|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın merkez ve taşra teşkilatlarında elektrik ve doğalgaz abonelikleri için ödenen güvence bedellerinin 126-226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabında izlenmediğini ortaya koymuştur. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, kamu idarelerinin kısa ve uzun süreli depozito ve teminatları nasıl izlemeleri gerektiğini belirlemektedir. Ancak, bu mevzuat hükümlerine rağmen, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın bazı harcama birimlerinin bu hesapları kullanmadığı tespit edilmiştir.
Yapılan incelemelerde, 1199 harcama biriminden yalnızca 217’sinin 126-226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabını kullandığı ve toplamda 3.541.156,00 TL tutarında güvence bedelinin kaydedildiği görülmüştür. Ancak, aboneliklerin muhasebe kayıtlarına yansıtılıp yansıtılmadığı ve güvence bedellerinin iade süreçlerinin düzgün bir şekilde takip edilip edilmediği belirsizdir. Diğer 982 harcama biriminin ise ödemiş olduğu güvence bedellerinin bu hesaplara kaydedilmediği değerlendirilmektedir. Bu durum, kurumun gelecekte doğabilecek alacaklarının takibini zorlaştırmakta ve güvence bedellerinin gerektiğinde geri alınabilmesi için gerekli kayıt sistemlerinin oluşturulmasını gerektirmektedir. Geçmiş yıllarda verilen depozito ve teminatların muhasebeleştirilmesi ve harcama birimlerinde yardımcı defterlerin oluşturulması, bu sürecin daha sağlıklı bir şekilde yürütülmesine katkı sağlayacaktır. |
BULGU: Elektrik ve Doğalgaz Abonelikleri İçin Ödenen Güvence Bedellerinin Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabında İzlenmemesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Tarım ve Orman Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatlarında elektrik, doğalgaz vb. abonelikler için verilen güvence bedellerinin 126-226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabında izlenmediği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 60 ve 142’nci maddelerine göre, kamu idarelerince bir işin yapılmasının üstlenilmesi veya bir sözleşmenin ya da diğer işlemlerin karşılığı olarak diğer kamu idarelerine veya kişilere bir yıldan daha az süreli verilen depozito ve teminat niteliğindeki değerlerin izlenmesi için 126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı, bir yıldan daha uzun süreli verilen depozito ve teminat niteliğindeki değerlerin izlenmesi için ise de 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı kullanılacağı belirtilmiştir.
Doğalgaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği’nin 38 ve 39’uncu maddelerinde güvence bedeli düzenlenmiştir. Şöyle ki; İlk abonelik esnasında yapılacak abonelik sözleşmesi; iç tesisat proje onayını müteakip gerekli belgelerin dağıtım şirketine ibrazından ve ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenmiş güvence bedelinin tahakkukundan ve/veya tahsilinden sonra imzalanacağı belirtilmiş olup dağıtım şirketi, alacaklarını garanti altına alabilmek amacıyla, mekanik sayaç kullanan abonelerden abonelik sözleşmesinin imzalanması sırasında bir defaya mahsus olmak üzere güvence bedeli alacağı hüküm altına alınmıştır.
Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin 19’uncu maddesinde elektrik enerjisi ve/veya kapasite satışına ait ödeme yükümlülüğünü yerine getirmeme riskine karşılık güvence bedelinin anlaşma yapılırken alınacağı belirtilmiştir.
Yukarıda ki mevzuat hükümlerinden Tarım ve Orman Bakanlığı kullanımında olan hizmet binaları, laboratuvar, klinik, hayvan hastaneleri, misafirhane vb. yerler için elektrik, doğalgaz vb. abonelikleri yaptıracağı ve bu yerler için güvence bedeli verilmeksizin abonelik tesis edilemeyeceği anlaşılmaktadır.
Bilançoda raporlanan ve 126-226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabında bulunan toplam 3.541.156,00 TL yükümlülüğün mevcudiyeti, tam, doğru uygun değerle raporlanıp raporlanmadıklarının teyidi amacıyla Hazine ve Maliye Bakanlığınca hazırlanan ve Tarım ve Orman Bakanlığına bilgi sağlayan Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemine Entegre Yönetim Bilgi Sistemine bakılmış olup verilen depozito ve teminatlara ilişkin bir veri bulunamamıştır.
Tarım ve Orman Bakanlığı hesaplarında yapılan inceleme sonucunda 1199 harcama biriminden yalnızca 217 harcama biriminin 126-226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabını kullandığı görülmüştür. Söz konusu 217 harcama biriminin muhasebe de toplam 3.541.156,00 TL tutarında 126-226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabına kayıtlı güvence bedeli bulunmakta ancak bütün aboneliklerin muhasebeye yansıtılıp yansıtılmadığı, güvence bedellerinden iade olanların hesaplardan düşülüp düşülmediği tespit edilememektedir. Ayrıca 217 harcama birimi dışında kalan 982 harcama birimi tarafından ödenmiş olan ve geri alınmak üzere diğer kamu idareleri veya kişilere verilen depozito ve teminat niteliğindeki, elektrik, doğalgaz gibi aboneliklerden doğan güvence bedeli ve benzeri değerler 126-226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabına kaydedilmediği değerlendirilmektedir.
Söz konusu abonelikler için verilen güvence bedellerinin 126-226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabında izlenmemesi Kurumun ileride doğması muhtemel alacaklarının takip edilmesini zorlaştırmaktadır.
Aboneliklerden doğan güvence bedeli ve benzeri değerlerin gerektiğinde geri alınabilmesi için,
-Geçmiş yıllarda verilen depozito ve teminat niteliğinde ki değerlerin kayıt ve defterlerden tespit edilerek muhasebeleştirilmesinin sağlanması,
-Depozito ve teminat niteliğindeki değerlerin izlenebilmesi ve gerektiğinde geri alınabilmesi amacıyla harcama birimlerinde yardımcı defter veya kayıt sistemi oluşturulması, gerekmektedir.