Elektrik Satışı Yapan Tedarik Şirketlerinden Bir Kısmının Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisi Beyannamesi Vermemesi, Bir Kısmının ise Eksik Beyanda Bulunması (Sayıştay)

BULGU: Elektrik Satışı Yapan Tedarik Şirketlerinden Bir Kısmının Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisi Beyannamesi Vermemesi, Bir Kısmının ise Eksik Beyanda Bulunması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Altındağ Belediyesi sınırları içerisinde elektrik satışı yapan tedarik şirketlerinden bazılarının Belediyeye elektrik ve havagazı tüketim vergisi beyannamesi vermediği, bir kısmının ise eksik tutarda beyanname verdiği görülmüştür.

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 38’inci maddesinde; kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu oldukları hükme bağlanmıştır.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 34 ila 39’uncu maddelerinde, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde elektrik ve havagazı tüketiminin elektrik ve havagazı tüketim vergisine tabi olduğu; elektrik ve havagazı tüketenlerin bu vergiyi ödemekle mükellef oldukları; elektrik enerjisini tedarik eden ve havagazını dağıtan kuruluşların, satış bedeli ile birlikte bu verginin de tahsilinden ve ilgili belediyeye yatırılmasından sorumlu oldukları; verginin matrahının; elektriğin iletimi, dağıtımı ve perakende satış hizmetlerine ilişkin bedelleri hariç olmak üzere, elektrik enerjisi satış bedeli ile havagazının satış bedeli olduğu; imal ve istihsal, taşıma, yükleme boşaltma, soğutma, telli ve telsiz telgraf ve telefon müraselesi işlerinde tüketilen elektriğin satış bedeli üzerinden yüzde 1, bunların dışında kalan maksatlar için tüketilen elektriğin satış bedeli üzerinden ise yüzde 5 oranında vergi alınacağı; elektrik enerjisini tedarik eden veya havagazını dağıtan kuruluşların tahsil ettikleri vergiyi, tahsil tarihini takip eden ayın 20’nci günü akşamına kadar belediyeye bir beyanname ile bildirmeye ve vergiyi aynı sürede ödemeye mecbur oldukları hüküm altına alınmıştır.

2464 sayılı Kanun’un “Vergi Usul Kanunu’nun uygulanması” başlıklı 102’nci maddesinde; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nda belirtilen vergi inceleme yetkisi hariç olmak üzere; Belediye Gelir Şube Müdürü; Gelir Şube Müdürü olmayan yerlerde Belediye Hesap İşleri Müdürü; Hesap İşleri Müdürü olmayan yerlerde Muhasebecinin Vergi Dairesi Müdürü sıfat ve yetkisini haiz olduğu; Vergi Usul Kanunu’nda mahallin en büyük malmemuruna verilmiş görev ve yetkilerin Belediye Gelirleri Kanunu uygulaması yönünden belediye başkanı tarafından kullanılacağı ifade edilmiştir.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 1’inci maddesinde; bu Kanun hükümlerinin ikinci maddede yazılı olanlar dışında, genel bütçeye giren vergi, resim ve harçlar ile il özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlar hakkında uygulanacağı; Kanun’un 3’üncü maddesinin (B) fıkrasında ise, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu belirtilmiştir.

213 sayılı Kanun’un 331’inci maddesinde, vergi kanunları hükümlerine aykırı hareket edenlerin, bu kitapta yazılı vergi cezaları (vergi ziyaı cezası ve usulsüzlük cezaları) ve diğer cezalar ile cezalandırılacağı; 341’inci maddesinde, mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesi veya eksik tahakkuk ettirilmesinin vergi ziyaı olduğu; verginin sonradan tahakkuk ettirilmesi veya tamamlanmasının ceza uygulanmasına mani teşkil etmeyeceği; 344’üncü maddesinde, 341’inci maddede yazılı hallerde vergi ziyaına sebebiyet verildiği takdirde, mükellef veya sorumlu hakkında ziyaa uğratılan verginin bir katı tutarında vergi ziyaı cezası kesileceği, kanuni süresi geçtikten sonra verilen vergi beyannameleri için bu madde uyarınca kesilecek cezanın yüzde elli oranında uygulanacağı; 351’inci maddesinde, vergi kanunlarının şekle ve usule müteallik hükümlerine riayet edilmemesinin usulsüzlük cezasını oluşturacağı; 352’nci maddesinde ise vergi beyannamelerinin süresinde verilmemesi halinde 1’inci derece usulsüzlük cezasının uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

Öte yandan, 213 sayılı Kanun’un 112’nci maddesinde, ikmalen, re’sen veya idarece tarh olunan vergilerin taksit zamanlarından evvel tahakkuk etmişse taksit süreleri içinde; taksit süreleri kısmen veya tamamen geçtikten sonra tahakkuk etmişse; geçmiş taksitlerin, tahakkuk tarihinden başlayarak bir ay içinde ödeneceği; ayrıca ikmalen, re’sen veya idarece yapılan tarhiyatlarda normal vade tarihinden itibaren maddede belirtilen süreler için 6183 sayılı Kanun’a göre tespit edilen gecikme zammı oranında gecikme faizi uygulanacağı hükme bağlanmıştır.

Mezkur mevzuat hükümlerinden; elektrik enerjisini tedarik eden veya havagazını dağıtan kuruluşların tahsil ettikleri vergiyi, tahsil tarihini takip eden ayın 20’nci günü akşamına kadar Belediyeye bir beyanname ile bildirmeye ve vergiyi aynı sürede ödemeye mecbur oldukları, vergi inceleme yetkisi hariç olmak üzere belediye mali hizmetler müdürünün vergi dairesi müdürü sıfat ve yetkisini haiz olduğu, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas alınması gerektiği, vergi kanunları hükümlerine aykırı hareket edenlere kanunlarda belirlenen vergi cezalarının uygulanması gerektiği anlaşılmaktadır.

Elektrik sayaçlarını okumakla görevli elektrik dağıtım şirketinden alınan elektrik tedarik şirketleri bazında elektrik satış verileri üzerinde yapılan kontrollerde, bir kısım tedarik şirketlerinin Altındağ Belediyesi sınırları içerisinde elektrik satışı yaptığı halde Belediyeye elektrik ve havagazı tüketim vergisi beyannamesi vermediği, bir kısmının ise eksik tutarda beyanname verdiği görülmüş olup eksik tahakkuk tutarları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Tablo 11: Beyanname Vermeyen veya Eksik Beyanname Veren Elektrik Tedarik Şirketleri

Bu tabloda yer alan bilgilere esas teşkil eden veriler, Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş.’den temin edilen Altındağ

Belediyesi sınırları içerisinde tedarik şirketleri bazında kWh cinsinden aylık elektrik satış miktarları ile Enerji Piyasaları İşletme A.Ş.’den temin edilen ilgili aydaki ortalama elektrik enerjisi maliyetinin (Piyasa Takas Fiyatı ile Yenilenebilir Enerji Kaynaklarını Destekleme Mekanizması tutarlarının toplamı) çarpılmasıyla elde edilen tutarlara ilgili vergi oranlarının uygulanmasıyla hesaplanmış olup tablodaki tutarlar asgari tutarları göstermektedir.

Tablodan görüleceği üzere, 2022 – 2024 döneminde elektrik satışı yapan 7 elektrik tedarik şirketinin hiçbir beyanname vermediği, 11 şirketin ise eksik tutarda beyanname verdiği tespit edilmiş olup toplam eksik tahakkuk tutarı 19.059.900,87 TL’dir.

Kamu İdaresi cevabında; Belediye sınırları içerisinde hangi tedarikçi firmanın sorumlu sıfatıyla ne kadar elektrik ve havagazı tüketim vergisi tahsil ettiğine ilişkin olarak belediye başkanlıklarının herhangi bir bilgisinin bulunmadığı; belediyelerde bu süreçleri takip ve kontrol edecek bir mekanizmanın da bulunmadığı; bir kontrol mekanizmasının bulunmaması nedeniyle tedarikçi firmalar tarafından verilen beyannamelerin ve ödenen tutarların doğruluğunun da kontrol edilemediği; elektrik ve havagazı tüketim vergisini tahsil eden firmaların beyannamelerinin doğruluğunun tespiti ve yaşanabilecek vergi kayıplarının önlenebilmesi amacıyla Altındağ Belediye Başkanlığı tarafından Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu ve Vergi Denetim Kurulu Başkanlığına yazı yazıldığı; Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun yazıyı ilgisi nedeniyle Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş.’ye gönderdiği; Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı İhbar ve İnceleme Taleplerini Değerlendirme Komisyonu tarafından araştırma kararı alındığı; bulguda belirtilen elektrik tedarik şirketlerinin fatura bilgilerine ilişkin Gelir İdaresi Başkanlığına ve tedarik şirketlerine resmi yazı yazılarak açıklama istendiği; tabloda yer alan şirketlerden elektrik tedarik şirketi (3)’ün toplam 454.013,36 TL tutarında beyanname verdiği; ayrıca söz konu şirkete 454.013,36 TL vergi ziyaı, 258.364,36 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 1.116.391,08 TL tahakkuk hesaplandığı; elektrik tedarik şirketi (1)’in Belediye tarafından talep edilen bilgiler için ek süre istediği; ayrıca daha önce Belediyeye hiçbir beyanname vermeyen söz konusu şirketin yazılan yazı sonrasında ilk defa 2025 yılı Ocak, Şubat ve Mart ayları için toplam 282.173,50 TL tutarında beyanname verdiği ve bu aylara ilişkin vergi tahsilinin gerçekleştiği; elektrik tedarik şirketi (2)’nin 218.149,37 TL beyanda bulunduğu; Belediyece söz konu şirketten ay ve yıl bazında ayrı ayrı beyanname vermesinin talep edildiği ve şirketin ek süre talep ettiği; elektrik tedarik şirketi (17)’nin elektrik ve havagazı vergisinden muaf olan kuruluşlara satış yaptığına ilişkin faturaları Belediyeye gönderdiği; Belediyece bulguda belirtilen firmalara ilişkin gerekli takip işlemlerinin yapılacağı; belediyelere söz konusu vergi ile ilgili kontrol mekanizması veya bilgi paylaşılması yönünde genel bir düzenlemenin yapılmasının gelir kaybının önüne geçeceği ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, elektrik satışı yaptığı halde Belediyeye elektrik ve havagazı tüketim vergisi beyannamesi vermeyen veya eksik tutarda beyanname veren söz konusu vergi sorumlusu şirketlere, mevzuatta yer alan muafiyetler de göz önünde bulundurularak, eksik tutarlar kadar elektrik ve havagazı tüketim vergisinin ve 213 sayılı Kanun’da belirlenen miktar ve usullerde vergi cezaları ile gecikme zamlarının tarh, tebliğ ve tahakkuklarının yapılması gerekmektedir.