ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin Emanetler Hesabı’nda, sahiplerine iade edilmemiş, gelir kaydedilmemiş veya niteliği belirsiz tutarların bulunduğunu ortaya koymaktadır. 333 No.lu hesapta geçmiş yıllardan kalan ve hak sahiplerine ödenmemiş tutarların yanı sıra, bazı tutarların mahiyeti de netlik kazanmamıştır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde emanetler hesabının işleyişine dair düzenlemeler yer almakta; bu kapsamda, tahsil edilen tutarların nasıl kaydedileceği ve zaman aşımına tabi olan emanetlerin süreleri belirtilmiştir.

Emanetler hesabında kayıtlı tutarların zamanında hak sahiplerine ödenmesi, ilgili birimlerden gerekli bilgilerin temin edilmesi ve zamanaşımı sürelerinin takibinin yapılması önem arz etmektedir. Ayrıca, bu tutarların kaynağına ilişkin tespitlerin gerçekleştirilmesi ve bütçeye gelir kaydedilmesi ya da kayıtlardan çıkarılması gereken durumlar için düzeltme işlemlerinin yapılması gerekmektedir. 2024 yılı itibarıyla Emanetler Hesabı’nda yer alan tutarların detayları, hesap kodlarıyla birlikte belirtilmiştir. Bu tutarların düzenli bir şekilde takip edilmesi, hesapların sağlıklı bir şekilde yönetilmesi açısından kritik öneme sahiptir.

BULGU: Emanetler Hesabında Sahiplerine İadesi Yapılmayan, Gelir Kaydedilmeyen veya Niteliği Belli Olmayan Tutarların Bulunması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

2024 yılı sonu itibarıyla geçmiş yıllardan kalan ve 333 No.lu Hesapta bekletilen hak sahiplerine ödenmemiş tutarların bulunduğu, bunların bir kısmının ise mahiyetinin belli olmadığı görülmüştür .

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “Hesabın niteliği” başlıklı 260’ncı maddesinde; emanetler hesabının, emanet olarak nakden veya mahsuben tahsil edilen tutarların izlenmesi için kullanılacağı, “Hesabın işleyişi” başlıklı 262’inci maddesinde ise; emanet olarak nakden tahsil edilen tutarların bu hesaba alacak, 100 Kasa Hesabı veya 102 Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç kaydedileceği; emanetler hesabında kayıtlı tutarlardan nakden yapılan ödeme ve göndermelerin bu hesaba borç, 100 Kasa Hesabı veya 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara alacak kaydedileceği ifade edilmiştir.

Muhasebat Genel Müdürlüğünün 16.08.2004 tarih ve B.07.0.MGM.0.45/470- 02/015239 sayılı “Emanet Yabancı Kaynaklar, Ödenecek Vergi ve Yükümlülükler ve Özel Tahakkuklar Hesaplarının Ayrıntı Kodları ve Zamanaşımı Süreleri” konulu Genelgesinde ise, emanet olarak tutulan değerlerin zamanaşımı sürelerini belirtmiş ve bunları 10 yıllık, 5 yıllık, 2 yıllık, 1 yıllık ve 6 aylık zamanaşımına tabi olanlar ile zamanaşımına tabi olmayan emanetler olmak üzere altı grupta toplamıştır.

333.99 No.lu Hesapta diğer emanetler adı altında niteliği belli olmayan emanetlerin de bulunması nedeniyle 333 No.lu Hesaba kayıtlı tutarların hak sahiplerine zamanında ödenmesi, ilgili birimlerden gerekli bilgiler de temin edilerek yukarıda belirtilen zamanaşımı sürelerinin takibinin yapılması ve kaynağına ilişkin gerekli tespitler yapılarak bütçeye gelir kaydedilmesi veya kayıtlardan çıkarılması gerekenler için de düzeltme kayıtlarının yapılması ve emanet kayıtlarının düzenli olarak tutulması gerekmektedir.

2024 yılı sonu itibarıyla Emanetler hesabında yer alan tutarlar aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

Tablo 9: Tablo:Emanetler Hesabında Yer alan Tutarların Niteliği

Hesap Yardımcı Hesap Yardımcı Hesap Yardımcı Hesap Yardımcı Hesap Yardımcı Hesap Borç Alacak Borç Kalanı Alacak Kalanı
Kodu Kodu Kodu Kodu Kodu (TL) (TL) (TL) (TL)
EMANETLER HESABI 25.299.754,65 31.876.405,70 6.576.651,05
Kurumlara Ait Emanetler 3.712.588,40 3.713.889,33 1.300,93
Kişilere Ait Emanetler 8.515.670,57 11.747.730,52 3.232.059,95
İcra Kesintileri ve İcra Daireleri
Adına Yapılan Tahsilat
405.824,28 417.893,03 12.068,75
Başka Muhasebe Birimleri
Adına Yapılan Kesintiler
4.110.684,31 4.127.204,95 16.520,64
Sendikalara Ait Emanetler 779.189,11 798.573,37 19.384,26
Diğer Emanetler 7.775.797,98 11.071.114,50 3.295.316,52