar teriminin, yazılıp imzalamak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade ettiği belirtilmiştir. “Mükellef” başlıklı 3’üncü maddesinde ise damga vergisinin mükellefinin kâğıtları imza edenler olduğu, resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kâğıtların Damga Vergisini ise kişilerin ödeyeceği belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un “Ödeme Şekilleri” başlıklı 15’inci maddesinde de, damga vergisi makbuz karşılığı, istihkaktan kesinti yapılması veya basılı damga konulması şekillerinden biriyle ödenir denilerek, damga vergisinin hangi şekillerde ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
Yine aynı Kanun’a ekli “Damga Vergisine Tabi Kâğıtlar” başlıklı (1) sayılı tablonun; “IV. Makbuzlar ve Diğer Kâğıtlar” başlıklı bölümünün 1-a bendinde, resmi daireler tarafından yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemeler (avans olarak yapılanlar dâhil) nedeniyle, kişiler tarafından resmi dairelere verilen ve belli parayı ihtiva eden makbuz ve ibra senetleri ile bu ödemelerin resmi daireler nam ve hesabına, kişiler adına açılmış veya açılacak hesaplara nakledilmesini veya emir ve havalelerine tediyesini temin eden kâğıtlardan kanunen binde 9,48 oranında damga vergisi kesintisi yapılacağı belirtilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden açıkça anlaşılacağı üzere resmi daireler tarafından yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin kişi ve kurumlarca düzenlenen faturaların ödenmesi sırasında, kanunda belirtilen ödeme usullerinin biriyle damga vergisi alınması gerekmektedir.
Yapılan incelemede; kullanılan elektrik tüketimlerine ilişkin olarak, ilgili firma tarafından gönderilen faturaların binde 9,48 oranında damga vergisi kesilerek düzenlenmiş olduğu, bu nedenle ödeme sırasında söz konusu vergi kesintisinin yapılamadığı ve genel bütçenin geliri olan bu verginin muhasebe kayıtlarına alınmaması sebebiyle İdare bütçesinde kaldığı görülmüştür.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine İdare tarafından; elektrik bedellerine ait faturaların, firma tarafından KDV hariç tutarlar üzerinden binde 9,48 oranında damga vergisi kesintisi yapılarak düzenlendiği, İdareye intikal eden faturalar damga vergisi hariç haliyle geldiğinden düzenlenen ödeme emri belgelerinin net tutar üzerinden hazırlandığı, damga vergisine ait herhangi bir tutarın da İdare bütçesine dâhil edilmediği, dolayısıyla genel bütçede damga vergisine ilişkin herhangi bir kayıp oluşup oluşmadığı konusundaki sorumluluğun kesilen damga vergilerine ait bildirimleri yapmakla sorumlu olan firmada olduğunun düşünüldüğü ifade edilmiştir.
İdarenin açıklamalarına katılmak mümkün değildir. Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden açıkça anlaşılacağı üzere resmi daireler tarafından yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin kişi ve kurumlarca düzenlenen faturaların ödenmesi sırasında, kanunda belirtilen ödeme usullerinin biriyle damga vergisi alınması gerekmektedir.
Ancak, kullanılan elektrik tüketimlerine ilişkin olarak, ilgili firma tarafından gönderilen faturalar, binde 9,48 oranında damga vergisi kesilerek düzenlenmiş olduğundan, ödeme sırasında kesinti yapılmamaktadır. Elektrik firmasının fatura düzenlemiş olması, damga vergisini doğuran bir olay olmadığı gibi, fatura bedeli üzerinden hesaplanarak kesinti yapılması yöntemi de, kanunda belirtilen ödeme şekilleri arasında yer almamaktadır.
Kurum tarafından, ödeme emri belgeleri üzerinden kesinti yapılıp, ilgili muhasebe hesaplarına kaydedilerek vergi dairesine ödenmesi gereken damga vergisinin fatura tutarlarından kesilmiş olması, kanunda belirtilen damga vergisi ödeme usullerine aykırılık teşkil etmektedir.
Ayrıca resmi daireler tarafından yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin kişi ve kurumlarca düzenlenen faturaların ödenmesi sırasında, damga vergisinin fatura bedeli üzerinden kesilip ilgili muhasebe hesaplarına kaydedilerek vergi dairesine ödenmesi gerekmektedir.
İdare tarafından damga vergisi kadar eksik ödenen fatura bedelinin muhasebe kayıtlarına alınması sırasında bu vergi tutarının ilgili hesaplara kaydedilmesi ve ilgili vergi dairesine gönderilmesi gerekmektedir.