|
ÖZET: Emanetler Hesabındaki tutarların zaman aşımı sürelerinin takip edilmediği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında, Büyükşehir olmayan ilçe belediyesinin 333 Emanetler Hesabı’nda kayıtlı emanetlerin zaman aşımı süreleri açısından izlenmediği ortaya çıkmıştır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği, emanet yabancı kaynakların tahsilatlarının izlenmesine dair kurallar belirlemekte ve zaman aşımına uğrayan tutarların bütçeye gelir kaydedilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan genelgelerde, emanetlerin zaman aşımına tabi süreleri belirlenmiş ve bu sürelerin dolması durumunda emanetlerin bütçeye gelir kaydedileceği ifade edilmiştir. Ancak yapılan incelemeler sonucunda, 333 Emanetler Hesabı’nda kayıtlı tutarların zaman aşımı sürelerine göre sınıflandırılmadığı ve bu sürelerin dolup dolmadığını belirlemeye yönelik verilerin mevcut olmadığı saptanmıştır. İdare, bu bulguyu kabul ederek gerekli düzenlemelerin yapılacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, 333 Emanetler Hesabı’ndaki emanetlerin zaman aşımı sürelerinin takibi için bir sistem kurulması ve zaman aşımına uğramış emanetlerin belirlenerek bütçeye gelir kaydedilmesi önem arz etmektedir. Bu adımlar, mali şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından kritik bir rol oynamaktadır. |
BULGU: Emanetler Hesabındaki Tutarların Zaman Aşımı Süreleri Bakımından Takip Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
333 Emanetler Hesabında kayıtlı olan emanetlerin, zaman aşımı süreleri cihetinden takibinin yapılmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “33 Emanet yabancı kaynaklar” başlıklı 256’ncı maddesinde;
“(1) Bu hesap grubu, depozito, teminat veya emanet olarak yapılan tahsilatların izlenmesi için kullanılır.
(2) Muhasebe birimince emanet yabancı kaynak olarak nakden veya mahsuben tahsil olunan tutarların, çeşitlerine göre bu gruptaki hesapların altında bölümlenmesine ilişkin esaslar, kaydedilen tutarlardan tahsil, geri ödeme ve zamanaşımına uğrayanların bütçeye gelir kaydedilmesinde Maliye Bakanlığınca genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri için belirlenen esas ve usuller uygulanır.
(■■■)”
Denilmektedir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “33 Emanet yabancı kaynaklar” başlıklı 255’inci maddesinin ikinci fıkrasında;
“Muhasebe birimlerince emanet yabancı kaynak olarak nakden veya mahsuben tahsil olunan tutarların, çeşitlerine göre bu gruptaki hesapların altında bölümlenmesine ilişkin esaslar, kaydedilen tutarlardan tahsil, geri ödeme ve zamanaşımına uğrayanların bütçeye gelir kaydedilmesinde yapılacak işlemler Bakanlıkça belirlenir.”
Hükmüne yer verilmiştir.
Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 16.08.2004 tarih ve 2 Sıra No’lu Genelge’de; muhasebe birimlerince tahsil edilerek emanetler hesabına kaydedilen paraların, 10 yıllık, 5 yıllık, 2 yıllık, 1 yıllık ve 6 aylık zaman aşımına tabi olanlar ile zaman aşımına tabi olmayan emanetler olmak üzere altı grupta toplanacağı, Genelge kapsamına girmeyen emanetlerin bütçeye gelir kaydedilmesine dair zaman aşımı sürelerinin ise Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği ifade edilmiştir.
Muhasebat Genel Müdürlüğünün 29.12.2017 tarihinde yayımlanan “Emanetlerin Zaman Aşımı Süreleri” mevzulu yazısında; anılan Genelge’de zaman aşımı süreleri belirlenmiş olanların belirlenen sürelerin sonunda, zaman aşımı süresi belirlenmemiş olanların ise kayıtlara alındığı tarihten itibaren genel hükümlere göre onuncu (10) yılın sonunda zaman aşımına uğrayacağı, muhasebe kayıtlarında yer alan emanetlerin zaman aşımı sürelerinin sonunda bütçeye gelir kaydedileceği belirtilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre; zaman aşımı süreleri belirlenmiş olan emanetlerin, belirlenen sürelerin sonunda, zaman aşımı süreleri belirlenmemiş olan emanetlerin ise kayıtlara alındığı tarihten itibaren umumi hükümlere göre onuncu yılın sonunda bütçeye gelir kaydedilmesi lazım gelmektedir.
İdarenin hesap ve işlemlerinin incelenmesi neticesinde; 333 Emanetler Hesabında kayıtlı tutarların, zaman aşımı sürelerine göre tasnif edilmediği ve bunlardan zaman aşımına uğrayanların belirlenmesine imkân sağlayacak veri ve bilginin kayıtlarda mevcut olmadığı tespit edilmiştir.
İdare tarafından verilen cevapta, bulguya iştirak edilmiş olup gerekli çalışmaların yapılacağı ifade edilmiştir.
333 Emanetler Hesabında kayıtlı olan emanetlerin zaman aşımı süreleri bakımından takibini sağlayacak sistemin teşkil edilmesi ve bu suretle de zaman aşımına uğramış olan emanetlerin belirlenerek bütçeye gelir kaydedilmesi gerekmektedir.