|
ÖZET: Elektronik haberleşme istasyonlarının tespit edilmemesi ve belgelendirilmemesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında büyükşehir olmayan ilçe belediyeleri için önemli bir sorun olarak ortaya çıkmıştır. İncelemeler sonucunda, belediye sınırları içinde bulunan baz istasyonlarının gerekli mevzuat çerçevesinde tespit edilmediği ve bu istasyonlara yer seçim belgesi verilmediği belirlenmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun ilgili maddesi, bu belgelerin verilmesi için gerekli usul ve esasları belirlemekte, ancak mevcut durumda bu süreçlerin işletilmediği görülmektedir.
Elektronik haberleşme istasyonları, sabit ve mobil haberleşme altyapısında kullanılan baz istasyonları ve radyolink istasyonlarını kapsamaktadır. İlgili yönetmelik, bu istasyonların kurulabilmesi için yetkili belediyeden yer seçim belgesi alınmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak yapılan denetimlerde, belediyenin kiraladığı alanlarda kurulan baz istasyonları için de bu belgelerin düzenlenmediği ve dolayısıyla ücret tahsil edilmediği tespit edilmiştir. Bu durum, hem kent estetiği açısından olumsuz sonuçlar doğurmakta hem de belediyenin gelir kaybına yol açmaktadır. Kamu idaresi, bu konuyla ilgili gerekli çalışmaların başlatılacağını belirtmiştir. Bu bağlamda, belediye sınırları içinde bulunan elektronik haberleşme istasyonlarının tespit edilmesi ve mevzuata uygun olarak yer seçim belgelerinin düzenlenmesi için etkin adımlar atılması gerekmektedir. |
BULGU: Elektronik Haberleşme İstasyonlarının Tespitinin Yapılmaması ve Belgelendirilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye sınırlarında yer alan baz istasyonlarının tespitinin yapılmadığı ve bu istasyonlara ilgili mevzuatı uyarınca ücreti karşılığında yer seçim belgesi verilemediği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin (r) bendinde; “Belediye mücavir alan sınırları içerisinde 5/11/2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu, 26/9/2011 tarihli ve 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ve ilgili diğer mevzuata göre kuruluş izni verilen alanda tesis edilecek elektronik haberleşme istasyonlarına kent ve yapı estetiği ile elektronik haberleşme hizmetinin gerekleri dikkate alınarak ücret karşılığında yer seçim belgesi vermek” hükmü yer almaktadır.
Yer seçim belgesinin verilmesine ilişkin usul ve esaslar, 27.01.2018 tarihli Resmi Gazate’de yayımlanan Elektronik Haberleşme İstasyonlarına Yer Seçim Belgesinin Verilmesi ve Ücretlerinin Belirlenmesine İlişkin Yönetmelik’le belirlenmiştir.
Anılan Yönetmelik’in 4’üncü maddesinde elektronik haberleşme istasyonu, yer seçim belgesi ve diğer tanımlara yer verilmiştir. Buna göre;
Elektronik haberleşme istasyonu: Sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan baz istasyonları ve radyolink istasyonlarının ortak adını,
İşletmeci: Yetkilendirme çerçevesinde elektronik haberleşme hizmeti sunan ve/veya elektronik haberleşme şebekesi sağlayan ve alt yapısını işleten şirketi,
Yer kullanımı: İşletmecilerin; elektronik haberleşme istasyonlarını taşınmazlar üzerine yerleştirmek, kurmak, sökmek, kaldırmak, kontrol, bakım ve onarım yapmak ve benzeri amaçlarla kamu ve özel mülkiyet alanlarını kullanmalarını,
Yer sağlayıcı: Yer kullanımına konu olan kamuya ait ya da kamunun ortak kullanımında olan taşınmazlar da dahil olmak üzere, taşınmazın sahipleri ve/veya taşınmazın üzerinde hak sahibi olan gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri ile kamu kurum ve kuruluşlarını,
Yer seçim belgesi: Elektronik haberleşme istasyonlarının Belediye mücavir alan sınırları içerisinde kurulabilmesi için 5393 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi uyarınca yetkili belediyeden alınacak olan belgeyi
Yer seçim belgesi ücreti: Düzenlenecek yer seçim belgesi karşılığında işletmeci tarafından bir defaya mahsus olarak yetkili belediyeye ödenecek ücreti ifade etmektedir.
Yine Aynı Yönetmelik’in 5’inci maddesinde; belediye mücavir alan sınırları içerisinde elektronik haberleşme istasyonu kurulabilmesi için yetkili belediyeden yer seçim belgesi alınmasının zorunlu olduğu ifade edilmektedir.
Yönetmelik’in geçici 1’inci maddesinde;
“(1) 12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı Kanunun Resmî Gazete’de yayımlandığı 6/12/2012 tarihinden önce belediye mücavir alan sınırları içinde kurulmuş olan elektronik haberleşme istasyonları için yer seçim belgesi ve ücreti alınmaz. Bu istasyonlar için yer seçim belgesi alınmış sayılır.
(2) İşletmeci; 6360 sayılı Kanunun Resmî Gazete’de yayımlandığı 6/12/2012 tarihi ile bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarih arasında belediye mücavir alan sınırları içinde kurulmuş olan elektronik haberleşme istasyonlarından yer seçim belgesi olmayanlar için yer seçim belgesi almak amacıyla, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesini müteakip en geç 6 ay içinde yer seçim belgesi ücretini ödemek suretiyle yetkili belediyeye başvuruda bulunur. Bu başvurularda yalnızca güvenlik sertifikası sunulur, bunun dışında başka bir belge talep edilmez. Bu başvuruların hepsi bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren 1 yıl içinde sonuçlandırılır (…) hükmü yer almaktadır.
Yapılan incelemede İdare tarafından elektronik haberleşme istasyonlarına yönelik tespitlerin yapılmadığı; bunun yanı sıra Belediyenin kiraladığı taşınmazlar üzerinde kurulan baz istasyonları için de yer seçim belgesi verilmediği ve ücret tahsil edilmediği görülmüştür. Bu durum, elektronik haberleşme istasyonlarının kent ve yapı estetiği ile elektronik haberleşme hizmetinin gerekleri dikkate alınarak düzenlenmesi gereken yer seçim belgeleri olmadan kurulmalarına; Belediyenin de yer seçim belgesinden alacağı ücretten mahrum kalarak, gelir kaybına yol açmaktadır.
Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa ilişkin gerekli çalışmalara başlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak Belediye sınırları içinde yer alan elektronik haberleşme istasyonlarının tespit edilmesi, bu istasyonlardan mevzuatta belirtilen tarihten sonra kurulmuş olanlar için ücreti karşılığında yer seçim belgesi düzenlenmesine yönelik çalışmaların etkin bir şekilde yapılması gerekmektedir.