Elektrik Dağıtım Şirketi Adına Yapılan Elektrik Trafolarının Devirlerinin Yapılmaması ve Bunlar İçin Bütçeden Yapılan Giderlerin Dağıtım Şirketinden Alınmaması (Sayıştay)

BULGU: Elektrik Dağıtım Şirketi Adına Yapılan Elektrik Trafolarının Devirlerinin Yapılmaması ve Bunlar İçin Bütçeden Yapılan Giderlerin Dağıtım Şirketinden Alınmaması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB

İdare tarafından ihale edilen yapım işlerinde, enerji müsaadesi alınabilmesi için elektrik dağıtım şirketi tarafından yapılması gereken trafo kurulumlarının idare tarafından yapılması ve dolayısıyla bunlara ilişkin kurulum ve diğer ilk yatırım giderlerinin dağıtım şirketine rücû edilmek üzere kurum bütçesinden karşılanmış olmasına rağmen, söz konusu giderlerin dağıtım şirketinden alınmadığı görülmüştür.
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 3’üncü maddesinde dağıtım tesisinin, iletim tesislerinin bittiği noktadan tüketicilerin yapı bina giriş noktalarına kadar elektrik dağıtımı için teçhiz edilmiş tesis ve teçhizat ile dağıtım şirketince teçhiz edilen ya da devralınan sayaçları ifade edeceği hüküm altına alınmıştır.
Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği’nin 3’üncü maddesinde; Bağlantı hattı, yapı bina giriş noktasından itibaren dağıtım şebekesine kadar olan hat olarak, bağlantı noktası ise, yapı bina giriş noktası olarak tanımlanmıştır.
Ayrıca Yönetmelikin “Bağlantı görüşü” başlıklı 10/A maddesinde; gerçek veya tüzel kişilerin, dağıtım sistemine bağlantı talebinin dağıtım şirketi tarafından bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde karşılanmasının esas olduğu, başvuru sahibinin bağlantı talebinin karşılanabilmesi için dağıtım şirketi tarafından bildirilen sürenin başvuru sahibi tarafından uzun bulunması ve bağlantı talebinin dağıtım şebekesi yapılarak karşılanabilir olması halinde gerekli yatırımın başvuru sahibi tarafından üstlenilebileceği belirtilmiştir.
Bahsi geçen Yönetmeliğin “Dağıtım varlıkları” başlıklı 21’inci maddesine göre; sistem kullanımı açısından kapasitenin yetersiz olması nedeniyle, genişleme yatırımı veya yeni yatırım yapılmasının gerekli olduğu hallerde, söz konusu yatırımın dağıtım şirketi adına, bağlantı yapmak başvuru sahibi tarafından karşılanması halinde gerçekleşen yatırıma ait bedel, dağıtım şirketi tarafından belirlenen tarihte yatırımı yapan kişiye ödenir.
Dolayısıyla, enerjinin bina giriş noktalarına kadar getirilmesi dağıtım şirketlerinin uhdesinde olduğundan, başvuru sahibi tarafından karşılanan yatırımın dağıtım şirketi tarafından ödenmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından okul ve hizmet binaları yapılması için Yatrım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı’na (YİKOB) ödenek gönderildiği, YİKOB tarafından hizmet binaları ile okulların ihale edilerek yapıldığı, söz konusu ihaleler kapsamında trafoların da yer aldığı ancak trafoların elektrik dağıtım şirketine devredilmemesi sonucu trafo kurulumu ve buna bağlı olarak bütçeden yapılan diğer giderlerin elektrik dağıtım şirketinden alınmadığı görülmüştür.
2014 yılından itibaren çok sayıda trafo yapıldığı dikkate alındığında kamu idarelerinin elektrik dağıtım firması tarafından yapılması gereken giderlerinin üstlenilmesi ile yatırım giderlerinin yersiz olarak artmasına sebep olunmaktadır. Bununla birlikte trafoların elektrik dağıtım şirketine devredilmemesi sebebiyle bunlar için ayrıca bakım, onarım ve işletme giderlerine de katlanılması gerekmektedir.
2019 yılı Sayıştay Denetim Raporunda bulgu konusu edilen bu hususa ilişkin çalışmalara başlanmış olmakla birlikte bu aşamada çalışmalar tamamlanmamıştır.
Sonuç olarak, İdare tarafından yapılan trafoların sorumlu dağıtım şirketine devri için gerekli işlemlerin başlatılması, ilgili kurumların elektrik dağıtım şirketi ile bir bağlantı anlaşması veya tesis yapım anlaşması imzalamalarının sağlanması ve bu suretle devredilen trafo bedellerinin takip ve tahsili için Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğüne yazı yazılması gerekmektedir.
Kamu idaresi tarafından gönderilen cevapta, gerçekleştirilen elektrik trafo imalatlarının ilgili dağıtım şirketine devir edilebilmesi için yatırımcı kuruluş olan il milli eğitim müdürlüğü ile dağıtım şirketi arasında protokol yapılması ve bu suretle oluşan bedellerin takip ve tahsili için defterdarlık muhasebe müdürlüğüne yatırımcı kuruluş tarafından yazı yazılması hususlarında il milli eğitim müdürlüğünün uyarıldığı ve gerekli takibin yapılmakta olduğu ifade edilmiştir.