|
ÖZET: Emanetler Hesabı’ndaki emanetlerin zamanaşımı sürelerinin takip edilmediği, 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ortaya konmuştur. Özel Bütçeli İdare’nin emanetler hesabında yer alan ve niteliği belirsiz olan emanetlerin zamanaşımı sürelerinin izlenmediği tespit edilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, emanet yabancı kaynakların muhasebe birimleri tarafından izlenmesi gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün genelgesi, emanetlerin zamanaşımına tabi sürelerini belirlemekte ve bu sürelerin dolmasının ardından gerekli işlemlerin yapılması gerektiğini vurgulamaktadır.
Yapılan incelemeler, bölge müdürlüklerinde geçmiş yıllardan devreden belirsiz nitelikte emanetlerin bulunduğunu göstermektedir. Ancak, bu emanetlerin zamanaşımına uğrayıp uğramadığını belirlemeye yönelik veri ve bilgilerin eksik olduğu anlaşılmıştır. Bu durum, ilgili mevzuat çerçevesinde zamanaşımına uğrayan emanetlerin tespitini güçleştirmektedir. Sonuç olarak, Emanetler Hesabı’nda kayıtlı belirsiz nitelikteki emanetlerin zamanaşımına uğrayanlarının tespit edilmesine yönelik sistemlerin geliştirilmesi önem arz etmektedir. Ayrıca, emanetlerin alındığı tarihler ve mevzuatta belirtilen süreler dikkate alınarak, zamanaşımına uğramış olanların hesaplardan çıkarılması ve gelir kayıtlarının yapılması önerilmektedir. |
BULGU: Emanetler Hesabındaki Emanetlerin Zamanaşımı Süreleri Bakımından Takip Edilmemesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kurumun Emanetler Hesabı’nda kayıtlı olup mahiyeti belirsiz nitelikte olan emanetlerinin zamanaşımı süreleri açısından takibinin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 33-Emanet Yabancı Kaynaklar başlıklı 255’inci maddesinin 1’inci fıkrasında, emanet yabancı kaynaklar hesap grubunun muhasebe birimlerince mevzuatları gereği depozito, teminat veya emanet olarak yapılan tahsilatların izlenmesi için kullanılacağı, 2’nci fıkrasında, muhasebe birimlerince emanet yabancı kaynak olarak nakden veya mahsuben tahsil olunan tutarların, çeşitlerine göre bu gruptaki hesapların altında bölümlenmesine ilişkin esasların, kaydedilen tutarlardan tahsil, geri ödeme ve zamanaşımına uğrayanların bütçeye gelir kaydedilmesinde yapılacak işlemlerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
Diğer taraftan, Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün 16/08/2004 tarihli ve 2 Sıra No.lu Genelgesinde; muhasebe birimlerince tahsil edilerek emanetler hesabına kaydedilen paraların, genel olarak 10 yıllık, 5 yıllık, 2 yıllık, 1 yıllık ve 6 aylık zamanaşımına tabi olanlar ile zamanaşımına tabi olmayan emanetler olmak üzere altı grupta toplanacağı, Genelge kapsamına girmeyen emanetlerin bütçeye gelir kaydedilmesine ilişkin zamanaşımı sürelerinin ise Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği ifade edilmiştir.
Buna göre, anılan Genelgede zamanaşımı süreleri belirlenmiş olanların, belirlenen sürelerin sonunda, zamanaşımı süresi belirlenmemiş olanlar için ise kayıtlara alındığı tarihten itibaren genel hükümlere göre onuncu (10) yılın sonunda bütçeye gelir kaydedilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede; bölge müdürlüklerinde, 333-Emanetler Hesabında kayıtlı olan ve geçmiş yıllardan devreden mahiyeti belirsiz emanetlerin bulunduğu, söz konusu emanetlerden zamanaşımına uğrayanların ise tespitine olanak sağlayacak veri ve bilgilerin bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu durum, ilgili mevzuatı gereğince zamanaşımına uğrayan emanetlerin tespitini zorlaştırmaktadır.
Sonuç olarak; Emanetler Hesabında kayıtlı olan mahiyeti belirsiz nitelikteki emanetlerden, zamanaşımına uğrayanların takip ve tespitini sağlayacak sistem ve programların oluşturulması, ayrıca emanetlerin alınış tarihleri ve ilgili mevzuatlarında belirtilen süreler dikkate alınarak, zamanaşımına uğramış olanların bu hesaptan çıkarılıp gelir kayıtlarının yapılması uygun olacaktır.