|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri GİB’in Emanetler Defterinde gerekli bilgilerin eksik olduğunu ortaya koymuştur. 333-Emanetler Hesabında kayıtlı tutarların türü ve zamanaşımı tarihleri gibi önemli bilgilere muhasebe kayıtlarında yer verilmediği belirlenmiştir. Mali Yönetim ve İç Kontrol Sistemi (MYMY) gereği, muhasebe birimleri tarafından tahsil edilen emanet tutarları, 33-Emanet Yabancı Kaynaklar Hesap Grubunda izlenmektedir. Yönetmelik, bu tutarların çeşitlerine göre bölümlenmesini ve zamanaşımına uğrayanların bütçeye gelir kaydedilmesine ilişkin işlemlerin Bakanlıkça belirlenmesini öngörmektedir.
Maliye Bakanlığı’nın 2004 tarihli genelgesinde, emanetler hesabına kaydedilen paraların zamanaşımına tabi gruplar halinde sınıflandırılması gerektiği vurgulanmıştır. Emanetler Defterinin “Alacak” kısmında yer alması gereken bilgiler arasında sıra numarası, yevmiye tarih ve numarası, zamanaşımı başlangıç tarihi, tahsilat detayları ve geri ödeme bilgileri bulunmaktadır. Ancak yapılan incelemelerde, Emanetler Defterinin yalnızca sınırlı bilgilerle tutulduğu ve zamanaşımı gibi kritik bilgilerin eksik olduğu tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, EVDB sisteminde yapılan geliştirmelerle vergi dairelerinin emanet zamanaşımı işlemlerini takip edebilme imkanı sağlandığını belirtmiştir. Bununla birlikte, 2017-2020 yılları arasındaki Sayıştay Denetim Raporlarında da Emanet Defterinin ilgili yönetmelik hükümlerine uygun olarak tutulması ve 333 no.lu Hesaba kayıtlı tutarların zamanaşımı takiplerinin zamanında yapılması gerektiği vurgulanmıştır. |
BULGU: Emanetler Defterinde Yer Alması Gereken Bilgilerin Bulunmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
GİB’in 333-Emanetler Hesabında kayıtlı tutarların, nev’i ve zamanaşımı tarihlerine ilişkin bilgilere muhasebe kayıtlarında yer verilmediği görülmüştür.
MYMY uyarınca muhasebe birimlerince mevzuatları gereği nakden veya mahsuben tahsil olunan emanet niteliğindeki tutarlar 33-Emanet Yabancı Kaynaklar Hesap Grubunda izlenmektedir. Anılan Yönetmelik’in 255’inci maddesinde, muhasebe birimlerince emanet yabancı kaynak olarak tahsil olunan tutarların, çeşitlerine göre bu gruptaki hesapların altında bölümlenmesine ilişkin esaslar ile kaydedilen tutarlardan tahsil, geri ödeme ve zamanaşımına uğrayanların bütçeye gelir kaydedilmesinde yapılacak işlemlerin Bakanlıkça belirlenmesi öngörülmüştür.
Bilindiği üzere, Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün 16.08.2004 tarihli ve 2 sıra no.lu Emanet Yabancı Kaynaklar, Ödenecek Vergi ve Yükümlülükler ve Özel Tahakkuklar Hesaplarının Ayrıntı Kodları ve Zamanaşımı Süreleri konulu Genelgesi’nde; muhasebe birimlerince tahsil edilerek emanetler hesabına kaydedilen paraların, zamanaşımı bakımından genel olarak 10 yıllık, 5 yıllık, 2 yıllık, 1 yıllık ve 6 aylık zamanaşımına tabi olanlar ile zamanaşımına tabi olmayan emanetler olmak üzere altı grupta toplanacağı ifade edilmiştir.
Yine MYMY’nin Örnek No:21 numaralı Emanetler Defterinin “Alacak” kısmında yer alan başlıklar ise;
– Sıra numarası,
– Yevmiye tarih ve numarası,
– Zamanaşımı başlangıç tarihi,
– Kimden ve niçin tahsil edildiği,
– Tahsilat karşılığında verilen alındının tarih ve numarası,
– Tahsil olunan miktar,
– Geri verilen veya mahsup olunan paraların ayrıntısı,
bilgilerini içerecek şekilde düzenlenmiştir.
Yapılan incelemelerde, Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi kapsamında tutulan Emanetler Defterinin, sadece yevmiye tarih ve numarası, T.C. kimlik no, adı soyadı, kurum kodları ile borç ve alacak bilgilerinden oluştuğu, VEDOP kapsamındaki 333 no.lu Hesap Kodu kayıtlarında ise zamanaşımı ve diğer bilgileri içerecek şekilde açıklamalara yer verilmediği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, Başkanlıkça EVDB sisteminde yapılan program geliştirme çalışmaları sonucunda vergi dairelerinin emanet zamanaşımı işlemlerini takip edebilmelerinin sağlandığı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, 2017, 2018, 2019 ve 2020 yılları Sayıştay Denetim Raporlarında da yer verildiği üzere, Emanet Defterinin ilgili Yönetmelik hükmüne uygun şekilde tutulması ve 333 no.lu Hesaba kayıtlı tutarlara ilişkin zamanaşımı takiplerinin doğru ve zamanında yapılması gerekmektedir.