Elektronik Haberleşme Altyapısından Geçiş Hakkı Ücreti Alınmaması (Sayıştay)

26/9/2011 tarihli ve 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi, 28 inci maddesinin birinci fıkrasının (ç), (d) ve (e) bentleri ile 33 ve 34

üncü maddelerine dayanılarak hazırlanan “Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya ġebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine ilişkin Yönetmelik”, sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesiyle ilgili geçiş hakkına, bu hakka ilişkin uygulanacak ücret tarifesine ve bu Yönetmelik kapsamındaki işlemlerin denetlenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

Söz konusu yönetmeliğin “Tanımlar ve Kısaltmalar” başlıklı 4’üncü maddesine göre bu Yönetmelikte geçen;

1. Bakanlık: Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığını,
2. Elektronik Haberleşme Altyapı Bilgi Sistemi (EHABS): Elektronik haberleşme

sektöründe faaliyet gösteren işletmecilerin altyapılarına ilişkin bilgilerin kaydedildiği sistemi,

1. Elektronik haberleşme altyapısı: Elektronik haberleşmenin, üzerinden veya aracılığıyla gerçekleştirildiği anahtarlama ekipmanları, donanım ve yazılımlar, terminaller ve hatlar da dahil olmak üzere her türlü şebeke birimlerini, ilgili tesisleri ve bunların bütünleyici parçalarını,

ç) Elektronik haberleşme şebekesi: Bir veya daha fazla nokta arasında elektronik haberleşmeyi sağlamak için bu noktalar arası bağlantıyı teşkil eden anahtarlama ekipmanları ve hatlar da dahil olmak üzere her türlü iletim sistemleri ağını,

1. Geçiş hakkı: işletmecilere; elektronik haberleşme hizmeti sunmak için gerekli şebeke ve altyapıyı kurmak, kaldırmak, bakım ve onarım yapmak gibi amaçlarla kamu ve özel

mülkiyet alanlarının altından, üstünden ve üzerinden geçmeleri için tanınan hakları,

1. Geçiş hakkı ücreti: işletmecinin, geçiş hakkı karşılığında geçiş hakkı sağlayıcısına

ödeyeceği ücreti,

1. Geçiş hakkı ücret tarifesi: Ek-1’de yer alan Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosunda belirtilen yerlerde, geçiş hakkını kullanacak işletmecilerden talep edilen ücretlerin üst sınırlarını gösteren fiyat tarifesini,
2. Geçiş hakkı sağlayıcısı (GHS): Geçiş hakkına konu olan kamuya ait ya da kamunun ortak kullanımında olan taşınmazlar da dahil olmak üzere taşınmazın sahipleri ve/veya taşınmaz üzerindeki hak sahiplerini ifade etmektedir.

Aynı Yönetmeliğin “Geçiş hakkına ilişkin anlaşma” başlıklı 8’inci maddesine göre; 

• Bu Yönetmelik kapsamında işletmeci ve GHS; 5 inci maddede belirtilen ilkeler doğrultusunda geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları serbestçe yapabilirler.
• işletmeciler, talep edilmesi halinde GHS ile yaptıkları anlaşma ve eklerinin birer suretini Bakanlığa ve Kuruma gönderir.
• Taşınmaza kalıcı zarar verilmemesi ve bu taşınmaz üzerindeki hakların kullanımının sürekli biçimde aksatılmaması koşuluyla, teknik olarak imkan dahilinde, seçeneksiz ve ekonomik açıdan orantısız maliyetler ihtiva etmeyen geçiş hakkı talepleri, makul ve haklı sebepler saklı kalmak üzere GHS tarafından kabul edilir. GHS, geçiş hakkı talebini reddetmesi durumunda ayrıntılı gerekçesini işletmeciye bildirmek zorundadır.
• GHS’nin geçiş hakkı talebini reddetmesi durumunda işletmeci, reddetme gerekçesi ile birlikte sorunun çözüme kavuşturulması için Bakanlığa başvurabilir. Bakanlık, gerekli değerlendirmeyi yaparak sonucunu GHS ve işletmeciye bildirir.
• Geçiş hakkı anlaşması imzalandıktan sonra uygulama sürecinde taraflar arasında ortaya çıkan anlaşmazlıklar, ilgili mevzuat hükümleri kapsamında çözümlenir. Taraflardan herhangi birinin talep etmesi durumunda Bakanlık konu hakkında gerekli değerlendirmeyi yaparak görüşünü bildirir.
• Geçiş hakkına ait ücretlerin ödeme şekli, geçiş hakkına ilişkin anlaşmada yer alır.

Söz konusu yönetmeliğin “Geçiş hakkı ücretleri” başlıklı 9’uncu maddesine göre; 

• Geçiş hakkı kullanımında gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları dışında kalan yerler için GHS tarafından, geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilen geçiş hakkı ücreti, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamaz.
• Tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar için belirtilen ücret üst sınırı hariç olmak üzere, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde yer alan üst sınırları belirten fiyatlar, her mali yılın başında Türkiye istatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırılarak tespit edilir.
• ilk yıldan sonraki geçiş hakkı ücretleri; bir önceki yıl geçiş hakkı ücretine en fazla Türkiye istatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırım yapılması suretiyle tespit edilir.
• Geçiş hakkı nedeniyle yapılacak keşif ücreti, sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesi nedeniyle taşınmazın tekrar eski haline getirilmesi bedeli, yer değişikliği bedeli, var olan faaliyeti durdurma bedeli ve benzeri adlarla alınan diğer bedeller ve tazminatlar, bu Yönetmelikte belirlenen ilkelere ve hükümlere uygun olmak kaydıyla ve taraflar arasında yapılan geçiş hakkı anlaşmasında aksi belirtilmediği takdirde işletmeci tarafından ayrıca karşılanır.
• Geçiş hakkının kullanılması süresince geçiş hakkının kullanılmasından dolayı mevcut bir yapının, yolun, zeminin tekrar eski haline getirilmesine ilişkin iş ve işlemlerin hangi tarafça yapılacağı GHS tarafından belirlenir. Maliyeti işletmeci tarafından karşılanması suretiyle bu iş ve işlemlere ilişkin bedellerin belirlenmesinde Çevre ve ġehircilik Bakanlığının bu işlere ilişkin birim fiyatları dikkate alınır.

Söz konusu yönetmelik ekinde yer alan geçiş hakkı ücret tarifesi üst sınırları tablosunda,  Büyükşehir belediyeleri dışında kalan il belediyelerinin belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde kalan ve il belediyelerinin tasarrufunda ve/veya sorumluluğunda olan yerler için geçiş hakkı üst sınırı Metresi 0,70.-TL olarak belirlenmiştir. Ayrıca söz konusu tablonun açıklamalar bölümüne göre;

• Her türlü kablo ve benzeri gerecin geçirildiği yerin genişliğinin 40 cm’ye kadar (40 cm dahil) olan geçiş haklarında bu Tarifede belirtilen geçiş hakkı ücretleri (1 numaralı bent hariç) uygulanır. Genişliğin 40 cm’den fazla olduğu geçiş haklarında geçiş hakkı ücretleri; genişliğin arttığı oranda, bu Tarifede belirtilen ücretler artırılarak tespit edilir.
• Geçiş hakkı ücretlerinin beş yıllık kısmının peşin ödenmesi halinde yüzde on, on yıllık kısmının peşin ödenmesi halinde yüzde yirmi oranında indirim uygulanır.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde Ağrı Belediyesi, belediye sınırları içerinde yer alan elektronik haberleşme altyapısı üzerinden, geçiş hakkı sağlayıcısı sıfatıyla, elektronik haberleşme hizmeti sunan işletmelerden, anlaşma yapmak suretiyle ve yönetmelikte belirlenen ücret sınırını dikkate almak suretiyle geçiş hakkı ücreti almak durumundadır. 

Yapılan incelemede elektronik haberleşme altyapısı üzerinden alınması gerekli olan geçiş hakkı ücreti alınması yönünde herhangi bir çalışma yapılmadığı tespit edilmiş, tarafımızca yapılan yönlendirmeler çerçevesinde konuya ilişkin gerekli yazışma süreci başlatılmıştır.

Kamu idaresi cevabında; Elektronik haberleşme alt yapısı üzerinde alınması gerekli olan geçiş hakkı ücreti ile ilgili, yazışma sürecinin bitmediği, yazışmaların sonucuna göre gereken tahakkuk ve tahsilatın yapılacağı ifade edilmiştir.

Sonuç olarak idare tarafından gerekli yazışmaların yapıldığı ancak sonuçlanmadığı beyan edilmiştir.