|
ÖZET: Emanetler Hesabı’ndaki tutarların zaman aşımı sürelerinin takip edilmediği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, 333 Emanetler Hesabı’nda kayıtlı emanetlerin zaman aşımı süreleri açısından gerekli izleme yapılmamaktadır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği, emanet yabancı kaynakların izlenmesi ve zaman aşımına uğrayan tutarların bütçeye gelir kaydedilmesi konularında belirli esaslar getirmektedir.
Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan genelgelerde, emanetlerin zaman aşımı süreleri belirlenmiş olup, bu sürelerin sona ermesiyle birlikte ilgili tutarların bütçeye gelir kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Ancak, denetim sonucunda, 333 Emanetler Hesabı’nda kayıtlı tutarların zaman aşımı sürelerine göre sınıflandırılmadığı ve bu durumun, zaman aşımına uğrayan tutarların belirlenmesini engellediği ortaya çıkmıştır. İdare, tüm tutarları 10 yıllık genel zaman aşımı süresine tabi tutarak işlem yapmaktadır, bu yaklaşım ise hatalıdır. Sonuç olarak, 333 Emanetler Hesabı’ndaki emanetlerin zaman aşımı sürelerinin belirlenmesi ve uygun şekilde tasnif edilmesi gerekmektedir. Bu süreç, zaman aşımına uğramış emanetlerin tespit edilerek bütçeye gelir kaydedilmesini sağlayacak bir sistemin kurulmasını zorunlu kılmaktadır. |
BULGU: Emanetler Hesabındaki Tutarların Zaman Aşımı Süreleri Bakımından Takip Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
333 Emanetler Hesabında kayıtlı olan emanetlerin zaman aşımı süreleri açısından takibinin yapılmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “33 Emanet yabancı kaynaklar” başlıklı 256’ncı maddesinde;
“(1) Bu hesap grubu, depozito, teminat veya emanet olarak yapılan tahsilatların izlenmesi için kullanılır.
(2) Muhasebe birimince emanet yabancı kaynak olarak nakden veya mahsuben tahsil olunan tutarların, çeşitlerine göre bu gruptaki hesapların altında bölümlenmesine ilişkin esaslar, kaydedilen tutarlardan tahsil, geri ödeme ve zamanaşımına uğrayanların bütçeye gelir kaydedilmesinde Maliye Bakanlığınca genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri için belirlenen esas ve usuller uygulanır.
(■■■)”
Denilmektedir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “33 Emanet yabancı kaynaklar” başlıklı 255’inci maddesinin ikinci fıkrasında;
“Muhasebe birimlerince emanet yabancı kaynak olarak nakden veya mahsuben tahsil olunan tutarların, çeşitlerine göre bu gruptaki hesapların altında bölümlenmesine ilişkin esaslar, kaydedilen tutarlardan tahsil, geri ödeme ve zamanaşımına uğrayanların bütçeye gelir kaydedilmesinde yapılacak işlemler Bakanlıkça belirlenir.”
Hükmüne yer verilmiştir.
Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 16.08.2004 tarih ve 2 Sıra No’lu Genelge’de; muhasebe birimlerince tahsil edilerek emanetler hesabına kaydedilen paraların, 10 yıllık, 5 yıllık, 2 yıllık, 1 yıllık ve 6 aylık zaman aşımına tabi olanlar ile zaman aşımına tabi olmayan emanetler olmak üzere altı grupta toplanacağı, Genelge kapsamına girmeyen emanetlerin bütçeye gelir kaydedilmesine dair zaman aşımı sürelerinin ise Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği ifade edilmiştir.
Muhasebat Genel Müdürlüğünün 29.12.2017 tarihinde yayımlanan “Emanetlerin Zaman Aşımı Süreleri” mevzulu yazısında; anılan Genelge’de zaman aşımı süreleri belirlenmiş olanların belirlenen sürelerin sonunda, zaman aşımı süresi belirlenmemiş olanların ise kayıtlara alındığı tarihten itibaren genel hükümlere göre onuncu (10) yılın sonunda zaman aşımına uğrayacağı, muhasebe kayıtlarında yer alan emanetlerin zaman aşımı sürelerinin sonunda bütçeye gelir kaydedileceği belirtilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre; zaman aşımı süreleri belirlenmiş olan emanetlerin, belirlenen sürelerin sonunda, zaman aşımı süreleri belirlenmemiş olan emanetlerin ise kayıtlara alındığı tarihten itibaren umumi hükümlere göre onuncu yılın sonunda bütçeye gelir kaydedilmesi lazım gelmektedir.
İdarenin hesap ve işlemlerinin incelenmesi neticesinde; 333 Emanetler Hesabında kayıtlı tutarların, zaman aşımı sürelerine göre tasnif edilmediği ve bunlardan zaman aşımına uğrayanların belirlenmesine imkân sağlayacak veri ve bilginin kayıtlarda mevcut olmadığı tespit edilmiştir.
İdare tarafından verilen cevapta; 333 Emanetler Hesabında takip edilen tutarların zaman aşımı sürelerinin belirlenemediği ve bu sebeple mevzubahis tutarların 10 yıllık umumi zaman aşımı süresi esas alınarak bütçeye gelir kaydedildiği ifade edilmiş olup 30.04.2024 tarihli ve 3025 no.lu yevmiye maddesi ile yapılan gelir kaydı buna misal olarak gösterilmiştir. İdarenin, 333 Emanetler Hesabına kayıtlı bulunan tutarların tamamı için 10 yıllık umumi zaman aşımı süresini esas alması ve bu sürenin nihayetinde gelir kaydı yapması doğru bir yaklaşım olmayıp bu tutarların içinde 6 ay, 1 yıl, 2 yıl ve 5 yıl gibi daha kısa süreli zaman aşımına tabi emanetlerin de bulunma ihtimali mevcut olduğundan, bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutarlar yıllarca emanet olarak takip edilmeye devam edilebilmektedir. Bu sebeple; mevzubahis hesapta takip edilen emanetlerin tabi oldukları zaman aşımı sürelerinin belirlenmesi için icap eden çalışmalar yapılmalı, emanetler zaman aşımı sürelerine göre tasnif edilmeli ve bu tutarlar mevzuata göre tabi oldukları zaman aşımı süreleri nihayete erdiğinde bütçeye gelir kaydedilmelidir.
333 Emanetler Hesabında kayıtlı olan emanetlerin zaman aşımı süreleri bakımından takibini sağlayacak sistemin teşkil edilmesi ve bu suretle de zaman aşımına uğramış olan emanetlerin belirlenerek bütçeye gelir kaydedilmesi gerekmektedir.